بخش ۱
هوش مصنوعی: شاپور بر تخت داد نشسته و کلاه دلفروز بر سر نهاده، بزرگان و خردمندان را گرد خود فراخواند. او به عنوان فرزند شاه اردشیر، درباره اهمیت دانش و خرد صحبت کرد و از حاضران خواست که به فرمان‌های او گوش دهند و در خصوص آنچه می‌گوید، بررسی کنند. شاپور دو وظیفه اصلی برای شاه و خزانه‌دار معرفی کرد: یکی پاسداری از جهان و دیگری پاسداری از دانش و خرد. او تأکید کرد که دانش ورزیدن و سپاسگزاری از یزدان فضیلت مردان خردمند است. در انتها، بزرگان با شادمانی به شاپور آفرین گفتند و رسم شاه اردشیر را گرامی داشتند.
چو شاپور بنشست بر تخت دادکلاه دلفروز بر سر نهاد
هوش مصنوعی: هنگامی که شاپور بر روی تخت نشسته بود، کلاهی درخشان و زیبا بر سر گذاشت.
شدند انجمن پیش او بخردانبزرگان فرزانه و موبدان
هوش مصنوعی: جمعی از بزرگان و دانایان و موبدان در حضور او گرد هم آمدند.
چنین گفت کای نامدار انجمنبزرگان پردانش و رای‌زن
هوش مصنوعی: او چنین گفت: ای شخصیتهای شناختهشده و بزرگانی که با دانش و اندیشههای خود در جمع مشورت میکنید.
منم پاک فرزند شاه اردشیرسرایندهٔ دانش و یادگیر
هوش مصنوعی: من فرزند پاک شاه اردشیر هستم و در هنر شعر و دانش آموزش دیدهام.
همه گوش دارید فرمان منمگردید یکسر ز پیمان من
هوش مصنوعی: همه شما باید به صحبتهای من توجه کنید و از توافقی که کردهاید، خارج نشوید.
وزین هرچ گویم پژوهش کنیدوگر خام گویم نکوهش کنید
هوش مصنوعی: هرچه میگویم را بررسی کنید و اگر حرف نادرستی زدم، انتقاد کنید.
چو من دیدم اکنون به سود و زیاندو بخشش نهاده شد اندر میان
هوش مصنوعی: وقتی من دیدم، حالا تقسیم به دو قسم سود و زیان در میان قرار گرفته است.
یکی پادشا پاسبان جهاننگهبان گنج کهان و مهان
هوش مصنوعی: یک پادشاه مسئولیت نگهداری از جهان و محافظت از گنجهای بزرگ و با ارزش را بر عهده دارد.
وگر شاه با داد و فرخ پیستخرد بی‌گمان پاسبان ویست
هوش مصنوعی: اگر پادشاهی با عدل و خوشبختی وجود داشته باشد، بدون شک عقل و خرد نگهبان او خواهد بود.
خرد پاسبان باشد و نیک‌خواهسرش برگذارد ز ابر سیاه
هوش مصنوعی: خرد به عنوان محافظ و نیکوکار عمل میکند و میتواند از مشکلات و سختیها عبور کند.
همه جستنش داد و دانش بودز دانش روانش به رامش بود
هوش مصنوعی: همه تلاش و کوشش او از دانش و آگاهیاش نشأت میگیرد و به واسطهی این دانش، روحش آرامش و سکون دارد.
دگر آنک او بآزمون خردبکوشد بمردی و گرد آورد
هوش مصنوعی: کسی دیگر که با آزمودن عقل و دانش خود تلاش میکند تا به مردی و بزرگی دست یابد و جمعآوری کند.
به دانش ز یزدان شناسد سپاسخنک مرد دانا و یزدان‌شناس
هوش مصنوعی: با آگاهی از نعمتهای الهی باید شکرگزار بود، و مردان عاقل و آگاه به خداوند، به این حقیقت پی میبرند که شکرگزاری و شناخت خداوند چه خوشایند است.
به شاهی خردمند باشد سزابه جای خرد زر شود بی‌بها
هوش مصنوعی: اگر شاهی عاقل و شایسته باشد، جایگاه خرد و دانش او ارزشمند خواهد بود، اما اگر چنین نباشد، حتی طلا و ثروت هم بیارزش میشود.
توانگر شود هرک خشنود گشتدل آرزو خانهٔ دود گشت
هوش مصنوعی: هرکس که به دلخواه خود راضی باشد و خشنود، میتواند به ثروت و توانگری دست پیدا کند؛ زیرا آرزوهای او به حقیقت میپیوندد و زندگیاش پر از خیر و برکت میشود.
کرا آرزو بیش تیمار بیشبکوش ونیوش و منه آز پیش
هوش مصنوعی: هر کس که آرزوی بیشتری دارد، باید تلاش بیشتری هم کند و حواست را جمع کن و از مشکلات فرار نکن.
به آسایش و نیک‌نامی گرایگریزان شو از مرد ناپاک رای
هوش مصنوعی: به دنبال آرامش و حسن شهرت باش و از ارتباط با افراد بداندیش دوری کن.
به چیز کسان دست یازد کسیکه فرهنگ بهرش نباشد بسی
هوش مصنوعی: کسی که دانش و فرهنگ کافی ندارد، بر چیزهای دیگران دست دراز میکند.
مرا بر شما زان فزونست مهرکه اختر نماید همی بر سپهر
هوش مصنوعی: محبت و علاقهای که من به شما دارم، از آنچه که ستارهها برای آسمان دارند، بیشتر است.
همان رسم شاه بلند اردشیربجای آورم با شما ناگزیر
هوش مصنوعی: من هم به ناچار باید مانند شاه بلندپایه اردشیر با شما رفتار کنم و همان شیوه را در پیش بگیرم.
ز دهقان نخواهم جز از سی یکیدرم تا به لشکر دهم اندکی
هوش مصنوعی: من از کشاورز چیزی نمیخواهم جز یک سکه، تا بتوانم کمی به لشکر بدهم.
مرا خوبی و گنج آباد هستدلیری و مردی و بنیاد هست
هوش مصنوعی: من دارم زیبایی و ثروت، شجاعت و مردانگی، و اصول و بنیانی محکم.
ز چیز کسان بی‌نیازیم نیزکه دشمن شود مردم از بهر چیز
هوش مصنوعی: ما از داشتن چیزهایی که دیگران دارند بی‌نیازیم، حتی اگر دشمنی به خاطر آن چیزها میان مردم ایجاد شود.
بر ما شما را گشتاده‌ست راهبه مهریم با مردم نیک‌خواه
هوش مصنوعی: بر ما در مسیر محبت، شما را به خوبیهای مردم هدایت کردهاند.
بهر سو فرستیم کارآگهانبجوییم بیدار کار جهان
هوش مصنوعی: برای هر سمت و سویی که برویم، افرادی با تجربه و آگاه را به کار میگیریم تا در کارهای جهانی بیدار و هوشیار باشند.
نخواهیم هرگز به جز آفرینکه بر ما کنند از جهان‌آفرین
هوش مصنوعی: ما هرگز از دیگران چیزی جز ستایش و تحسین نمیخواهیم که آن را از خالق جهان به ما برسانند.
مهان و کهان پاک برخاستندزبان را به خوبی بیاراستند
هوش مصنوعی: مردان بزرگ و قدیمی جمع شدند و زبان را به شیوهای زیبا و صحیح آراستند.
به شاپور بر آفرین خواندندزبرجد به تاجش برافشاندند
هوش مصنوعی: زبرجد را به عنوان یک سنگ قیمتی زیبا بر روی تاج شاپور قرار دادند و به او ستایش کردند.
همی تازه شد رسم شاه اردشیربدو شاد گشتند برنا و پیر
هوش مصنوعی: رسم و سنت شاه اردشیر دوباره تازه و زنده شد و همه، از جوان تا پیر، خوشحال و شاد شدند.