پادشاهی بهرام شاپور
هوش مصنوعی: در این شعر، به خرد و شایستگی بهرامشاه اشاره می‌شود که پس از مرگ پدرش به مدت طولانی سوگوار بوده است. او بر تخت شاهنشاهی نشسته و می‌گوید که هر شاهی که از عدالت و بخشش بهره‌مند باشد، موفق و خشنود خواهد بود. در اینجا به اهمیت دانش، خرد و نیکویی تاکید می‌شود و هشدار داده می‌شود که نباید به جمع‌آوری ثروت و گنج پرداخته و به دیکتاتوری و بی‌عدالتی روی آورد.
صحبت از این است که خوشی و سعادت در گام نهادن در راه نیک و راستین است. بهرامشاه همچنین به این نکته اشاره می‌کند که پادشاهی و ثروت پایدار نخواهد بود و در نهایت همگان به یاد اعمال نیک و بد خود خواهند ماند. او به سرنوشت انسان‌ها و گذر زمان اشاره کرده و به خرد و دانش به عنوان ارکان اساسی زندگی تاکید می‌کند.
در پایان، با دعا برای موفقیت و سعادت شاه و آرزوی دوری بدخواهان از او، این متن به نقطه نهایی می‌رسد.
خردمند و شایسته بهرامشاههمی داشت سوک پدر چندگاه
هوش مصنوعی: بهرامشاه، که فردی خردمند و شایسته است، هنوز چندین روز در سوگ پدرش به سر میبرد.
چو بنشست بر جایگاه مهیچنین گفت بر تخت شاهنشهی
هوش مصنوعی: آنگاه که بر جایگاه پرشکوه نشسته بود، چنین سخن گفت بر تخت پادشاهی.
که هر شاه کز داد گنج آگندبدانید کان گنج نپراگند
هوش مصنوعی: هر پادشاهی که از ثروت و داراییهای خود به داد و بخشش بپردازد، بدانید که آن ثروت از بین نمیرود و پراکنده نمیشود.
ز ما ایزد پاک خشنود بادبداندیش را دل پر از دود باد
هوش مصنوعی: خداوند از ما راضی باشد و شخص بداندیش دلش پر از اندوه و سوز باشد.
همه دانش اوراست ما بنده‌ایمکه کاهنده و هم فزاینده‌ایم
هوش مصنوعی: همه علم و دانش از آن خداوند است و ما تنها بندگانی هستیم که میتوانیم آن را کم و زیاد کنیم.
جهاندار یزدان بود داد و راستکه نفزود در پادشاهی نه کاست
هوش مصنوعی: خداوند عالم و فرزانه است که عدالت و درستی را به وجود آورده و در حکومتداری و سلطنت چیزی به آن نمیافزاید و چیزی از آن نمیکاهد.
کسی کو به بخشش توانا بودخردمند و بیدار و دانا بود
هوش مصنوعی: کسی که بتواند ببخشد و کمک کند، فردی عاقل، هوشیار و با دانش است.
نباید که بندد در گنج سختبه ویژه خداوند دیهیم و تخت
هوش مصنوعی: نباید به سختی بر خودت سختیها را ببندی، به ویژه اگر خدایی برایت مقام و قدرتی آورده باشد.
وگر چند بخشی ز گنج سخنبرافشان که دانش نیاید به بن
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است که بخشهایی از سخنان گهربار را بازگو کنی، اما بدان که هیچکس نمیتواند به عمق و درک کامل دانش دست یابد.
ز نیک و بدیها به یزدان گرایچو خواهی که نیکیت ماند به جای
هوش مصنوعی: اگر میخواهی خوبیات باقی بماند، به خداوند روی آور و از نیک و بد فاصله بگیر.
اگر زو شناسی همه خوب و زشتبیابی به پاداش خرم بهشت
هوش مصنوعی: اگر ویژگیهای خوب و بد را بشناسی، به عنوان پاداش به تو خوشی و سعادت در بهشت داده خواهد شد.
وگر برگزینی ز گیتی هوابمانی به چنگ هوا بی‌نوا
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از دنیای مادی جدا شوی و به معنویات روی بیاوری، در این صورت در دام وسوسهها و خواستههای دنیوی گرفتار خواهی شد و به حالتی آشفته و بیپناه دچار میشوی.
چو داردت یزدان بدو دست یازبدان تا نمانی به گرم و گداز
هوش مصنوعی: زمانی که خداوند تو را حمایت کند، به او دست یاز و از او یاری بگیر تا در سختیها و مشکلات دچار عذاب نشوی.
چنین است امیدم به یزدان پاککه چون سر بیارم بدین تیره‌خاک
هوش مصنوعی: امید من به خداوند پاک این است که وقتی از این دنیای تاریک و فانی خارج شوم، به سر منزل مقصودی برسم.
جهاندار پیروز دارد مراهمان گیتی افروز دارد مرا
هوش مصنوعی: جهاندار موفق و پیروز، برای من یک هدیهٔ بزرگ دارد؛ همانطور که روشنایی و زیبایی دنیا برای من وجود دارد.
گر اندر جهان داد بپراگنمازان به که بیداد گنج آگنم
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا عدالت را پخش کنم، بهتر است تا اینکه ثروت را با ظلم به دست آورم.
که ایدر بماند همه رنج مابه دشمن رسد بی‌گمان گنج ما
هوش مصنوعی: هرچه ما رنج و سختی کشیدیم، در نهایت ممکن است که به دشمن ما برسد و ثروت و داراییمان به او انتقال یابد.
که تخت بزرگی نماند به کسجهاندار باشد ترا یار بس
هوش مصنوعی: هیچ تخت بزرگی برای کسی باقی نمیماند، بنابراین در این دنیا، همراهی و دوستی تو اهمیت زیادی دارد.
بد و نیک ماند ز ما یادگارتو تخم بدی تا توانی مکار
هوش مصنوعی: هیچچیزی از ما به یادگار نمیماند جز خوبی و بدی که فرزند این اعمال ماست. تا جایی که میتوانی، از کارهای ناپسند دوری کن.
چو شد سال آن پادشا بر دو هفتبه پالیز آن سرو یازان بخفت
هوش مصنوعی: وقتی که سال آن پادشاه به دو سال و هفت ماه رسید، آن سرو بلند در باغ خوابش برد.
به یک چندگه دیر بیمار بوددل کهتران پر ز تیمار بود
هوش مصنوعی: مدتی دل کوچکان بسیار ناراحت و نگران بود.
نبودش پسر پنج دخترش بودیکی کهتر از وی برادرش بود
هوش مصنوعی: او تنها یک پسر داشت و پنج دختر، که یکی از دخترانش کوچکتر از برادرش بود.
بدو داد ناگاه گنج و سپاههمان مهر شاهی و تخت و کلاه
هوش مصنوعی: به طور ناگهانی، گنج و سپاهی به او داده شد که همانند مهر و محبت پادشاهی و قدرت سلطنت را به همراه داشت.
جهاندار برنا ز گیتی برفتبرو سالیان برگذشته دو هفت
هوش مصنوعی: جهاندار جوان از دنیا رفت و سالیان زیادی از آن زمان گذشته است.
ایا شست و سه ساله مرد کهنتو از باد تا چند رانی سخن
هوش مصنوعی: آیا تو همچنان به حرف زدن از گذشته و دوران کهن ادامه میدهی، رغم اینکه سالهای بسیاری از عمرت گذشته است؟
همان روز تو ناگهان بگذرددر توبه بگزین و راه خرد
هوش مصنوعی: در آن روز ناگهان تصمیم بگیر و راه درست و عاقلانه را انتخاب کن.
جهاندار زین پیر خشنود بادخرد مایه باد و سخن سود باد
هوش مصنوعی: امیدوارم که این فرمانروای جهان از خرد و دانایی این پیر راضی باشد و برکت و سود به واسطه کلام و خرد او نصیب گردد.
اگر در سخن موی کافد همیبه تاریکی اندر ببافد همی
هوش مصنوعی: اگر در سخن کمی هم غلو یا افراط وجود داشته باشد، ممکن است به اشتباه فکر کنیم که همه چیز در تاریکی پیچیده است.
گر او این سخن‌ها که اندرگرفتبه پیری سرآرد نباشد شگفت
هوش مصنوعی: اگر او این صحبتهایی که مطرح کرده را در زمان پیری به زبان آورد، جای تعجب ندارد.
به نام شهنشاه شمشیرزنبه بالا سرش برتر از انجمن
هوش مصنوعی: به نام پادشاهی که شمشیر میزند، برتر از همه جمعیت و گروهها است.
زمانه به کام شهنشاه بادسر تخت او افسر ماه باد
هوش مصنوعی: زمانه باید به خوبی و خوشی برای شاه باشد و سلطنت او باید همچون تاجی بر سرش درخشان و زیبا باشد.
کزویست کام و بدویست نامورا باد تاج کیی شادکام
هوش مصنوعی: از جایی که سرشار است از خوشی و زیبایی، او را به خاطر نام نیکش تحسین میکنم. ای باد، او را با تاجی از شادکامی بشارت ده!
بزرگی و دانش ورا راه بادوزو دست بدخواه کوتاه باد
هوش مصنوعی: بزرگی و علم او مانند نسیمی است که در جهان میوزد و دست کسانی که به او نیکی نمیکنند، کوتاه باشد.