بخش ۲۳
هوش مصنوعی: در این شعر، پادشاه توران تصمیم می‌گیرد تا به رزمگاه بفرستد و دبیر خود را با نامه‌ای به نزد برادرش در ایران می‌فرستد. او دربارهٔ وضعیت جنگ با ترکان و سختی‌هایی که ایجاد شده، نامه‌ای می‌نویسد و در آن از خداوند پیروزی و قدرت می‌طلبد. او به توصیف اوضاع بحرانی و خونین میدان جنگ می‌پردازد و از گرفتار شدن سربازان در نبرد می‌گوید. نامه به نرسی می‌رسد و با خوشحالی جواب داده می‌شود. نرسی از پادشاه می‌خواهد که با گناهکاران بخشش و صداقت را در پیش گیرد. در پایان، نرسیده‌ای از مهر و وفاداری نسبت به شاه اظهار شده و به احترام به باژ و نذری می‌پردازند. در کل، این شعر به روایت صلح و تلاش برای بهبود روابط میان دو سرزمین پرداخته و اهمیت وفاداری و وفاداری به حکومت را به تصویر می‌کشد.
چو شد کار توران زمین ساختهدل شاه ز اندیشه پرداخته
هوش مصنوعی: زمانی که کارهای سرزمین توران به پایان رسید، دل شاه از اندیشههای خود پر شده است.
بفرمود تا پیش او شد دبیرقلم خواست با مشک و چینی حریر
هوش مصنوعی: دستور دادند که دبیر به حضور او بیاید و او خواست که با دوات و جوهر و پارچهی نازک خود، بنویسد.
به نرسی یکی نامه فرمود شاهز پیکار ترکان و کار سپاه
هوش مصنوعی: شاه، نامه‌ای نوشت و به نرسید فرستاد تا درباره جنگ با ترکان و اوضاع سپاه اطلاعاتی بگیرد.
سر نامه کرد آفرین نهانازین بنده بر کردگار جهان
هوش مصنوعی: او در ابتدای نامه‌ای به خالق جهان مدح و ثنایی نوشته و از من، بندۀ او، پنهان نگه داشته است.
خداوند پیروزی و دستگاهخداوند بهرام و کیوان و ماه
هوش مصنوعی: خداوند کنترل و تسلط را دارد، و حاکمیت بر ستارگان و سیارات مانند بهرام، کیوان و ماه را در دست دارد.
خداوند گردنده چرخ بلندخداوند ارمنده خاک نژند
هوش مصنوعی: خداوندی که چرخ بزرگ جهان را به حرکت در میآورد، همان خداوندی است که خاک را از نقص و عیب پاک کرده و به آن برکت و ارزش میدهد.
بزرگی و خردی به پیمان اوستهمه بودنی زیر فرمان اوست
هوش مصنوعی: بزرگی و کوچکی همه به اراده او بستگی دارد و هر چیزی در جهان تحت کنترل اوست.
نوشتم یکی نامه از مرز چینبه نزد برادر به ایران زمین
هوش مصنوعی: نامه‌ای نوشتم از سرزمین چین به برادرم در ایران.
به نزد بزرگان ایرانیاننوشتن همین نامه بر پرنیان
هوش مصنوعی: نوشتن این نامه بر پارچههای نرم و باارزش به احترام بزرگان ایرانی، نشان از ادب و احترام به فرهنگ و تاریخ آنها دارد.
هرانکس که او رزم خاقان ندیدازین جنگجویان بباید شنید
هوش مصنوعی: هر کس که نبرد پادشاه را ندیده، باید از این جنگجویان بشنود و بیاموزد.
سپه بود چندانک گفتی سپهرز گردش به قیر اندر اندود چهر
هوش مصنوعی: گروهی از سربازان و جنگجویان به قدری زیاد بودند که گویی آسمان به خاطر چرخش آنها، چهرهاش را به رنگ سیاه و تیرهای درآورده است.
همه مرز شد همچو دریای خونسر بخت بیداد گشته نگون
هوش مصنوعی: همهچیز به وضعیتی خراب و نابهسامان تبدیل شده، مانند دریایی از خون. سرنوشت و قسمتها به طرز ناخوشایندی دچار تغییر و ویرانی شدهاند.
به رزم اندرون او گرفتار شدوزو چرخ گردنده بیزار شد
هوش مصنوعی: او در معرکه جنگ به شدت درگیر شد و از چرخش بیپایان زمان ناامید و دلزده گشت.
کنون بسته آوردمش بر هیونجگر خسته و دیدگان پر ز خون
هوش مصنوعی: حالا او را با خودم آوردم بر روی حیوانی که قلبش خسته و چشمانش پر از خون است.
همه گردن سرکشان گشت نرمزبان چرب و دلها پر از خون گرم
هوش مصنوعی: همه کسانی که قدرت را در دست دارند و به خیال خود برتریجویانه رفتار میکنند، با لطافت و شیرینی زبان خود میتوانند دیگران را فریب دهند، در حالی که در دلهایشان احساسات و انگیزههایی پر از نفرت و خشم وجود دارد.
پذیرفت باژ آنک بدخواه بودبه راه آمدند آنک بی‌راه بود
هوش مصنوعی: آن که دشمنی میکرد، قبول کرد که بهای آن را بپردازد و گروهی که در راه راست نبودند، به مسیر آمدند.
کنون از پس نامه من با سپاهبیایم به کام دل نیک‌خواه
هوش مصنوعی: حال که نامهام را دریافت کردی، به همراه سپاه میآیم تا به آرزو و خواستههای دلخواهت برسم.
هیونان کفک‌افگن بادپایبرفتند چون ابر غران ز جای
هوش مصنوعی: شیون و فریاد کسانی که برای جنگ آماده شدهاند، مانند ابرهای طوفانی و سنگین به سرعت از جای خود حرکت کردند و به سمت میدان جنگ رفتند.
چو نامه به نزدیک نرسی رسیدز شادی دل پادشا بردمید
هوش مصنوعی: وقتی نامه به نزدیک تو رسید، پادشاه از شوق و شادی دلش شاد شد.
بشد موبد موبدان پیش اویهرانکس که بود از یلان جنگ جوی
هوش مصنوعی: موبد موبدان به پیش او آمد و هر کسی که از جنگجویان شجاع و دلیر بود نیز در کنار او قرار گرفت.
به شادی برآمد ز ایران خروشنهادند هر یک به آواز گوش
هوش مصنوعی: از ایران صدای شادی بلند شد و هر یک به آواز خود گوش سپردند.
دل نامداران ز تشویر شاههمی بود پیچان ز بهر گناه
هوش مصنوعی: دلهای بزرگ و نامداران به خاطر تهدیدهای شاه همواره در آشفتگی و اضطراب به سر میبرند، زیرا نگران گناه و خطاهایی هستند که ممکن است مرتکب شوند.
به پوزش به نزدیک موبد شدندهمه دل‌هراسان ز هر بد شدند
هوش مصنوعی: همه با نگرانی و ترس به نزد موبد رفتند و از هر چیز بدی احساس ناراحتی کردند و از او عذرخواهی کردند.
کز اندیشه کژ و فرمان دیوببرد دل از راه گیهان خدیو
هوش مصنوعی: به خاطر اندیشههای نادرست و دستورات شیطانی، دل از مسیر واقعی زندگی و خداوند منحرف می‌شود.
بدان مایه لشکر که برد این گمانکه یزدان گشاید در آسمان
هوش مصنوعی: بدانید که نیروهای دشمنی که چنین گمان میکنند خداوند قدری را به نفع آنها تغییر خواهد داد، در واقع در اشتباه هستند.
شگفتیست این کز گمان بگذردهم از رای داننده مرد خرد
هوش مصنوعی: تعجبآور است که گاهی حتی دانایان و انسانهای خردمند هم از تفکر و فرضیات خود فراتر میروند و به چیزهایی پی میبرند که فراتر از تصورشان است.
چو پاسخ شود نامه بر خوب و زشتهمین پوزش ما بباید نوشت
هوش مصنوعی: وقتی که نامه‌ای به خوب و بد پاسخ داده می‌شود، ما باید همینطور که هست، از آنها عذرخواهی کنیم.
که گر چند رفت از برزگان گناهببخشد مگر نامبردار شاه
هوش مصنوعی: اگرچه بسیاری از بزرگان خطاهایی انجام دهند، اما تنها کسی که میتواند آنها را ببخشد، پادشاه شناخته شده است.
بپذرفت نرسی که ایدون کنمکه کین از دل شاه بیرون کنم
هوش مصنوعی: من نمیتوانم کاری کنم که بدگمانی و کینه از دل پادشاه حذف شود، پس بهتر است که این موضوع را بپذیری.
پس آن نامه را زود پاسخ نوشتپدیدار کرد اندرو خوب و زشت
هوش مصنوعی: به سرعت به آن نامه پاسخ داد و هر دو جنبه خوب و بد را در آن نشان داد.
که ایرانیان از پی درد و رنجهمان از پی بوم و فرزند و گنج
هوش مصنوعی: ایرانیان به دنبال درد و رنج، به خاطر سرزمین و فرزندان و ثروت خود تلاش میکنند.
گرفتند خاقان چین را پناهبه نومیدی از نامبردار شاه
هوش مصنوعی: خاقانی چین برای فرار از مشکلات و نگرانیش به شخصیتی معروف پناه آورده است و به خاطر ناامیدی، به او روی آورده است.
نه از دشمنی بد نه از درد و کیننه بر شاه بودست کس را گزین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نه دشمنی بد است و نه از درد و کینه نشأت می‌گیرد. هیچکس از میان مردم برگزیده نشده که به شاه وابسته باشد. در واقع، انتخاب افراد بر اساس شایستگی و فضیلت بوده و ارتباطی به کینه و بدی ندارد.
یکی مهتری نام او برزمهربدان رفتن راه بگشاد چهر
هوش مصنوعی: یک مرد توانمند به نام برزمهر با رفتن به آنجا، راه را برای دیگران باز کرد.
بیامد به نزدیک شاه جهانهمه رازها برگشاد از نهان
هوش مصنوعی: به دربار شاه جهان آمد و همه اسرار را از پنهان بیرون آورد و فاش کرد.
ز گفتار او شاه خشنود گشتچنین آتش تیز بی‌دود گشت
هوش مصنوعی: شاه از سخنان او خوشحال شد و مانند آتشی تیز و بدون دود، به شدت و شتاب از خود شعف و شادمانی نشان داد.
چغانی و چگلی و بلخی ردانبخاری و از غرجگان موبدان
هوش مصنوعی: مردم چغانی و چگلی و بلخی، از سرزمین بخارا و از دیار غرجگان، همگی دارای دانش و فرهنگ هستند.
برفتند با باژ و برسم به دستنیایش کنان پیش آتش‌پرست
هوش مصنوعی: افرادی با هدایایی در دست به سمت آتشپرستان رفتند و در حال نیایش بودند.
که ما شاه را یکسره بنده‌ایمهمان باژ را گردن افگنده‌ایم
هوش مصنوعی: ما تمام وجود خود را به شاه تقدیم کردهایم و به خاطر او هرگونه مالیاتی را تحمل میکنیم.
همان نیز هر سال با باژ و ساوبه درگه شدی هرک بودیش تاو
هوش مصنوعی: هر سال همان شخص با زیبایی و عرضه به درگاه تو میآید که برای تو نور و روشنی است.