بخش ۱
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان، پیامبری از ایران به نزد خسرو (شاه) می‌آید و از اوضاع آشوب‌زده بغداد خبر می‌دهد. او با چالاکی و شجاعت، تلاش می‌کند خسرو را از وضعیت بدی که در آن قرار دارد آگاه کند. خسرو با شنیدن خبرها متاثر می‌شود و به دلشوره و دلهره می‌افتد. پدر وی، که در جنگ دستانش به خون آغشته شده، از ایران به دنبال کارهای ناپسند رفته و خسرو حالتی برده‌وار پیدا کرده است.
سپس خسرو متوجه می‌شود که سپاهیان بدی از مناطق مختلف، مانند اردبیل و ارمینیه، به سوی بغداد می‌روند. ایشان به شهر می‌آیند و بزرگان شهر او را گرامی می‌دارند و بر تخت عاج می‌نشینند. خسرو در دل با پدرش گفتگو می‌کند و به او یادآوری می‌کند که خوشی و بدی در دنیا همواره در کنار یکدیگر هستند. در نهایت، او به عاقبت کارهای دنیا اشاره می‌کند و می‌گوید که رنج و زحمت در راه بزرگ شدن خسرو در انتظار است.
چوگستهم وبندوی به آذرگشسپفگندند مردی سبک بر دو اسپ
هوش مصنوعی: وقتی که آن مرد با سبکی و آزادگی بر دو اسب سوار شد، جامعه به آذرگشسپ نگاه کرد و او را ستود.
که در شب به نزدیک خسرو شوداز ایران به آگاهی نو شود
هوش مصنوعی: در شب به نزد خسرو میرود و از ایران آگاهی تازهای کسب می‌کند.
فرستاده آمد بر شاه نوگذشته شبی تیره از ماه نو
هوش مصنوعی: پیامبری فرستاده شد تا خبر جدیدی را به شاه برساند، پس از آنکه شبی تاریک گذرانده بود که به ماه نو شباهت داشت.
ز آشوب بغداد گفت آنچ دیدجوان شد چو برگ گل شنبلید
هوش مصنوعی: در آشفتگیهای بغداد، جوانی که به تماشا نشسته بود، مانند گل شینبلید (یاس) جوان و لطیف شد و شادابی گرفت.
چنین گفت هرکو زراه خردبتیزی ز بی‌دانشی بگذرد
هوش مصنوعی: هر کس که از مسیر حکمت و خرد فاصله بگیرد و به نادانی روی آورد، در حقیقت از آن راه عبور کرده است.
نترسد ز کردار چرخ بلندشود زندگانیش ناسودمند
هوش مصنوعی: از کارهای دنیا نترسید، چون ممکن است زندگیاش به خوبی سپری نشود.
گراین بد که گفتی خوش آمد مراخور و خواب در آتش آمد مرا
هوش مصنوعی: اگر این سخن که تو گفتی برای من خوشایند است، پس خواب و خوراک من در آتش دلالت دارد.
ولیکن پدر چون به خون آخت دستاز ایران نکردم سران نشست
هوش مصنوعی: اما پدر وقتی که دست خود را به خون آغشته کرد، هرگز از ایران دست نکشید و سران آنجا را گرد هم آورد.
هم او را کنون چون یکی بنده‌امسخن هرچ گوید نیوشنده‌ام
هوش مصنوعی: من اکنون همچون یک بنده به او پیوستهام و هر چه او بگوید را با گوش شنوا میپذیرم.
هم اندر زمان داغ دل با سپاهبکردار آتش بیامد ز راه
هوش مصنوعی: در زمانی که دل از درد رنج میکشد، گروهی از چهرههای پرخاشگر و شرور به سوی او در آتش و ویرانی حرکت کردند.
سپاهی بد از بردع و اردبیلهمی‌رفت با نامور خیل خیل
هوش مصنوعی: یک گروه از سربازان بدتراز بردع و اردبیل به همراه سربازان معروف و مشهور در حال حرکت بودند.
از ارمینیه نیز چندی سپاههمی‌تاخت چون باد با پور شاه
هوش مصنوعی: از سرزمین ارمینیه نیز گروهی از سربازان با سرعت و قدرت به سمت ما میآمدند، مانند بادی که به تندی میوزد.
چوآمد ببغداد زو آگهیکه آمد خریدار تخت مهی
هوش مصنوعی: وقتی خبر آمدن خریدار تخت مهی به بغداد رسید، همه از این موضوع مطلع شدند.
همه شهر ز آگاهی آرام یافتجهانجوی از آرامشان کام یافت
هوش مصنوعی: تمام شهر به خاطر آگاهی و دانش خود آرامش پیدا کرد و جهانجو از این آرامش بهرهمند شد.
پذیره شدندش بزرگان شهرکسی را که از مهتری بود بهر
هوش مصنوعی: بزرگان شهر به استقبال کسی رفتند که از نظر مقام و بزرگی به مرتبه بالایی رسیده بود.
نهادند بر پیشگه تخت عاجهمان طوق زرین وپرمایه تاج
هوش مصنوعی: بر روی تخت زیبا و باشکوهی که از عاج ساخته شده، همان تاج قیمتی و با ارزش و طوق زرین را قرار دادند.
بشهر اندرون رفت خسرو بدردبنزد پدر رفت با بادسرد
هوش مصنوعی: خسرو در شهر وارد شد و به پدرش رفت در حالی که سرما به او خورده بود.
چه جوییم زین گنبد تیزگردکه هرگز نیاساید از کارکرد
هوش مصنوعی: در این دنیا چه چیزی را جستجو میکنیم در حالی که این جهان بیوقفه و بیرحم به کار خود ادامه می‌دهد و هیچگاه از فعالیت نمیایستد؟
یکی راهمی تاج شاهی دهدیکی را بدریا بماهی دهد
هوش مصنوعی: یکی به دیگری مقام و احترام میبخشد و دیگری را به نعمت و روزی میرساند.
یکی را برهنه سروپای و سفتنه آرام و خواب و نه جای نهفت
هوش مصنوعی: شخصی وجود دارد که نه تنها لباس بر تن ندارد بلکه از آرامش و خواب نیز بیبهره است و در مکانی پنهان نیست.
یکی را دهد توشهٔ شهد و شیربپوشد بدیبا و خز و حریر
هوش مصنوعی: یکی به او امکانات و نعمتهای فراوان می‌دهد، در حالی که دیگری با ظاهری زیبا و با لباسهای گرانقیمت خود را میآراید.
سرانجام هردو بخاک اندرندبتارک بدام هلاک اندرند
هوش مصنوعی: در نهایت، هر دو به خاک خواهند رفت و در تاریکی به دام هلاکت گرفتار خواهند شد.
اگر خود نزادی خردمند مردندیدی ز گیتی چنین گرم و سرد
هوش مصنوعی: اگر خودت فردی باهوش و دانا را نپروراندهای، در زندگی هم از دنیا کسی را با این ویژگیها نخواهی یافت.
ندیدی جهان ازبنه به بدیاگر که بدی مرد اگر مه بدی
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا، بدیها را ببینی، بدان که بدی نمیتواند همیشه ماندگار باشد؛ حتی اگر شخصی بد باشد، در نهایت ناپدید خواهد شد.
کنون رنج در کارخسرو بریمبخواننده آگاهی نو بریم
هوش مصنوعی: اکنون در تلاش هستیم تا دشواریها را در کار شاه تحمل کنیم و به آوازهخوانی که خبر جدیدی دارد گوش فرا دهیم.