بخش ۴۳
هوش مصنوعی: زمانی که خبرها به ایران رسید، پادشاه دلیران متوجه شد که بهرام، بدون زحمت، به پادشاهی و ثروت دست یافته است. این موضوع دل او را پر از درد و غم کرد و به افکارش مشغول شد. او با بزرگان مشورت کرد و تصمیم گرفت نامه‌ای به خاقان چین بنویسد. در این نامه، او به ستایش خداوند و همچنین به انتقاد از بنده‌ای بی‌قدر و ناسپاس پرداخت که در دیانت و شناخت خود ناتوان بود.
خطابی هم به خاقان می‌نویسد که اگر آن بنده را مجازات کند، برای ایران سودمند خواهد بود و اگر نه، سپاه ایران را به توران خواهد فرستاد. وقتی پیام به خاقان رسید، او نامه را خواند و در پاسخ گفت که نمی‌خواهد با ایران درگیر شود و به پیمان‌شکنی فردی از ایران اشاره کرد. او به فرستاده‌اش گفت که از این سخنان خودداری کند و به بهرام بی‌احترامی نکند.
فرستاده سپس به ایران برگشت و نامه خاقان را برای پادشاه خواند. پادشاه و بزرگان ایرانی در این باره فکر کردند و به این نتیجه رسیدند که فردی عاقل و باتجربه باید به خاقان فرستاده شود تا به درستی با او صحبت کند و وضعیت بهرام را توضیح دهد.
چنین تا خبرها به ایران رسیدبر پادشاه دلیران رسید
هوش مصنوعی: وقتی که اخبار به ایران رسید، به پادشاه شجاعان رسید.
که بهرام را پادشاهی و گنجازان تو بیش است نابرده رنج
هوش مصنوعی: بهرام، پادشاه و دارای خزانهای پر ارزش است، اما تو بدون زحمت و تلاش بیشتری از او، به این قدرت و ثروت رسیدهای.
پراز درد و غم شد ز تیمار اویدلش گشت پیچان ز کردار اوی
هوش مصنوعی: دلش از محبت و نگرانی او پر از درد و غم شده و به خاطر اعمال او، دچار آشفتگی و پریشانی گشته است.
همی رای زد با بزرگان بهمبسی گفت و انداخت از بیش و کم
هوش مصنوعی: او با بزرگان مشورت کرد و درباره مسائل مختلف به صحبت و گفتگو پرداخت و نظرهای مختلف را در نظر گرفت.
شب تیره فرمود تا شد دبیرسرخامه را کرد پیکان تیر
هوش مصنوعی: در شب تاریک، او دستور داد که نویسنده قلم خود را به شکل تیر درآورد.
به خاقان چینی یکی نامه کردتو گفتی که از خنجرش خامه کرد
هوش مصنوعی: نامه‌ای به فرمانرواي چینی نوشت که گویی با خنجرش نوشته شده بود.
نخست آفرین کرد بر کردگارتوانا و دانا و به روزگار
هوش مصنوعی: ابتدا بر خالق قدرتمند و دانا و بر زمان، سپاس میگوید.
برازندهٔ هور و کیوان و ماهنشاننده شاه بر پیش گاه
هوش مصنوعی: این جمله اشاره به زیبایی و شکوهی دارد که برای یک تصویر یا نماد بی نظیر، مانند خورشید، سیارهها و ماه، وجود دارد. همچنین به جایگاه والای شاه و قدرت او در مقام اول اشاره میکند. به طور کلی، زیبایی و عظمت طبیعی و انسانی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
گزایندهٔ هرکه جوید بدیفزایندهٔ دانش ایزدی
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال کارهای ناپسند باشد، دانش و خرد الهی را بیشتر از آن خود میکند.
ز نادانی و دانش وراستیز کمی و کژی و از کاستی
هوش مصنوعی: از جهل و نادانی، دانش و حقیقت به وجود میآید؛ همچنین از کمبود و نقص، انحراف و کژی به وجود میآید.
بیابی چو گویی که یزدان یکیستورا یار وهمتا و انباز نیست
هوش مصنوعی: اگر یافتید که خداوند یگانه است، بدانید که او یاری، همتایی و همراهی ندارد.
بیابد هر آنکس که نیکی بجستمباد آنک او دست بد را بشست
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال خوبیها برود، قطعاً موفق خواهد شد و کسی که به بدیها روی آورد، به نتیجهای نمیرسد.
یکی بنده بد شاه را ناسپاسنه مهتر شناس و نه یزدان شناس
هوش مصنوعی: یک فردی که غلام بدی از پادشاه است، نه به بزرگتر خود احترام میگذارد و نه از خداوند قدردانی میکند.
یکی خرد و بیکار و بی‌نام بودپدر بر کشیدش که هنگام بود
هوش مصنوعی: یک فردی بود که بیکار و بی‌نام و نشان به نظر میرسید، اما پدرش او را به جلو برد تا به موقعیت مناسبی برسد.
نهان نیست کردار او در جهانمیان کهان و میان مهان
هوش مصنوعی: اعمال او در دنیا برای همه آشکار است، چه در بین مردم عادی و چه در میان شخصیتهای برجسته.
کس او را نپذرفت کش مایه بودوگر در خرد برترین پایه بود
هوش مصنوعی: هیچکس او را نپذیرفت، زیرا که او مال زیادی نداشت؛ وگرنه در دانایی و خرد، بهترین بود.
بنزد تو آمد بپذرفتیشچو پر مایگان دست بگرفتیش
هوش مصنوعی: به نزد تو آمد و تو او را پذیرفتی، مانند کسی که دستان محبوبش را به گرمی میفشارد.
کس این راه برگیرد از راستان ؟نیم من بدین کار هم داستان
هوش مصنوعی: آیا کسی پیدا میشود که این مسیر را از مسیر مستقیم بپیماید؟ من تنها در این کار همداستان هستم.
چو این نامه آرند نزدیک توپر اندیشه کن رای تاریک تو
هوش مصنوعی: زمانی که این نامه را به دست تو میرسانند، کمی بیندیش و در مورد افکار تیره و تار خود تأمل کن.
گر آن بنده را پای کرده ببندفرستی بر ما شوی سودمند
هوش مصنوعی: اگر آن بنده را زنجیر کنی، به ما خواهید پیوست و برای ما مفید خواهید بود.
وگر نه فرستم ز ایران سپاهبه توران کنم روز روشن سیاه
هوش مصنوعی: اگر دست به اقدام نزنید، سپاهی از ایران به سمت توران میفرستم و روز روشن را به شب تبدیل میکنم.
چوآن نامه نزدیک خاقان رسیدبران گونه گفتار خسرو شنید
هوش مصنوعی: وقتی آن نامه به پیشگاه پادشاه رسید، او با آن نوع سخنان خسرو را شنید.
فرستاده را گفت فردا پگاهچو آیی بدر پاسخ نامه خواه
هوش مصنوعی: پیامرسان را گفت: فردا صبح وقتی بیایی، در جواب نامه بگو.
فرستاده آمد دلی پر شتابنبد زان سپس جای آرام و خواب
هوش مصنوعی: پیامآور آمد و دلش پر از اضطراب بود، سپس جایی برای آرامش و خواب نیافت.
همی‌بود تا شمع رخشان بدیدبه درگاه خاقان چینی دوید
هوش مصنوعی: او همیشه تا وقتی که شمع درخشان را دید، به سمت درگاه پادشاه چین شتاب کرد.
بیاورد خاقان هم آنگه دبیرابا خامه و مشک و چینی حریر
هوش مصنوعی: خاقان (شاه) دبیری را به همراه خود آورد که با خامه، مشک و پارچههای حریر چینی مینوشت.
به پاسخ نوشت آفرین نهانز من بنده بر کردگار جهان
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که من با نوشتن پاسخ، ستایش پنهانی را به خداوند جهان تقدیم میکنم.
دگر گفت کان نامه برخواندمفرستاده را پیش بنشاندم
هوش مصنوعی: او گفت که نامه را خواندم و فرستاده را پیش خود نشاندن.
توبا بندگان گوی زین سان سخننزیبد از آن خاندان کهن
هوش مصنوعی: خداوند به بندگانش چنین سخن نمیگوید، زیرا آن نسل قدیمی شایستهی این نوع گفتار نیستند.
که مه را ندارند یکسر به مهنه که را شناسند بر جای که
هوش مصنوعی: کسی که از زیبایی و جاذبههای ماه آگاه نیست، نمیتواند راهی پیدا کند که به آن برسد، پس چگونه میتواند آن را بشناسد و به مقام آن در جایگاهش پی ببرد؟
همه چین و توران سراسر مراستبه هیتال بر نیز فرمان رواست
هوش مصنوعی: تمام سرزمینهای چین و توران به من تعلق دارند و حتی بر هی تا لبر هم من فرمانروایی میکنم.
نیم تا بدم مرد پیمان شکنتو با من چنین داستانها مزن
هوش مصنوعی: نیمه شب بدم حاکم پیمان شکن، تو دیگر با من از این داستانها نگو.
چو من دست بهرام گیرم بدستوزان پس به مهر اندرم آرم شکست
هوش مصنوعی: وقتی که دست به دست بهرام بزنم، بعد از آن با محبت، شکست را بر او وارد میکنم.
نخواند مرا داور از آب پاکجز از پاک ایزد مرا نیست باک
هوش مصنوعی: قاضی مرا از آب پاک نمیخواند و من از پاکیزگی خداوند هیچ ترسی ندارم.
تو را گر بزرگی بیفزایدیخرد بیشتر زین بدی شایدی
هوش مصنوعی: اگر تو به مقام و بزرگی دست یابی، شاید خرد و داناییات نیز بیشتر شود.
بران نامه بر مهر بنهاد و گفتکه با باد باید که باشید جفت
هوش مصنوعی: او نامه‌ای را بر مهر گذاشت و گفت باید با باد همسفر باشید.
فرستاده آمد به نزدیک شاهبه یک ماه کمتر بپیمود راه
هوش مصنوعی: فرستاده به نزد شاه آمد و توانست در کمتر از یک ماه مسیری را که باید میپیمود، طی کند.
چو برخواند آن نامه را شهریاربپیچید و ترسان شد از روزگار
هوش مصنوعی: وقتی آن نامه را پادشاه خواند، دستخط را پیچید و از حال و روز زمانه به شدت ترسید.
فرستاد و ایرانیان را بخواندسخن های خاقان سراسر براند
هوش مصنوعی: فرستاد و ایرانیان را صدا کرد تا سخنان پادشاهی را که از همه جا فراتر رفته است، بشنوند.
همان نامه بنمود و برخواندندبزرگان به اندیشه درماندند
هوش مصنوعی: آن نامه را نشان دادند و بزرگان آن را خواندند و در فکر و اندیشه به وجد آمدند.
چنین یافت پاسخ ز ایرانیانکه ای فر و اورند و تاج کیان
هوش مصنوعی: ای فر و شکوه تاج کیانی، این پاسخ را از ایرانیان چنین دریافت کردی:
چنین کارها بر دل آسان مگیریکی رای زن با خردمند پیر
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که نمیتوان به راحتی به دل سپرد و در کارها عجولانه عمل کرد، بلکه باید از نظر یک انسان خردمند و باتجربه کمک گرفت.
به نامه چنین کار آسان مکنمکن تیره این فر و شمع کهن
هوش مصنوعی: به اسانی چنین کاری نکن، تو فر و نور قدیمی را تیره نکن.
گزین کن از ایران یکی مرد پیرخردمند و زیبا و گرد و دبیر
هوش مصنوعی: از میان ایرانیان، یک مرد سالخورده، با خرد و زیبا و با وقار را انتخاب کن.
کز ایدر به نزدیک خاقان شودسخن گوید و راه او بشنود
هوش مصنوعی: کسی که در دلش آرزو دارد نزد پادشاه برود، سخنانش را میگوید و مسیر او را میشنود.
بگوید که بهرام روز نخستکه بود و پس از پهلوانی چه جست
هوش مصنوعی: بگوید که بهرام در روز اول چه حالی داشت و بعد از آن که به پهلوانی رسید، چه کارهایی انجام داد.
همی بود تا کار او گشت راستخداوند را زان سپس بنده خواست
هوش مصنوعی: وقتی کار خداوند به درستی انجام شد، بنده نیز خواستار آن شد که از او بهرهمند شود.
چو نیکو نگردد به یک ماه‌کارتمامی بسالی برد روزگار
هوش مصنوعی: وقتی که در یک ماه کار به خوبی انجام شود، تمام عمر و روزگار را به خوبی سپری کردهای.
چو بهرام داماد خاقان بودازو بد سرودن نه آسان بود
هوش مصنوعی: زمانی که بهرام داماد خاقان بود، دشوار بود که درباره او شعر بدی گفته شود.
به خوبی سخن گفت باید بسینهانی نباید که داند کسی
هوش مصنوعی: سخن خوب باید به طور پنهانی بیان شود و نباید کسی از آن مطلع شود.