بخش ۲۴
هوش مصنوعی: افراسیاب به خاطر ترس از دشمنان، به غاری در کوه پناه می‌برد و از آنجا به دور از زندگی عادی، بی‌خورد و خواب می‌ماند. او در این غار به دنبال آرامش و ایمنی است، اما به خاطر اعمال بدش، دچار پشیمانی و ترس همیشگی شده است. در این حال، مردی به نام هوم که از نسل فریدون است، صدای ناله‌ای را می‌شنود و به غار می‌آید. او افراسیاب را می‌یابد و با او صحبت می‌کند، در حالی که در مورد قضا و قدر و مسئولیت‌هایش تذکر می‌دهد. هوم تلاش می‌کند افراسیاب را از اعمال نادرستش بازدارد و به او یادآوری می‌کند که هر انسانی چه در قدرت و چه در ضعف باید از یزدان بترسد. در نهایت، هوم بر اثر دلخوشی به سخنان افراسیاب، او را رها می‌کند و به دریا پرتاب می‌شود.
از آن پس چنان بد که افراسیابهمی بود هر جای بی‌خورد و خواب
هوش مصنوعی: پس از آن زمان، او آنقدر بد شده بود که حتی افراسیاب هم در هر جایی بدون غذا و خواب بود.
نه ایمن به جان و نه تن سودمندهراسان همیشه ز بیم گزند
هوش مصنوعی: نه جان آدمی در امان است و نه جسمش فایدهای دارد. انسان همواره از ترس آسیب دیدن در نگرانی به سر می‌برد.
همی از جهان جایگاهی بجستکه باشد به جان ایمن و تن‌درست
هوش مصنوعی: به دنبال مکانی میگردم که در آن روح و بدنم در آرامش و سلامتی باشد.
به نزدیک بردع یکی غار بودسر کوه غار از جهان نابسود
هوش مصنوعی: در نزدیکی کوه، غاری وجود دارد که از دنیا دور است و به آن دسترسی آسانی نیست.
ندید از برش جای پرواز بازنه زیرش پی شیر و آن گراز
هوش مصنوعی: او نه در بالای سرش جایی برای پرواز دیده و نه در زیرش نشانهای از شیر و گراز یافته است.
خورش برد وز بیم جان جای ساختبه غار اندرون جای بالای ساخت
هوش مصنوعی: خورشید به خاطر نگرانی از جان، در غاری پنهان شد و درون آن مکان امنی برای خود فراهم کرد.
ز هر شهر دور و به نزدیک آبکه خوانی ورا هنگ افراسیاب
هوش مصنوعی: هر جا که باشی، چه دور باشی و چه نزدیک، وقتی به او (به آب) دعوتش کنی، مانند افراسیاب می‌آید.
همی بود چندی به هنگ اندرونز کرده پشیمان و دل پر ز خون
هوش مصنوعی: مدتی گذشت و او در حال فکر کردن به گذشته احساس پشیمانی کرد و دلش پر از غم و درد شد.
چو خونریز گردد سر سرفرازبه تخت کیان برنماند دراز
هوش مصنوعی: وقتی که خونریزی و ناعدالتی در سرزمین محبوب و بافرهنگ ما آغاز شود، دیگر زمان طولانی بر روی تخت قدرت نخواهد ماند.
یکی مرد نیک اندر آن روزگارز تخم فریدون آموزگار
هوش مصنوعی: در آن زمان، مرد خوبی وجود داشت که از نسل فریدون بود و آموزگار مردم بود.
پرستار با فر و برز کیانبه هر کار با شاه بسته میان
هوش مصنوعی: پرستار با زیبایی و بزرگی خود، در هر کاری با شاه در ارتباط است و برای او مهم و ارزشمند است.
پرستشگهش کوه بودی همهز شادی شده دور و دور از رمه
هوش مصنوعی: معبدی که او در آن پرستش می‌شود، کوه است و همه به خاطر شادی دور آن جمع شدهاند، دور از گله و دام.
کجا نام این نامور هوم بودپرستنده دور از بر و بوم بود
هوش مصنوعی: در کجا میتوان نام این شخصیت مشهور را یافت که دور از میهن و وطن خود زندگی می‌کند و به عبادت و پرستش مشغول است؟
یکی کاخ بود اندر آن برز کوهبدو سخت نزدیک و دور از گروه
هوش مصنوعی: در بالای کوه، کاخی وجود داشت که به شدت به آن نزدیک بود و از اطراف دور بود.
پرستشگهی کرده پشمینه پوشز کافش یکی ناله آمد به گوش
هوش مصنوعی: در جایی که پرستش می‌شود، فردی با پوشش پشمینه صدای ناله‌ای از کافه شنید.
که شاها سرا نامور مهترابزرگان و بر داوران داورا
هوش مصنوعی: این متن به انسانهایی که مقام و منزلت بالایی دارند و در بین بزرگان و داوران شناخته شدهاند اشاره دارد. به نوعی، از آنها به عنوان افرادی برجسته و محترم یاد می‌شود که در میدان قضاوت و رهبری نقش مهمی ایفا میکنند.
همه ترک و چین زیر فرمان تورسیده به هر جای پیمان تو
هوش مصنوعی: همه اقوام و سرزمینها زیر تسلط تو آمدهاند و به هر جایی که میخواهی، وفادار شدهاند.
یکی غار داری به بهره به چنگکجات آن سر تاج و مردان جنگ
هوش مصنوعی: دارای یک غار هستی که پربار و ثروتآور است، اما آن تاج و قدرت مردان جنگی را کجا میبری؟
کجات آن همه زور و مردانگیدلیری و نیروی و فرزانگی
هوش مصنوعی: کجا رفته آن قدرت و شجاعت و دانایی تو؟
کجات آن بزرگی و تخت و کلاهکجات آن بر و بوم و چندان سپاه
هوش مصنوعی: کجاست آن شکوه و بزرگی تو؟ کجاست تخت و کلاهی که بر سر داشتی؟ کجاست سرزمین و سرزمینات و آنقدر سپاه که با خود داشتی؟
که اکنون بدین تنگ غار اندریگریزان به سنگین حصار اندری
هوش مصنوعی: اکنون در این غار تنگی که گرفتار شدهای، احساس کنی که در دل یک حصار سنگین به دام افتادهای.
به ترکی چو این ناله بشنید هومپرستش رها کرد و بگذاشت بوم
هوش مصنوعی: زمانی که هوم صدای ناله را به زبان ترکی شنید، عبادت را کنار گذاشت و سرزمین خود را ترک کرد.
چنین گفت کاین ناله هنگام خوابنباشد مگر آن افراسیاب
هوش مصنوعی: این صحبت نشان می‌دهد که ناله و گریهای که به گوش میرسد، در ظاهر به هنگام خواب نیست و نشان دهنده حالتی خاص است که تنها در زمانهایی مانند ماجرای افراسیاب به وقوع میپیوندد. این به نوعی اشاره به نابودی یا خطراتی دارد که در کمین هستند و خواب آرام را مختل میکنند.
چو اندیشه شد بر دلش بر درستدر غار تاریک چندی بجست
هوش مصنوعی: وقتی که فکرش به دلش خطور کرد، مدتی در غاری تاریک جستجو کرد.
ز کوه اندر آمد به هنگام خواببدید آن در هنگ افراسیاب
هوش مصنوعی: او وقتی که به خواب میرفت، از در کوه دید که درب افراسیاب نمایان شده است.
بیامد به کردار شیر ژیانز پشمینه بگشاد گردی میان
هوش مصنوعی: یک موجود شجاع و نیرومند مانند شیر به میان آمد و از میان پشمینه، گردی را گشود.
کمندی که بر جای زنار داشتکجا در پناه جهاندار داشت
هوش مصنوعی: کمندی که بر کمر داشت، کجا در پناه کسی که جهان را فرمانروایی می‌کند، قرار میگرفت؟
به هنگ اندرون شد گرفت آن به دستچو نزدیک شد بازوی او ببست
هوش مصنوعی: در زمانی که در آن فضا قرار گرفت، آن چیز را گرفت و وقتی که به او نزدیک شد، او را در آغوش کشید.
همی رفت و او را پس اندر کشانهمی تاخت با رنج چون بیهشان
هوش مصنوعی: او همواره در حال رفتن بود و فرد دیگری او را از پشت میکشید و با رنج و سختی از او فاصله میگرفت، درست مانند بیاباننشینانی که در سفر هستند.
شگفت ار بمانی بدین در رواستهر آن کس که او بر جهان پادشاست
هوش مصنوعی: اگر کسی بر جهان تسلط و پادشاهی دارد، شگفتآور نیست که او در این مقام بماند.
جز از نیک‌نامی نباید گزیدبباید چمید و بباید چرید
هوش مصنوعی: بجز از خوبنامی و شهرت خوب، نباید چیزی برگزید. باید به دقت و با احتیاط حرکت کرد و در مواقع لازم، آزادانه تصمیم گرفت.
ز گیتی یک غار بگزید راستچه دانست کان غار هنگ بلاست
هوش مصنوعی: از میان دنیا، غاری را انتخاب کرد، اما نمیدانست که آن غار، در زمان بلا و سختی و مشکلات است.
چو آن شاه را هوم بازو ببستهمی بردش از جایگاه نشست
هوش مصنوعی: وقتی آن شاه هوم را به بازو بست، او را از جایگاهش بهدور آورد.
بدو گفت کای مرد باهوش و باکپرستار دارنده یزدان پاک
هوش مصنوعی: به او گفت: ای مرد خردمند و باهوش، مراقب و نگهبان خداوند پاک باش.
چه خواهی ز من من کییم در جهاننشسته بدین غار با اندهان
هوش مصنوعی: چه خواستهای از من؟ من کیستم که در این دنیا نشستهام و در این غار با زبانی بسته به سر میبرم.
بدو گفت هوم این نه آرام تستجهانی سراسر پر از نام تست
هوش مصنوعی: او به او گفت: "این آرامش تو نیست، بلکه جهانی است که به طور کامل پر از نام توست."
ز شاهان گیتی برادر که کشتکه شد نیز با پاک یزدان درشت
هوش مصنوعی: کسی که برادر شاهان را کشت، در همان حال با خداوند بزرگ به شدت درگیر شد.
چو اغریرث و نوذر نامدارسیاوش که بد در جهان یادگار
هوش مصنوعی: چون اغریرث و نوذر، سیاوش نامدار در جهانی که یاد او وجود دارد.
تو خون سر بیگناهان مریزنه اندر بن غار بی‌بن گریز
هوش مصنوعی: هرگز بیهوده و بیدلیل خون افراد بیگناه را نریز، و از مشکلات و سختیها فرار نکن.
بدو گفت کاندر جهان بیگناهکه را دانی ای مرد با دستگاه
هوش مصنوعی: به او گفتند که در این دنیا بیگناهی را میشناسی؟ ای مردی که در موقعیتهای مختلف قرار داری، آیا چنین کسی را میدانی؟
چنین راند بر سر سپهر بلندکه آید ز من درد و رنج و گزند
هوش مصنوعی: چنین نازکی در آسمان جای دارد که هر گونه درد، رنج و آسیب از من بروز می‌کند.
ز فرمان یزدان کسی نگذردوگر دیده اژدها بسپرد
هوش مصنوعی: از فرمان خدا هیچ کس نمیتواند فرار کند، حتی اگر به چشم خود اژدهایی ببیند.
ببخشای بر من که بیچاره‌اموگر چند بر خود ستمکاره‌ام
هوش مصنوعی: من را ببخش که در وضعیتی سخت و بیچاره هستم، هرچند ممکن است بر خود ظلم کرده باشم.
نبیره فریدون فرخ منمز بند کمندت همی بگسلم
هوش مصنوعی: من نوه فریدون بزرگ و خوشبختم و میخواهم از چنگال و بند تو رهایی یابم.
کجا برد خواهی مرا بسته خوارنترسی ز یزدان به روز شمار
هوش مصنوعی: کجا میخواهی مرا ببری؟ آیا نمیترسی از خدا در روز حساب؟
بدو گفت هوم ای بد بدگمانهمانا فراوان نماندت زمان
هوش مصنوعی: به او گفت: ای بدگمان، به زودی متوجه خواهی شد که زمان زیادی برایت باقی نمانده است.
سخنهات چون گلستان نوستترا هوش بر دست کیخسروست
هوش مصنوعی: سخنان تو مانند گلستانی زیبا و خوشبو است و توجه و دقت بر این سخنان هم درست همانند قدرت و هوش کیخسرو، پادشاه بزرگ، است.
بپیچید دل هوم را زآن گزندبر او سست کرد آن کیانی کمند
هوش مصنوعی: دل هوم به خاطر آسیب و آزاری که دید، از آن وضعیت به شدت ناراحت و ناامید شد و کیانی که با کمندش قصد داشت او را کنترل کند، از این فشار سست و ضعیف شد.
بدانست کان مرد پرهیزگارببخشود بر ناله شهریار
هوش مصنوعی: مرد پرهیزگار فهمید که پادشاه از ناله و دردش رنج می‌برد و به او ارفاق کرد.
بپیچید و ز او خویشتن درکشیدبه دریا درون جست و شد ناپدید
هوش مصنوعی: به دور خود پیچید و از او جدا شد، سپس به دریا رفت و در آن ناپدید گردید.