قطعهٔ ۴۲ - باغبان ملک
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به باغبان خطاب میکند و او را به عدالت دعوت میکند تا از باغ خود حشرات و حیوانات مزاحم را دور کند. شاعر به تناقضها اشاره میکند که چگونه برای مقابله با خزندگانی مانند گربه و روباه، اجازه نمیدهند که حیوانات خطرناکتر وارد شوند. او به شغالی اشاره میکند که فقط میوههای دهقان را میخورد و به نقش حیوانات دیگر در باغ اشاره میکند. در ادامه، شاعر به اوضاع اجتماعی و سیاسی اشاره کرده و به بیتوجهی برخی افراد به درد و رنج دیگران میپردازد، و از خواجه میخواهد که از ظلم و ستم بر حتی موجودات کوچک نیز جلوگیری کند. این شعر به بحث عدالت و مسئولیت اجتماعی تاکید دارد.
ای باغبان طرفه که خواهی به دست عدلاز باغ ملک دور کنی مار و مور را
هوش مصنوعی: ای باغبان، تو چطور میخواهی با انصاف و عدل، مار و مور را از باغ ملک دور کنی؟
آنان که دفع گربه و روباه میکنندرخصت کجا دهند سباع شرور را
هوش مصنوعی: کسانی که از گربه و روباه دوری میکنند، چگونه میتوانند اجازه دهند که حیوانات درنده و خطرناک دیگر آزادانه باشند؟
تنها شغال، میوه دهقان نمیخورددر باغ ملک ره چه دهی موش کور را
هوش مصنوعی: در باغی که تنها شغال وجود دارد، موش کور از میوههای دهقان نمیتواند بهرهمند شود. یعنی در شرایطی که افراد دلسوز و مهربان وجود ندارند، دیگران نیز به خوبیها دسترسی نخواهند داشت.
از خرسهای بیشه نزدیک غافلیلیکن، کشی به بند شغالان دور را
هوش مصنوعی: در محیطی که به خرسهای نزدیک توجهی نمیشود، مراقب باش که مجبور نشوی به شغالهای دور افتاده پاسخ بدهی.
دیوان به شهر گشته سلیمان عهد خویشگرگان به خلق بسته طریق عبور را
هوش مصنوعی: دیوان از سرزمین سلیمان به شهر آمدهاند و از دیگران بزرگ و قدرتمند شدهاند، اما گرگان (دشمنان) راه عبور را بر مردم بستهاند.
جمعی که فارغند ز اندوه دیگرانکرده به خلق، غمکده بزم و سرور را
هوش مصنوعی: افرادی که از ناراحتیهای دیگران بیخبرند، فضایی برای شادی و خوشحالی در میان مردم ایجاد کردهاند.
ای خواجه پاس دار که در روزگار توبر مور هم ستم نرسد دست زور را
هوش مصنوعی: ای سرور، مواظب باش که در زمان تو حتی بر روی مور هم نباید ظلمی روا داشته شود.