بخش ۱۲ - حکایت سلطان مراد و معمار در معنی مساوات اسلامیه
هوش مصنوعی: در این شعر، داستان معمار خجندی به نام فرهاد روایت می‌شود که به دستور سلطان مراد مسجدی می‌سازد. اما شاه از ساخت او راضی نیست و به دلیل این نارضایتی خشمگین شده و او را مجازات می‌کند. معمار با دست بریدگی و زخم، به قاضی مراجعه می‌کند و از ظلم شاه شکایت می‌کند. قاضی با توجه به آیات قرآنی به عدالت حکم می‌دهد و به شاه یادآوری می‌کند که همه انسان‌ها برابرند و خون هیچ‌کس نسبت به دیگری ارزشمندتر نیست. در نهایت، شاه تحت تأثیر حکم قاضی قرار می‌گیرد و به معمار بخشش می‌دهد. این داستان نمادی از عدالت و برابری انسان‌ها در برابر قانون است.
بود معماری ز اقلیم خجنددر فن تعمیر نام او بلند
هوش مصنوعی: در سرزمین خجند، معمار بزرگی وجود دارد که در هنر تعمیرات مهارت ویژهای دارد و نامش به خاطر این مهارتها بسیار معروف است.
ساخت آن صنعت گر فرهاد زادمسجدی از حکم سلطان مراد
هوش مصنوعی: فرهاد، هنرمند ماهری، به دستور سلطان مراد، مسجدی زیبا و با ارزش ساخت.
خوش نیامد شاه را تعمیر اوخشمگین گردید از تقصیر او
هوش مصنوعی: شاه از تعمیر و اصلاح او خوشنود نشد و به خاطر اشتباهی که انجام داده بود، خشمگین شد.
آتش سوزنده از چشمش چکیددست آن بیچاره از خنجر برید
هوش مصنوعی: اشکهای سوزان او مانند آتش میریزد و دست آن بیچاره به خاطر درد و رنجی که میکشد، مجروح شده است.
جوی خون از ساعد معمار رفتپیش قاضی ناتوان و زار رفت
هوش مصنوعی: معمار که در حال ساخت و ساز است، به خاطر مشکلات و ناتوانیهایش، خون دل خورده و نزد قاضی رفت تا برای درد و رنجهایش عدالت بخواهد.
آن هنرمندی که دستش سنگ سفتداستان جور سلطان باز گفت
هوش مصنوعی: آن هنرمند که با مهارت و خلاقیت خود، داستانی قوی و تاثیرگذار را از واقعیتهای سخت و دشوار زندگی روایت کرد.
گفت ای پیغام حق گفتار توحفظ آئین محمد کار تو
هوش مصنوعی: پیام حق به تو میگوید که بر اصول و قوانینی که محمد پایهگذاری کرده، پایبند باش و آنها را حفظ کن.
سفته گوش سطوت شاهان نیمقطع کن از روی قرآن دعویم
هوش مصنوعی: نمیتوانم بر اساس قدرت و سلطه شاهان، به راحتی از نظر قرآن قضاوت کنم.
قاضی عادل بدندان خسته لبکرد شه را در حضور خود طلب
هوش مصنوعی: قاضی عادل با دندانهای خسته، پادشاه را در حضور خود طلب کرد.
رنگ شه از هیبت قرآن پریدپیش قاضی چون خطاکاران رسید
هوش مصنوعی: وقتی که متهمان به محضر قاضی میرسند، رنگ صورت شاه به خاطر جلال و عظمت قرآن از ترس تغییر می‌کند.
از خجالت دیده بر پا دوختهعارض او لاله ها اندوخته
هوش مصنوعی: از شدت خجالت، چشمهایم را به زمین دوختهام و برای زیبا بودن چهرهاش، لالهها را به جمع کردهام.
یک طرف فریادی دعوی گرییک طرف شاهنشه گردون فری
هوش مصنوعی: در یک سو صدای کسی به دادخواهی بلند است و در سوی دیگر، پادشاه بزرگ و صاحب اقتدار و دنیای وسیع حضور دارد.
گفت شه از کرده خجلت برده اماعتراف از جرم خود آورده ام
هوش مصنوعی: پادشاه گفت که از کارهای ناخواستهام شرمندهام و به گناه خود اعتراف میکنم.
گفت قاضی فی القصاص آمد حیوةزندگی گیرد باین قانون ثبات
هوش مصنوعی: قاضی گفت: در تلافی و قصاص، زندگی دوبارهای به دست میآید و این قانون ثبات و استقرار را به همراه دارد.
عبد مسلم کمتر از احرار نیستخون شه رنگین تر از معمار نیست
هوش مصنوعی: هر بندهای که در خدمت و وفاداری خود کوشا باشد، از آزادگان کمتر نیست و خون شهیدان ارزش بیشتری از خونی که برای ساخت و ساز صرف می‌شود، دارد.
چون مراد این آیه ی محکم شنیددست خویش از آستین بیرون کشید
هوش مصنوعی: زمانی که شخص به حقیقت این آیهی محکم پی برد، دستش را از آستینش بیرون آورد.
مدعی را تاب خاموشی نماندآیه ی «بالعدل و الاحسان» خواند
هوش مصنوعی: مدعی دیگر نمیتواند سکوت کند، چون آیه «به عدالت و نیکی عمل کنید» را میخواند.
گفت از بهر خدا بخشیدمشاز برای مصطفی بخشیدمش
هوش مصنوعی: گفت به خاطر خدا او را بخشیدم، و برای محبت رسول خدا نیز او را بخشیدم.
یافت موری بر سلیمانی ظفرسطوت آئین پیغمبر نگر
هوش مصنوعی: مورچهای بر سلیمان پیروز شد، چون قدرت و عظمت پیامبر را ببین.
پیش قرآن بنده و مولا یکی استبوریا و مسند دیبا یکی است
هوش مصنوعی: در برابر قرآن، مقام بنده و خداوند هیچ تفاوتی ندارد و فرقی بین انسان‌ها وجود ندارد. هر دو با هم برابر هستند، مانند اینکه پارچه نازک و نرم و فرش گرانبها در ارزش یکسان هستند.