غزل شمارهٔ ۱۳۴
هوش مصنوعی: این شعر به بیان درد و ناامیدی‌های انسانی می‌پردازد. شاعر می‌گوید که آموزش آگاهی برای افرادی که افسرده و ناامید هستند، بی‌فایده است، زیرا بینایی و درک واقعیات برای آنها ممکن نیست. او به حسرت‌ها و ناکامی‌های ناشی از جدایی و فراق اشاره می‌کند و می‌گوید که تلاش و کوشش در زندگی گاهی به جز پریشانی و ناامیدی نمی‌انجامد. شاعر به طغیان احساسات و حسادت‌هایی که در دل انسان‌ها وجود دارد، پرداخته و تأکید می‌کند که این خصایل ناشی از نیت‌های بد است. همچنین به تأثیر نوشیدن شراب بر پرده‌پوشی احساسات اشاره کرده و گزارشی از مبارزات درونی و چالش‌های انسانی را ارائه می‌دهد. در نهایت، او به بی‌ثباتی و آشفتگی زندگی اشاره می‌کند و از آن گله دارد.
عبث تعلیم آگاهی مکن افسرده طبعان راکه‌بینایی چو چشم‌ازسرمه‌ممکن نیست‌مژگان را
هوش مصنوعی: آموختن و آموزش به کسانی که روحیهی ناراحت و افسرده دارند، بی‌فایده است. زیرا همانطور که چشمهایمان با سرمه نمیتوانند بینایی پیدا کنند، افرادی که دلشان گرفته است نیز نمیتوانند به درستی بینش پیدا کنند.
به غیر ز بادپیمایی چه دارد پنجهٔ منعمز وصل زرهمان یک‌حسرت آغوش‌است‌میزان‌را
هوش مصنوعی: دست نوازشگر من، به جز در آغوش باد، از عشق دیگری هیچ بهرهای ندارد و تنها حسرتی است بر وصال آن محبوب.
به هرجا عافیت رو داد نادان در تلاش افتددویدن ریشهٔ گلهای آزادی‌ست طفلان را
هوش مصنوعی: هر جا که رفاه و آسایش وجود داشته باشد، افرادی نادان و ناآگاه تلاش میکنند تا خود را درگیر کنند و این دوندگی سبب میشود که ریشههای آزادی برای کودکان تضعیف شود.
حسد را ریشه نتوان یافت جزدر طینت ظالمسر دنباله دایم در دل تیر است پیکان را
هوش مصنوعی: حسد را نمیتوان از جایی جز ذات ظالم پیدا کرد. همیشه در دل افراد بدجنس، تیر کینه و حسد وجود دارد.
درشتان را ملایم طینتیهایم خجل داردزبان از نرمگویی سرنگون افکند دندان را
هوش مصنوعی: افراد بزرگ و قوی، به خاطر نرمی و لطافت کسانی که با طبع آرام هستند، شرمنده میشوند. زبان از گفتن نرمیها و لطافتها خجالت میکشد و این احساس باعث میشود که دندانها به زودی در برابر آن نرمی شکستگی پیدا کنند.
اگر سوزد نفس از شور محشرباج می‌گیردخموشیهای این نی درگره دارد نیستان را
هوش مصنوعی: اگر روح از شوق وصال معشوق بسوزد، با نوشیدن شراب، سکوتهای این نی به رازهایی که در دل نیستان است پیوند خورده است.
کتاب پیکرم یک موج می شیرازه می‌خواهدنم آبی فراهم می‌کند خاک پریشان را
هوش مصنوعی: کتاب وجود من به گونهای است که برای انسجام و استحکام خود به یک نیروی بیرونی نیاز دارد و همینطور برای برطرف کردن همچشمی و آشفتگی درون، به حیات و آبی نیاز دارد.
فغان‌کاین نوخطان ساده‌لوح از مشق بیباکیبه آب تیغ می‌شویند خط عنبرافشان را
هوش مصنوعی: آه، این جوانان نادان و بیتجربه با شجاعت و بیپروايي در تلاشند که خط زیبای عنبرافشان را به وسیلهی تیغ از بین ببرند.
دگرکو تحفه‌ای تا گلرخان فهمند مقدارشچو نقش پا به‌خاک افکنده‌اند آیینهٔ جان را
هوش مصنوعی: تحفه‌ای بیاور تا زیباییها و دلربایی چهرهها ارزش و قیمت واقعی خود را نشان دهند، همانطور که اثر پا بر روی زمین نمایان میشود و آینه وجود انسان را میتواند به نمایش بگذارد.
چو بوی‌گل لباس راحت ما نیست عریانیمگر درخواب بیندپای مجنون وصل‌دامان را
هوش مصنوعی: وقتی که بوی گل و زیبایی احساس نمیشود، لباس راحتی برای ما نیست و جز در خواب، عریانی و بیپناهی ما را تسکین نمیدهد. مجنون تنها در خواب میتواند وصل محبوبش را ببیند و به آرامش دست یابد.
به‌بی‌سامانی‌ام وقت‌است اگر شور جنون‌گریدکه دستی‌گرکنم پیدا نمی‌یابم‌گریبان را
هوش مصنوعی: دوران بیسامانی و پریشانیام فرا رسیده است. اگر دردی به جانم برسد و جنون مرا به فریاد درآورد، حتی نمیتوانم دست خود را به سوی گریبانم دراز کنم و آن را بیابم.
به‌چشم خونفشان بیدل توآن بحرگوهرخیزیکه لاف آبرو پیشت‌گدازد ابر نیسان را
هوش مصنوعی: در چشمان پر از اشک تو، دریایی از جواهرات وجود دارد که در برابر زیبایی و اعتبار تو، ابرهای فصل باران را در خود ذوب می‌کند.