غزل شمارهٔ ۱۷۰
هوش مصنوعی: این شعر، به نوعی به بررسی زندگی، آرزوها و حسرت‌ها می‌پردازد. شاعر از زوال جوانی و تاسف برای گذشت زمان حرف می‌زند و تأکید دارد که نباید به آرزوهای غیرممکن دل خوش کرد. او به گناه‌هایی که از سر غرور و فتنه در دنیای مادی مرتکب می‌شویم اشاره می‌کند و یادآوری می‌کند که زندگی، همچون جوی آبی باریک در حال گذر است. در نهایت، شاعر به تمایل به سادگی و عافیت اشاره کرده و نشان می‌دهد که در جستجوی روشنایی و حقیقت، باید از قید و بندهای مادی رها شد و به ارزش‌های واقعی زندگی توجه کرد.
فسون جاه عذر لنگ سازد پرفشانی رابه غلتانی رساند آب درگوهر روانی را
هوش مصنوعی: افتخار و مقام موجب میشود که در بعضی شرایط، انسان نتواند به درستی عمل کند و در نتیجه، در مسیر زندگیاش دچار مشکلات شود. مانند این که در جایی که باید بر روی خود تکیه کند، به خاطر فریبندگی مقام از مسیر درست منحرف میشود و همچون آب که در گوهر پنهان است، به نحوی به قدرت و ثروت لطمه می‌زند.
چوگل‌دروقت پیری می‌کشی خمیازهٔ‌حسرتمکن ای غنچه صرف خواب شبهای جوانی را
هوش مصنوعی: زمانی که به پیری میرسی، از حسرت بر ایام جوانیات خسته نشو. ای غنچه، فقط خوابهای شبهای جوانی را صرف کن و نگران روزهای آینده نباش.
نباید راستی از چرخ کجرو آرزوکردنمبادا با خدنگیها بدل سازی‌کمانی را
هوش مصنوعی: نباید به دنبال آرزوهایی بود که از واقعیات کج و معوج نشأت میگیرند، زیرا ممکن است بهخاطر خطا در تصورات، بهجای حقیقت، به تصاویری نادرست و غیرواقعی روی بیاوریم.
چه داری از وجود ای ذره غیر ازوهم پروازیعدم باش و غنیمت‌دار خورشید آشیانی را
هوش مصنوعی: ای ذره، چه چیزی جز پرواز به سوی بینهایت داری؟ از نبودن نترس و از زندگی بهرهبردار، چرا که همانند خورشید، به تو مکانی برای پرواز و زندگی عطا شده است.
غرور و فتنه‌ها در سر سجود و عافیت در برزمین تا می‌توانی بود مپسند آسمانی را
هوش مصنوعی: غرور و مشکلات را در زمان سجود کنار بگذار و تا جایی که می‌توانی، در سلامتی زندگی کن. نباید به دنبال چیزی باشی که بالاتر از زمین است.
شد از موج نفس روشن‌که بهرکشت آمالتز مو باریکتر آبی‌ست جوی زندگانی را
هوش مصنوعی: نسیم زندگی مانند مویی نازک است که آرزوهایت را به روشنایی میرساند، همچون جوی آبی که جریان دارد و زندگی را به حرکت در میآورد.
لب زخمم به موج خون نمی‌دانم چه می‌گویدمگرتیغ تو دریابد زبان بی‌زبانی را
هوش مصنوعی: لب زخم من که به خاطر این محبت داغ شده، نمی‌دانم چه چیزی را فریاد می‌زند، مگر اینکه تیغ تو بتواند زبان کسی را که بی‌زبانی است، بفهمد.
سبکروحی چو رنگ عاشقان دارد غبار منهمه‌گر زر شوم بر خویش نپسندم‌گرانی را
هوش مصنوعی: روح من سبکی همچون رنگ عاشقان دارد و حتی اگر تمام دنیا را طلا کنم، باز هم نمیتوانم سنگینی را بر خود بپذیرم.
چمن‌پرداز دیدرم ز حیرت چشم آن دارمکه چون طاووس در آیینه‌گیرم پرفشانی را
هوش مصنوعی: من در حیرت دیدم چمن‌پرداز را که مانند طاووسی در آینه، زیباییاش را به نمایش میگذارد.
به مضمون‌کتاب عافیت تا وارسی بیدلبه رنگ سایه روشن‌کن سواد ناتوانی را
هوش مصنوعی: وقتی کتاب عافیت را میخوانی و به آن دقت میکنی، درک کن که چگونه میتوان با مشاهده تضادها و نور و سایهها، ضعفهای خود را بهتر بشناسی و اصلاح کنی.