غزل شمارهٔ ۱۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به بیان مضامینی همچون عشق، عقل، درد و زیبایی می‌پردازد. شاعر بر این باور است که یادآوری افکار و احساسات منفی موجب وحشت و پریشانی می‌شود و سعی دارد با عدم توجه به این مسائل، آرامش بیشتری بیابد. او همچنین از محبت و محبت‌پیشگان می‌گوید و اشاره می‌کند که حسد و تعصب تنها درد را افزایش می‌دهند. شاعر در نهایت به زیبایی‌های زندگی و طبیعت اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که باید از غفلت بیدار شد و به عمق واقعیات زندگی نگاهی عمیق‌تر داشت.
نباشد یاد اسباب طرف وحشت‌گزینی راشکست دامنم بر طاق نسیان ماند چینی را
هوش مصنوعی: یاد وسایل و ابزارها نمیتواند من را از ترس و وحشت دور کند؛ دامنم در طاق فراموشی باقی مانده و یادگارهای چینی را فراموش کردهام.
ز احسان جفا تمهید گردون نیستم ایمنکه افغان‌کرد اگر برداشت از آهم حزینی را
هوش مصنوعی: من از نیکیها به خود ظلمی نمیکنم و به خاطر این درد و افسردگیای که دارم، از سرنوشت و تقدیرم نمیتوانم مطمئن باشم.
محبت پیشه‌ای از نقش بی‌دردی تبراکنهمین داغ است اگر زیبنده باشد دلنشینی را
هوش مصنوعی: اگر عشق واقعی باشد، از بی‌دردی و بیخبری دوری میجوید. تنها همین درد است که میتواند زیبایی و دلنشینی را در وجود ما جای دهد.
حسد تاکی تعصب چند اگر درد دلی دارینیاز زاهدان بیخبرکن درد دینی را
هوش مصنوعی: اگر حسادت و تعصب داری، چه فایدهای دارد؟ اگر دلی شکسته و دردی داری، به زاهدان نادان کمک کن تا دردی که از دین داری را درمان کنند.
درین‌گلشن چه لازم محو چندین رنگ وبوبودنزمانی جلوهٔ آیینه‌کن خلوت‌گزینی را
هوش مصنوعی: در این باغ، چه نیازی به محو کردن رنگها و زیباییهاست، وقتی که لحظهای میتواند جلوه و زیبایی خلوتنشینی را منعکس کند.
در اقران می‌شود ممتاز هرکس فطرتی داردبلندی نشئهٔ صاحب دماغیهاست بینی را
هوش مصنوعی: هر کس که دارای فطرت و خصوصیات ویژهای باشد، در میان همذاتههایش برجسته و متفاوت می‌شود. این تفاوت به خاطر هوش و تواناییهای طبیعی اوست که او را از دیگران متمایز می‌کند.
شرر در سنگ برق خرمن مردم نمی‌گرددمگراز چشمت آموزدکنون سحرآفرینی را
هوش مصنوعی: شرر که همان شعله یا جرقه است، در سنگ و در میان خرمن مردم نمیچرخد و نمیتابد، مگر اینکه از چشمان تو یاد بگیرد که چگونه جادوگری و جذابیت ایجاد کند. به عبارت دیگر، زیبایی و تاثیرگذاری تو به دیگران الهام میدهد و آنان را تحت تاثیر قرار میدهد.
ز دل برگشته مژگانت تغافل بسته پیمانتتبسم چیده دامانت بنازم نازنینی را
هوش مصنوعی: چشمان زیبایت به من بیتوجهی کردهاند و عهد و پیمانی که با هم داشتیم را فراموش کردهای. لبخند تو همچون دامانی زیباست که من به آن افتخار میکنم و به ناز و زیباییات میبالیم.
خروش ناتوانی می‌تراود از شکست منزبان سرمه‌آلود است موی خویش چینی را
هوش مصنوعی: از ناتوانی و شکست خود، صدایی درخشان به گوش میرسد و از این رو، زبان من هم به مانند سرمهای تیره و غمانگیز است که نشاندهندهی دردی عمیق است.
به‌کمتر سعی نقش از سنگ زایل می‌توان‌کردنولیکن چاره نتوان یافتن نقش جبینی را
هوش مصنوعی: با تلاش کمتر میتوان نقشهایی را از سنگ محو کرد، اما برای تغییر نقشی که بر پیشانی انسان است، چارهای پیدا نمیشود.
نشاط اینجا بهار اینجا بهشت اینجا نگار اینجاتوکز خود غافلی صرف عدم‌کن دوربینی را
هوش مصنوعی: این جا شادابی و زندگی جریان دارد؛ هوای بهاری، زیباییها، و عشق در این مکان وجود دارد. اما تو از این نعمتها غافلی و فقط به فکر عدم و نبودن هستی، در حالی که باید از زیباییها بهرهمند شوی.
مجوتمکین عالی فطرت از دون همتان بیدلثبات رنگ انجم نیست‌گلهای زمینی را
هوش مصنوعی: موجودات عالی و با فطرتی والا، مانند گلهای زمینی نمیتوانند با همتایان پست و بیثبات خود مقایسه شوند. رنگ و زیبایی آنها مانند ستارهها نیست که در آسمان ثابت و پایدار باشند.