غزل شمارهٔ ۳۰۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره سرکشی و اندوه ناشی از فاصله و جدایی از معشوق سخن می‌گوید. شاعر نسبت به دنیای مادی و فریب‌هایی که آن را احاطه کرده است، اعتراض می‌کند و بر این باور است که بهتر است ریشه در عدم باشد تا در دنیا پر از رنج و فریب. او با احساس غم و حسرت، عشق خویش را از دور می‌بیند و دچار افسردگی و حیرت است. حسرت نرسیدن و دشواری‌های عشق را به تصویر می‌کشد و در نهایت از وضعیت خود غمگین است و دلش پر از درد و آتش عشق است. شاعر به زیبایی توانسته است احساسات عمیق و پیچیده را در قالب تصاویری غنی و لمسی بیان کند.
فلک این سرکشی چند از غبار آرمیدن‌هانمی‌بایست از خاک اینقدر دامن کشیدن‌ها
هوش مصنوعی: آسمان، تا کی باید به خاطر بیتوجهیها و غفلتها به ما سختی بگذارد؟ نباید اینقدر از خاک و رنجها فاصله بگیریم و سرمان را بالا ببریم.
مخور ای شمع از هستی فریب مجلس‌آراییکه یک گردن نمی‌ارزد به چندین سر بریدن‌ها
هوش مصنوعی: ای شمع، فریب ظاهرسازی را نخور، چراکه زندگی و دلخوشیهای بیاساس بهاندازهی یک گردن ارزش ندارند، و به خاطر این دنیای فریبی که در مجالس بهوجود میآید، نباید چندین سر را قربانی کرد.
همان بهتر که عرض ریشه در خاک عدم باشدبه رنگ صبح، برق حاصل است اینجا دمیدن‌ها
هوش مصنوعی: بهتر است که وجود ریشهها در عالم عدم باشد، زیرا در اینجا، در نور صبح، زندگی و امید در حال شکوفایی است.
شبی از بی‌خودی نظارهٔ آن بی‌وفا کردمکنون چشمم چو شمع کشته داغ است از ندیدن‌ها
هوش مصنوعی: شبی در حالتی که خودم را گم کرده بودم، به تماشای آن فرد بی‌وفا نشسته بودم. اکنون چشمانم مانند شمعی کشته، به خاطر ندیدن او، به شدت درد میکنند.
به ساز محفل بی‌رنگ هستی سخت حیرانمکه نبض ناله خاموش است و دل مست شنیدن‌ها
هوش مصنوعی: در جمع بیروح زندگی، دچار حیرت و سردرگمیام، چرا که صدای نالهها خاموش است و دل من به شنیدن چیزهای تازه و زیبا آماده است.
مقام وصل نایاب است و راه سعی ناپیداچه می‌کردیم یارب گر نبودی نارسیدن‌ها
هوش مصنوعی: رسیدن به مقام وصال بسیار دشوار است و راه تلاش برای آن مشخص نیست. ای پروردگار، چه می‌کردیم اگر نرسیدنها وجود نداشت؟
کف خاک هوا فرسوده‌ای، ای بی‌خبر شرمیبه گردون چند چون صبحت برد بی‌جا دویدن‌ها
هوش مصنوعی: ای بی‌خبر، تو در میان این خاک و هوا که فرسوده و کهنه شده است، باید شرمی به آسمان داشته باشی؛ زیرا چرا بیدلیل و بی‌جا به این سمت و سو میروی و این همه تلاش میکنی؟
سرشکم داشت از شوقت گداز آلوده تحریریبه بال موج بستم نامهٔ در خون تپیدن‌ها
هوش مصنوعی: در آن احساس عمیق و عشق سوزان، نامهای به موجهای پرخروش دریا نوشتم که در آن خون دل را به تصویر کشیدم.
چو اشکم، ناتوانی رخصت جرأت نمی‌بخشدمگر از لغزش پابندم احرام دویدن‌ها
هوش مصنوعی: چون اشک من ضعیف است، اجازهی شجاعت به من نمیدهد، مگر اینکه در پی لغزش و لغزش پایم، به سمت دویدن‌ها بروم.
شرارم، شعله‌ام، رنگم، کدامین طایرم یاربکه می‌خواند شکست بالم افسون پریدن‌ها
هوش مصنوعی: من آتش و شعله هستم، رنگ و نما دارم. ای خدا، کدام پرنده هستم که صدا میزند و بالهایش به خاطر جادو پرواز کردن شکسته است؟
ز شرم نرگس مخمور او چندان عرق کردمکه سرتا پای من میخانه شد از شیشه چیدن‌ها
هوش مصنوعی: به خاطر شرم و زیبایی نرگس مست، آنقدر عرق ریختم که تمام وجودم مانند میخانهای پر از شراب شده است.
ز احوال دل غمدیدهٔ بیدل چه می‌پرسیکه هست این قطره خون چون غنچه محروم از چکیدن‌ها
هوش مصنوعی: از حال و روز دل غمگین و بیدلی که غمدیده است، چه میپرسی؟ این قطره خون، مانند غنچهای است که محروم از ریختن و شکوفا شدن است.