غزل شمارهٔ ۳۹۳
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف وجود و هویت انسان در جهان می‌پردازد. شاعر از تنهایی و ویرانی وجود سخن می‌گوید و اینکه انسان باید از جمعیت فاصله بگیرد تا به عمق وجود خود دست یابد. در عالم عشق و هوس، هیچ دردی وجود ندارد و شاعر به زندگی سرشار از لذت و گاهی درد اشاره می‌کند. همچنین به ناپایداری و گذرای زندگی و عشق اشاره می‌کند و می‌پرسد تا کی باید در تنگناهای خود باقی بماند و از خود بیگانه باشد. شاعر در نهایت به وحشت و ناچیز بودن انسان در برابر عشق و هوس اشاره می‌کند، و به وجود ناپایدار خود می‌اندیشد.
ای هستی از قصر غنا افکنده در ویرانه‌اتگل‌کرده از هر موی تو ادبار چینی خانه‌ات
هوش مصنوعی: ای هستی، تو با شکوهی مانند یک قصر باشکوه، اما در حال حاضر از آن قصر، فقط ویرانهای باقی مانده است. از هر مو و جزئی از وجود تو، بیحالی و ناامیدی ریشه دوانده است.
می‌باید از دست نفس جمعیت دل باختنتا ریشه باشد می‌تند آوارگی بر دانه‌ات
هوش مصنوعی: برای رهایی از فشار و تزاحم جمعیت، باید از وابستگیهای دنیوی دل بکنی تا بتوانی ریشهدار شوی و از آوارگی و بیسرنوشتی دوری کنی.
در عالم‌عشق و هوس رنجی‌ندارد هیچ‌کسچون‌شمع‌زافسون‌نفس‌خودآتشی‌در خانه‌ات
هوش مصنوعی: در دنیای عشق و تمایلات، هیچ کس به اندازه شمع که به خاطر خود در آتش میسوزد، رنج نمیکشد.
تمهید عیش ای بیخبر فرصت ندارد آنقدرتا شیشه قلقل‌کرده سر می‌رفته از پیمانه‌ات
هوش مصنوعی: زندگی را بخور و استفاده کن، ای کسی که بیخبر هستی. زمان برای لذت بردن خیلی کم است و به زودی فرصتها از دست میروند، نظیر شیشهای که سرش در حال خالی شدن است.
سیر خرابات دلست آنجاکه می‌سایی قدمغلتیده هستی تا عدم در لغزش مستانه‌ات
هوش مصنوعی: در مکانی که دل به سمت خرابات (محل فساد و خوشگذرانی) میرود، تو با هر قدمی که برمیداری، وجودت در حال غلتیدن به سوی نیستی است و این نتیجهی حالت مستی و سرخوشی توست.
میتاز چندی‌پیش وپس تا آنکه‌گردی بی‌نفسچون‌اره باید ریختن‌درکشمکش دندانه‌ات
هوش مصنوعی: مدتی بجنگ و تلاش کن تا بعد از آن به آرامش برسی. مانند اره که برای برش چیزی، باید در کشمکش با دندانهاش باشد.
ای خلوت‌آرای عدم تاکی به فهم خود ستمافکند شغل عیش و غم بیرون در افسانه‌ات
هوش مصنوعی: ای کسی که در جستجوی تنهایی و آرامش هستی، تا چه زمانی قرار است تحت فشار و محدودیتهای خود به سر ببری؟ لذتی را از زندگی به دست نخواهی آورد و درد و غمهایت را در داستان وجودت پنهان کردهای.
فال‌گشادی می‌زدند از طره‌ات صبح ازلزنهار می‌بوسد هنوز انگشت دست شانه‌ات
هوش مصنوعی: در آغاز روزگار، فالگیران به زیباییهای تو اشاره میکردند و از آن زمان تاکنون، هنوز هم یاد تو در دلها باقی مانده و به نوعی تو را همچون یک یادگار گرانبها میبوسند.
بی‌دستگاهی‌داشت امن‌از آفت‌عشق و هوسپروز از راه سوختن واکرد بر پروانه‌ات
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در نبود نظم و سامان، عشق و تمایلات نمیتوانند آسیبرسان باشند. فقط از طریق سوزاندن و رنج، میتوان به زیبایی و نورانی بودن پروانه دست یافت. به عبارتی دیگر، در سختیها و چالشهاست که تجربههای ارزشمندی به دست میآید و رشد صورت میگیرد.
حیف‌است تحقیق آشنا جوشد به وهم ماسواتا چند باید داشتن خود را ز خود بیگانه‌ات
هوش مصنوعی: تحقیقات و جستجوهای آشنا باید از خیال و توهم دیگران جدا باشد. چرا اینقدر باید خود را از واقعیتهای خود بیگانه کنیم؟
بیدل چه‌وحشت‌داشتی‌کز خود اثر نگذاشتیشور سر زنجیر هم رفت از پی دیوانه‌ات
هوش مصنوعی: بیدل، تو چه ترسی از خودت داشتی که هیچ نشانی از خودت باقی نگذاشتی؟ حتی دیوانگیات هم به دنبال تو رفته و زنجیرش را گسسته است.