غزل شمارهٔ ۹۴۶
هوش مصنوعی: این شعر به تفکر درباره زندگی و ناپایداری آن می‌پردازد. شاعر به ما یادآوری می‌کند که صحبت کردن و خیال‌پردازی درباره دل و نفس نمی‌تواند آنها را از خستگی و تباهی دور کند. او به ناامیدی از وجود انسانی که تنها به ظاهر و ادعاهای باطل می‌پردازد اشاره می‌کند و این که نباید در دام اشتباهات مکرر افتاد. شاعر تأکید می‌کند که زندگی واقعی و آزادی، به تلاش و آزادگی است و نباید به سایه حمایت دیگران اتکا کرد. او به فرصت‌هایی که از دست می‌روند اشاره می‌کند و اهمیت توجه به زمان و تجربه‌ها را یادآور می‌شود. در پایان، شاعر warns against being deceived by false appearances و درستی شخصیت واقعی را برتر از جاه و مقام می‌داند.
به حرف و صوت مگو کار دل تباه نگرددکجاست آینه‌ای کز نفس سیاه نگردد
هوش مصنوعی: به زبان و کلام نگو که دل دچار مشکل نمیشود؛ بایدبه دنبال آینه‌ای بگردی که از نفسهای تیره و ناپاک تاثیر نگیرد.
ز ما و من به ندامت مده عنان فضولیتأملی که نفس رفته رفته آه نگردد
هوش مصنوعی: به خود مشغول نشو و از فکر کردن به دیگران و کار آنها دوری کن، زیرا نفس انسان به تدریج دچار حسرت و پشیمانی می‌شود.
گر انفعال خطا نگذرد ز جادهٔ عبرتبسر درآمده را پا کفیل راه نگردد
هوش مصنوعی: اگر کسی از اشتباهات خود عبرت نگیرد و همچنان در راه خطا پیش برود، نمی‌تواند در مسیر درست قرار بگیرد و به هدف برسد.
بقا کجاست که نازد کسی به هستی باطلبه دعوی‌ای که تو داری نفس گواه نگردد
هوش مصنوعی: بقا کجاست که کسی به وجود ناپایدار مغرور باشد، در حالی که این ادعای تو را نفس خودت هم تأیید نمیکند.
هزار لغزش مستی‌ست پیش پای تعینسر بریده مگر از خم کلاه نگردد
هوش مصنوعی: در هزاران خطا و لغزش ناشی از مستی، سر بریدهای وجود دارد که نمی‌تواند از خم کلاه خود بگذرد. این نشاندهنده محدودیتها و موانع موجود در مسیر درک حقیقت یا واقعیت است.
به فکر هستی موهوم احتمال نداردکه سر به جیب فرو بردن تو چاه نگردد
هوش مصنوعی: اگر در اندیشههای غیرواقعی و بیپایه هستی، نباید انتظار داشته باشی که با فرو بردن خود به درون جیب، به نتیجهای مثبت یا مفید دست یابی.
تلاش دیگر و آزادگی‌ست جوهر دیگرمژه اگر به تپش خون شود نگاه نگردد
هوش مصنوعی: تلاش و آرزوی آزادی، تنها چیزی است که ارزشمند است. اگر اشک چشم به خاطر احساسات، مانند تپش قلب باشد، دیگر به جلوههای ظاهری توجه نمیشود.
دگر به سایهٔ دست حمایت که گریزمچو شمع بستن مژگان اگر پناه نگردد
هوش مصنوعی: به دنبال جایی برای پناهبردن هستم، چون اگر از سایهٔ حمایت دور شوم، مانند شمعی که در باد خاموش می‌شود، میخواهم مطمئن شوم که در امان هستم.
ز فوت فرصت دامن‌فشان به پیش که نالمکه عمر رفته به فریادکس ز راه نگردد
هوش مصنوعی: به خاطر از دست رفتن فرصتها، بهتر است که جلوتر برویم و از آنها استفاده کنیم، وگرنه باید فریاد بزنیم که عمر ما به هدر رفته است و دیگر نمیتوان به عقب برگشت.
دل از غبار حوادث میفشرید به تنگیکه هاله یکدو نفس بیش گرد ماه نگردد
هوش مصنوعی: دل از مشکلات و سختیهای زندگی پریشان و نگران است، اما در زمانی که به آرامشی دست یابد، مانند هالهای که دور ماه دیده می‌شود، فقط چند نفس بیشتر نخواهد بود و خیلی زود از بین میرود.
به کر و فر مفریبید طبع بیدل ما رادماغ فقر حریف صداع جاه نگردد
هوش مصنوعی: به ناتوانی و بیمقداری خود فریب نخورید. طبیعت بیدلی من نمی‌تواند با بیپولی و فقر سازگار شود و جاهطلبی مرا آزار نمیدهد.