غزل شمارهٔ ۱۰۴۷
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احوالات عاشقانه و تأملات شاعر در مورد عشق و زندگی می‌پردازد. شاعر از زیبایی‌های عشق و معشوق سخن می‌گوید و اشاره دارد که دل انسان همواره تحت تأثیر معشوق و زیبایی‌های او قرار دارد. او به قدرت نی و نغمه‌های آن در نیستان اشاره می‌کند و از غفلت انسان‌ها در مقابل زیبایی‌ها و عبرت آموزی‌های زندگی یاد می‌کند. شاعر همچنین به مشکلات و نومیدی‌های ناشی از آرزوها می‌پردازد و یادآور می‌شود که در دنیای مادی، زیبایی و حقیقت را نباید فراموش کرد. در نهایت، او به تقدیر و حوادث ناگوار اشاره کرده و بر لزوم توجه به لحظات زندگی تأکید می‌کند.
مگر با نقش پایت مژدهٔ جوشیدنی داردکه همچون مو خط پیشانی‌ام بالیدنی دارد
هوش مصنوعی: آیا تنها با اثر پاهایت خبر از جوانهزدن و رویش جدیدی میآید که مانند خط مو بر پیشانی‌ام نمایان شده است؟
خیال توست دل را ساغر تکلیف معشوقیز پهلوی جمال آیینه‌ام نازیدنی دارد
هوش مصنوعی: دل من تحت تأثیر خیال توست و همچون ساغری که پر از عشق باشد، در کنار زیباییام، معشوقی دارد که به آن مینازد.
چه سحر است اینکه دیدم در نیستان از لب ناییگره هرچند لب بندد نوا بالیدنی دارد
هوش مصنوعی: چه جادویی است که در نیستان، از صدای نی، مانند گرهای به هم پیوسته، در حالی که هر چند لبها هم بسته باشند، نوا و آهنگی زیبا و بالنده وجود دارد.
ز سیر لفظ و معنی غافلم لیک اینقدر دانمکه‌گرد هرکه گردد گرد دل‌گردیدنی دارد
هوش مصنوعی: از بازی کردن با کلمات و معانی غافلم، اما میدانم که هر کسی که به دور دل بگردد، حتماً نوعی چرخش و حرکت خواهد داشت.
چمنها در نقاب خاک پنهان است و ما غافلاگر عبرت گریبانی کند گل چیدنی دارد
هوش مصنوعی: چمنها زیر لایهای از خاک پنهان شده و ما بیخبر از آن هستیم؛ اگر روزی عبرتآموز باشد، گل چیدنی در انتظار ماست.
ببند از خلق چشم و هرچه می‌خواهی تماشاکنگل این باغ در رنگ تغافل دیدنی دارد
هوش مصنوعی: چشمهات را از مردم ببند و هر چه می‌خواهی تماشا کن؛ گلهای این باغ در رنگ و حالت نادیدهانگاری، جذابیت خاصی دارند.
سر و برگ املها می‌کشد آخر به نومیدیتو طوماری که انشا کرده‌ای پیچیدنی دارد
هوش مصنوعی: در نهایت، ناامیدی شما باعث می‌شود که تلاشها و آرزوهای شما به شکلی پیچیده و بینتیجه درآید.
ز هر مو صبح گل‌کرده‌ست و دل‌افسانه می‌خواندبه خواب غفلت ما یک مژه خندیدنی دارد
هوش مصنوعی: هر روز صبح گلها باز شدهاند و داستانهای عاشقانهای را میگویند، اما ما در خواب غفلت به سر میبریم و حتی یک مژه میتواند بخندد و نشان از زیبایی داشته باشد.
بساط استقامت از تکلف چیده‌ایم امابه رنگ شمع سرتا پای ما لغزیدنی‌دارد
هوش مصنوعی: ما ظاهراً خود را مقاوم نشان دادهایم و تلاش کردهایم که جدی و محکم باشیم، اما در اصل، درونی تلخ و ناپایدار داریم که مانند شعله شمع، همیشه در خطر فروپاشی و لرزش است.
پیام‌کبریایی در برت واکرده مکتوبیرگ گردن چه سطر است اینقدر فهمیدنی دارد
هوش مصنوعی: پیامی از عظمت و بزرگی در وجود تو پنهان است، مانند نوشتهای که در رگ گردن جا دارد و همینقدر قابل درک و فهم است.
به‌کفت‌وگو عرق‌کردی دگر ای بی‌ادب بشکنحیا آیینه می‌بیند، نفس دزدیدنی دارد
هوش مصنوعی: در گفتوگو خود را به زحمت انداختی، ای بی‌ادب؛ حیا را بشکن! آینه آنچه را که هستی می‌بیند و نمیتوانی به راحتی نفس خود را از آن پنهان کنی.
ز تسلیم سپهر کینه‌جو ایمن مشو بیدلکه این ظالم دم تیغ است و بد خوابیدنی دارد
هوش مصنوعی: از سر تسلیم به چرخش آسمان که به دشمنی مشغول است، احساس امنیت نکن. بیدل، زیرا این ظالم مانند تیغی است که خوابش عمیق و خطرناک است.