غزل شمارهٔ ۱۰۷۰
هوش مصنوعی: این شعر از احساسات و غم‌هایی صحبت می‌کند که شاعر نسبت به دوستان و عشق خود دارد. او از اشک و ناله‌ای که به خاطر جدایی و فراق ایجاد می‌شود، می‌گوید و به زیبایی طبیعت و بوی وفا اشاره می‌کند. شاعر حسرت و دردهای ناشی از هوس و تمایل را با دولتِ معیشتی که از فقر می‌گذرد، مقایسه می‌کند. همچنین به یادآوری محبوب و تاثیرش بر خود می‌پردازد و بیان می‌کند که باید از این حسرت‌ها گذشت. در نهایت، شاعر به جستجوی عشق و انس دعوت می‌کند و از خطرات هوس و انتظار بیهوده می‌گوید. به طور کلی، این شعر تأکید بر عشق، فراق و پیچیدگی‌های زندگی دارد.
آه به دوستان دگر عرض دعا که می‌برداشک چکید و ناله رفت، نامهٔ ما که می‌برد
هوش مصنوعی: آه ای دوستان، دعای خود را به دیگران بگویید، زیرا اشکهای ریخته و نالهها به نزد خداوند میرود و آنچه را که ما مینویسیم، به کسی نمیرسد.
توأم گل دمیده‌ایم دامن صبح چیده‌ایمدر چمنی‌که رنگ ماست بوی وفا که می‌برد
هوش مصنوعی: ما مانند گلهایِ خندان در دامن صبح رشد کردهایم و در چمنی که رنگ و بوی ماست، عطر وفا پراکنده است.
نغمهٔ محفل‌کرم وقف جنون سایل استورنه به عرض مدعا عرض حیا که می‌برد
هوش مصنوعی: صدای محفل کرم برای دیوانگان است و اگر این صدا نباشد، کسی نمیتواند به طور صریح از خواستههایش بگوید و این امر خود نوعی حیا به شمار میرود.
ننگ هوس نمی‌کشد دولت بی‌زوال مابر در کبریای فقر نام هما که می‌برد
هوش مصنوعی: ما به خاطر مقام و جایگاه والای خود، هرگز حظ و آرزوی زودگذر را نمیپذیریم. فقر هرچند میتواند بزرگ باشد، اما نام واقعی ما در آسمانها و در دلها است.
کرد کشاکش هوس مفلست از شکوه نازآگهی اینکه از کفت رنگ حنا که می‌برد
هوش مصنوعی: هوس و آرزوهای من در کناره زیبایی و ناز تو به شدت درگیر شده است، و من به خوبی میدانم که رنگ حنایت چگونه مرا میرباید.
هرکه گذشت ازین چمن ریشهٔ حسرتش بجاستاین همه کاروان رنگ رو به قفا که می‌برد
هوش مصنوعی: هر کسی که از این باغ عبور کند، حسرتش همچنان باقی میماند. این همه کاروان که به سمت عقب میروند، نشاندهندهی این حسرت است.
آینهٔ حضور دل تحفهٔ دیر و کعبه نیستآنچه نثار نازتست در همه جاکه می‌برد
هوش مصنوعی: دل واقعی و حاضر در عشق، هدیهای نیست که فقط در مکانهایی مانند دیر یا کعبه یافت شود. آنچه که به تو تقدیم می‌شود، در هر جایی که بروی، ارزش و زیبایی خاص خود را دارد.
از غم هستی و عدم یاد تو کرد فارغمخاک مرا به باد هم ازتو جدا که می برد
هوش مصنوعی: به خاطر غم وجود و عدم، همیشه به یاد تو هستم. حتی که اگر خاک من را به باد ببرد، من از تو جدا نمیشوم.
شمع چو وقت دررسد خفته به بال وپررسدرفتن اگر به سر رسد زحمت پا که می‌برد
هوش مصنوعی: شمع وقتی وقتش رسیده باشد، به آرامی و بدون هیچ تلاشی روشن می‌شود. اگر وقتش برسد، آنچه که مانع حرکت یا پیشرفت است، دیگر اهمیتی ندارد.
تا به فلک دلیل ما چشم‌گشودن‌ست و بسکوری اگرنه ره زند کف به عصاکه می‌برد
هوش مصنوعی: تا زمانی که دلیل ما به اوج و بلندا نمیرسد، فقط باید به آنچه در دست داریم اکتفا کنیم، و اگر آن را ندانیم، مانند فرد نابینا خواهیم بود که با عصا فقط به دنبال مسیر میگردد.
بیدل از الفت هوس نگذر و راه انس گیرمنتظر طلب مباش ننگ بیاکه می‌برد
هوش مصنوعی: به عشق و دوستی بیاعتنا نباش و راهی برای نزدیکی و ارتباط پیدا کن. انتظار برای رسیدن به خواستههایت نکن، چرا که این انتظار به خودت ضرر میزند و تو را به موانع سوق میدهد.