غزل شمارهٔ ۱۱۰۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوعاتی چون ناامیدی، ناتوانی و تنهایی می‌پردازد. او احساس می‌کند که تلاش‌ها و احساساتش بی‌ثمر بوده و موفقیت یا قدردانی‌ای در کار نبوده است. ناتوانی و بی‌زبانی او مشکلات فراوانی را به همراه داشته و در عین حال، وجودش را پنهان کرده است. شاعر در زبان شعر احساس می‌کند که حتی در لحظات زیبای زندگی، همچنان در عذاب و گیجی باقی‌مانده است. او از عشق و فدای خویش برای دیگران سخن می‌گوید، ولی با این حال، خود را در جستجوی امید و آرامش می‌بیند. این شعر شعور عمیقی نسبت به دردهای انسانی و جستجوی معنا در زندگی دارد.
ناتوانی در تلاش حرص بهتانم نکردقدردانیهای طاقت آنچه نتوانم نکرد
هوش مصنوعی: ناتوانی من در تلاش و کوشش به خاطر حرص و طمعی که داشتم، نتوانست من را به قدردانی از آنچه که از عهدهام خارج است، وادار کند.
شمع خامش وارهید از اشک و آه و سوختنبی‌زبان بودن چه مشکلهاکه آسانم نکرد
هوش مصنوعی: شمعی که خاموش شده، از اشک و آه و سوختنش حرفی نمیزند. اینکه بدون زبان و سخن گفتن، درد و رنج را تحمل کنم، چقدر سخت است اما در عین حال برایم راحتتر از بیان آنچه در دل دارم، به نظر میآید.
تا مبادا خون خورد تمثالی از پیدایی‌امنیستی در خانهٔ آیینه مهمانم نکرد
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه کسی به خود اجازه ندهد که از存在 من بهرهبرداری کند، هیچ نشانهای از من، حتی در آینه، در خانهام نمیتوان یافت.
زین‌چمن عمری‌ست پنهان‌می‌روم چون‌بوی‌گلشرم هستی در لباس رنگ عریانم نکرد
هوش مصنوعی: مدت زیادی است که از این چمن دور شدهام، مثل بوی گل که نهان میرود. شرم وجودم به خاطر بیپرده بودن در لباس رنگی من، اجازه نمیدهد خود را نشان دهم.
درگهر هم موج من زحمت‌کش غلتیدنی‌ستسودن دست آبله بست و پشیمانم نکرد
هوش مصنوعی: در دریا، امواج من به شدت در حال نوسان هستند و این نوسانات باعث زحمت میشوند. حتی اگر بخواهم از این وضعیت خود را کنار بکشم، باز هم نمیتوانم و این حسرت و پشیمانی به سراغم نمیآید.
جان فدای‌طفل خوش‌خویی‌که پرواییش نیستعمرها گرد سرم گرداند و قربانم نکرد
هوش مصنوعی: جانم فدای کودکی است که هیچ نگرانیش در زندگی نیست. سالهاست که در دور من میچرخد و من را قربانی خود نمیکند.
انفعالم آب کرد اما همان آواره‌امگل شدن شیرازهٔ خاک پریشانم نکرد
هوش مصنوعی: در اثر شرایط سخت و تغییرات، احساسات و تواناییهای من از بین رفت، اما هنوز هم در زندگی سرگردان هستم و این وضعیت آشفتهای که در آن قرار دارم، نتوانسته است مرا از هم بپاشد یا بیهویت کند.
وقت هر مژگان‌گشودن یک جهان دیدار بودآه از این چشمی که واگردید و حیرانم نکرد
هوش مصنوعی: هر بار که چشمانش را میگشاید، دنیایی از زیبایی و حیرت را میبینم. ای کاش این چشمان به سوی من باز نمیشدند، زیرا در حیرت و سردرگمی فرو بردهام.
دیده گر بی‌اشک گردید از حیا امیدهاستجبهه آسان می‌کندکاری‌که مژگانم نکرد
هوش مصنوعی: اگر چشمانم از سر حیا بی‌اشک شود، میتواند زمینهساز امید باشد و کارهایی را که مژگانم نتوانسته انجام دهد، راحتتر می‌کند.
زین نُه آتشخانه بیدل هرچه برهم چید حرصیأس جز تکلیف پشت دست و دندانم نکرد
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که در میان ناراحتیها و دردهای زندگی، تمامی تلاش‌ها و تلاشهای او برای رسیدن به آرامش و رضایت راه به جایی نمیبرد و تنها چیزی که از این وضعیت به او میماند، احساس ناامیدی و بار مسئولیت است. در واقع او به نوعی تسلیم شده و می‌گوید که بر اثر این همه مشکلات، نتوانسته است به چیزی جز وظایف و فشارهای زندگی دست پیدا کند.