غزل شمارهٔ ۱۱۰۷
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق عاشقانه و دردهای ناشی از عشق می‌پردازد. شاعر با تصویرسازی‌های زیبا، از تیشه و خون گرفته تا پر طاووس و گلدسته، به بیان تجربیات و مصائب عاشقانه‌اش می‌پردازد. او به وصال و فاصله، انتظار و ناامیدی، و امتحانات عشق اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که عشق به نوعی در زندگی آن‌ها نقش اساسی دارد. در نهایت، شاعر نسبت به احتیاج و شرم ناشی از آن تأمل می‌کند و از غفلت در کیمیاگری زندگی هشدار می‌دهد.
پیکرم چون تیشه تا از جان کنی یاد آوردسر زند بر سنگی و پیغام فرهاد آورد
هوش مصنوعی: بدن من مانند تیشهای است که وقتی از جانم جدا شود، یاد و خاطرهام زنده خواهد شد و پیامم را بر روی سنگی باقی خواهد گذاشت.
لب به‌خاموشی فشردم ناله‌جوشید ازنفسقید خودداری جنون بر طبع آزاد آورد
هوش مصنوعی: زمانی که سکوت کردم، درد و نالهای از درونم برخواست. بیاختیاری در برابر احساساتم باعث شد تا روح آزاد و رها شود.
در شهادتگاه بیباکی کم از بسمل نی‌امبشکنم رنگی‌که خونم را به فریاد آورد
هوش مصنوعی: من در جایی که باید شجاعانه بجنگم، همچون کسی که به دار آویخته شدهام، احساس کنم که اگر رنگی را بشکنم، خونم به فریاد میآید.
هوش تا گیرد عیار رنگی از صهبای منشیشه‌ها می‌باید از ملک پریزاد آورد
هوش مصنوعی: برای اینکه هوش و ذکاوت به رنگ تازهای برسد، باید از می شراب من شیشههایی از سرزمین پریان بیاورند.
بسکه در راهت‌کمین انتظارم پیرکردمو سپیدی نقش من بر کلک بهزاد آورد
هوش مصنوعی: انتظار زیاد در راه تو به قدری مرا پیر کرده که موهایم سفید شده و به نوعی تصویر من را به الهام از آثار بهزاد تبدیل کرده است.
چون پر طاووس می‌باید اسیر عشق راکز عدم گلدسته‌واری نذر صیاد آورد
هوش مصنوعی: چون پر طاووس، زیبا و دلانگیز است، عشق هم مانند آن، فرد را مجذوب و اسیر می‌کند. عشقی که از عدم و هیچ به وجود آمده، همچون گلدستهای ارزشمند، توجه صیاد را جلب مینماید.
تحفهٔ ما بی‌بران غیر از دل صد چاک نیستشانه می‌باشد ره‌آوردی‌که شمشاد آورد
هوش مصنوعی: هدیهای که ما میآوریم، تنها یک دل پارهپاره است و آنچه بهعنوان شانه به همراه داریم، چیزی جز نتیجهٔ کارهای شمشاد نیست.
عشق را عمری‌ست با خلق امتحان همت استعالمی را می‌برد مجنون که فرهاد آورد
هوش مصنوعی: عشق همیشه با آزمایش و تلاش همراه است و کسی که واقعا به عشق میورزد، میتواند جهان را تحت تأثیر قرار دهد، همانطور که مجنون عشق لیلی را بهجا آورد و فرهاد نیز به خاطر عشق به شیرین، کوه را کند.
از تغافل های نازش سخت دور افتاده‌ایمپیش آن نامهربان ما را که در یاد آورد
هوش مصنوعی: از بیتوجهیهای زیبا و دلربایش بسیار دور شدهایم. او که در خاطر ما نیست، همان نامهربان است.
تا سپند ما نبیند انتظار سوختنچون شرر کاش آتش ازکانون ایجاد آورد
هوش مصنوعی: تا وقتی که آتش به بخاری نرسد، نباید انتظار سوختن داشت. ای کاش آتش از منبع اصلی خود به وجود بیاید.
انفعالم آب کرد ای کاش شرم احتیاجیک عرق‌وارم برون زین خجلت‌آباد آورد
هوش مصنوعی: من احساس زیبایی دارم، ای کاش که شرم و خجالت از نیازم به اندازهای باشد که مرا از این وضع خجلتآور نجات دهد.
بیدل از سامان تحصیل نفس غافل مباشمی‌برد با خویش آخرهرچه را باد آورد
هوش مصنوعی: از بهبودی و تعالی نفس غافل نباش، چرا که باد میتواند هر آنچه را که میخواهد با خود ببرد و تو را از دست بدهد.