غزل شمارهٔ ۱۱۲۵
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حالاتی از عشق، جنون و دردهای درونی می‌پردازد. شاعر از اوهام و عواطفی سخن می‌گوید که در میخانه و محفل مستان به وجود می‌آید. او اشاره می‌کند که ضعف و درد و عشق، همگی بر زندگی و رفتار افراد تأثیر می‌گذارد و در این میان، جنون و اشتیاق به وصال نیز نقش مهمی دارند. در نهایت، شاعر به تفاوت میان ظاهری دلنشین و واقعیت تلخ زندگی اشاره می‌کند و به تواضع‌هایی که در پس آن‌ها فریبی نهفته است، توجه می‌دهد. شعر در مجموع به تأمل در روح انسان و احساساتی که او را در زندگی رهنمون می‌شود، می‌پردازد.
چنین‌گر طیع‌بیدر‌ت‌به‌خورد و خواب‌می‌سازدبه چشمت اشک را هم‌گوهر نایاب می‌سازد
هوش مصنوعی: اگر روزگار تو را به خواب ببرد و به تو نامرادی کند، حتی اشکهایت هم به یک گوهر گرانبها تبدیل میشوند.
ضعیفی دامنت دارد خروش درد پیدا کنکه هرجا رشته‌ٔ سازی‌ست با مضراب می‌سازد
هوش مصنوعی: اگر دچار کمبودی هستی، با صدای درد و رنج خود به خود بیا و تلاش کن؛ زیرا در هر جا که موسیقی و نوا وجود دارد، میتوانی با مهارت و ابزار خود نقشی ایفا کنی.
درین میخانه فرش سجده باید بود مستان راکه موج باده از خم تا قدح محراب می‌سازد
هوش مصنوعی: در این میخانه، بایستی سجدهگاهی برای مستان فراهم باشد، چرا که نوشیدنی از کاسه خم تا جام، به مانند محراب، دلی را به سجود درمیآورد.
جنون کن در بنای خانمان هوش آتش زنهمین وضعت خلاص از کلفت اسباب می‌سازد
هوش مصنوعی: دیوانگی کن و در ساختن خانهات تلاشی کن که آتش را بیاوری، چون همین وضعیت میتواند تو را از کارهای بیهوده و زحمت زیاد خلاص کند.
نفس را الفت دل نیست جز تکلیف بیتابیکه دود از صحبت آتش به پیچ و تاب می‌سازد
هوش مصنوعی: نفس برای دل هیچ دوستی و نزدیکی ندارد جز اینکه به واسطه رنج و اضطرابی که به وجود میآورد، احساسات را به حرکت درآورد و از تماس با آتش حرف و گفتگو، حس اشتیاق و جستجو را ایجاد کند.
چو صبحی کز حضور آفتاب انشا کند شبنمخیال او نفس در سینهٔ من آب می‌سازد
هوش مصنوعی: مانند صبحی که با تابش آفتاب، شبنم خیالش را خلق می‌کند، اندیشه او در وجود من زندگی میآورد و احساسات را به جوش میآورد.
چنین کز سوز دل خاکستر ایجاد است اعضایمتب پهلوی من از بوریا سنجاب می‌سازد
هوش مصنوعی: از سوز دل من، خاکستر به وجود آمده است. بدنم در حال سوختن است و از مواد ساده، مانند بوریا، چیزی شبیه سنجاب می‌سازد.
به برق همت از ابرکرم قطع نظرکردمتریهای هوس کشت مرا سیراب می‌سازد
هوش مصنوعی: با تکیه بر ارادهام و لطفی که از جانب خداوند د‌ارم، از آرزوهایم فاصله گرفتم. این اشتیاق و خواستهها من را سیراب می‌کند و آرامش میبخشد.
به هجران ذوق وصلی د‌ارم و بر خویش می‌بالمدر آتش نیز این ماهی همان با آب می‌سازد
هوش مصنوعی: من از دوری محبوب لذت میبرم و به خودم افتخار میکنم که حتی در شرایط سخت هم عواطف و احساساتم را حفظ میکنم. این ماهی، همچنان که در آب زندگی می‌کند، میتواند با آتش نیز کنار بیاید.
درین محفل ندارد بوی راحت چشم واکردننگاه بیدماغان بیشتر با خواب می‌سازد
هوش مصنوعی: در این جمع، هیچ نشانی از آرامش نیست. چشمها را باز کردن به دردسرهای بیخود و بیفایدهتری میانجامد و بهتر است که بیشتر خواب بمانیم.
ندارد بزم امکان چون ضعیفی،کیمیاسازیکه اجزای غرور خلق را آداب می‌سازد
هوش مصنوعی: در فضایی که ضعف وجود دارد، برگزاری جشن و سرور ممکن نیست، مانند هنرمندی که اجزای غرور افراد را به هنری میآراید.
تواضعهای ظالم مکر صیادی بود بیدلکه میل آهنی را خم شدن قلاب می‌سازد
هوش مصنوعی: تواضع و فروتنی ظالمانه مانند ترفند یک صیاد است که با استفاده از جاذبه آهنی، میتواند قلاب را برای گرفتن طعمهاش خم کند.