غزل شمارهٔ ۱۱۵۶
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مسائل وجودی و انسانی می‌پردازد و پرسش‌هایی درباره زندگی، خطاها و حقیقت مطرح می‌کند. شاعر به دنبال درک معانی عمیق‌تر زندگی است و به ارتباط میان انسان و خداوند اشاره می‌کند. او از زاهدان و درک غلط آنها از حقیقت می‌نویسد و بر اهمیت عفو و عدم ناامیدی تأکید می‌کند. همچنین به تلاشی برای یافتن راه و چرایی وجود خدا در عالم می‌پردازد، و از اشک و رنج‌هایی که انسان‌ها تحمل می‌کنند سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که شناخت حقیقت، در ارتباط بین انسان و عالم هستی و خداوند نهفته است.
سراغت از چمن کبریا که می‌پرسدبه وهم گرد کن آنجا ترا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: کسی از تو در باغ بزرگ الهی سوال می‌کند، به خیال و تصور خودت را به آنجا برسان و به او پاسخ بده.
معاملات نفس هر نفس زدن پاکستحساب مدت چون و چرا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: هر بار که نفس میکشیم، فرصتهای جدید و مناسبی است برای خودسازی و پالایش روح. اما وقتی به زمان و شرایط زندگی فکر میکنیم و سوالاتی درباره آنها میپرسیم، ممکن است توجهمان به معنای واقعی زندگی و لحظهها کمتر شود.
جهان محاسب خویش است زاهدان معذورخطای ما ز صواب شما که می‌پرسد
هوش مصنوعی: دنیا به نوعی حساب و کتاب خودش را دارد و افرادی که در جستجوی حقیقت و معنویت هستند، نمیتوانند خطاهای ما را نادیده بگیرند. اما در عوض، از شما که اهل علم و فهم هستید، انتظار میرود درست عمل کنید و پاسخگو باشید.
کرم قلمرو عفو است رنج یأس مکشبه‌کارخانهٔ شرم از خطا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: شخصی که بخشش و عفو دارد، نیازی به دلسردی و ناامیدی ندارد. چون از اشتباهات خود نگران نیست و به آنها پی نمیبرد.
گرفته‌ایم همه دامن زمینگیریره تلاش به این دست وپاکه می‌پرسد
هوش مصنوعی: ما با تمام وجود به دنبال تلاش و کوشش هستیم و در این مسیر، دستها و پاکی خود را به چالش میکشیم.
دلیل مقصد اشک چکیده مژگان نیستفتادگی بلدیم از عصا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: دلیل افتادن و ناکامی او اشک هایی که از چشمانش میریزد نیست، بلکه به ما نشان میدهد که او از عصای خودش سوالاتی دارد و درک می‌کند که چرا به این حال و روز افتاده است.
درین حدیقه چو شبنم نشسته‌ایم همهسراغ خانهٔ خورشید تا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: در این باغ، همه ما مانند شب نشسته‌ایم و منتظریم که خورشید بیاید و از ما بپرسد.
به حال پیکر بیجان‌گربستن داردمرا دمی‌ه توگشتی جداکه می‌پرسد
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر احساس جدایی و غم ناشی از فقدان کسی است. شخصی با حالتی بیجان و غمزده به سر میبرد و در لحظهای از جدایی، به یاد کسی افتاده و از او می‌پرسد. این حس نیاز و تعلق خاطر به فرد مورد نظر، نشاندهندهی عمق ارتباط و وابستگی عاطفی است.
غبار دشت عدم سخت بی‌پر و بال استاگر تو پا نزنی حال ما که می‌پرسد
هوش مصنوعی: اگر تو قدمی برنداری، شرایط سخت و نابسامانی که در آن هستیم، همچنان بدون تغییر باقی میماند.
جواب خون شهیدان تغافلت کافی‌ستجبین مده به عرق از حیا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: افتخار خون شهیدان به اندازهای است که نیازی به پشیمانی و عذرخواهی نیست. سر خود را از خجالت پایین ننداز، چون این وضعیت را خودت به وجود آوردهای و جوابی از تو میخواهد.
دمیده ششجهت اقبال آفتاب ازلز تیره‌روزی بال هما که می‌پرسد
هوش مصنوعی: آفتاب خوشبختی از ابتدا به زندگیام تابیده و حالا از سرنوشت و روزهای ناخوشایند گذشته سوال می‌کند.
چه عالی و چه دنی از خیال غیر بریستغم معاملهٔ سر ز پا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: چه زیبا و دلانگیز است که از خیالات دیگران دوری کنیم، چون غمهای جدایی و معاملات دشوار از آدمی دور میشود و فقط دل ما برای آنچه که در دل داریم میتپد.
ز دل حقیقت رد و قبول پرسیدمبه خنده گفت: برو یا بیا که می‌پرسد
هوش مصنوعی: از دل حقیقت درباره رد و قبول سوال کردم، و آن به شوخی پاسخ داد: برو یا بیایید، که او (حقیقت) در حال پرسیدن است.
چه نسبت است به خورشید ذره را بیدلبه عالمی‌که تو باشی مراکه می‌پرسد
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به مقایسهای می‌پردازد و می‌گوید که اگر کسی در مقیاس بزرگی مانند خورشید باشد، یک ذره در برابر او چه اهمیتی دارد. در نهایت، او از کسی که از او سوال می‌پرسد، می‌گوید که در برابر محبوبش، خود را کوچک و بیاهمیت میبیند.