غزل شمارهٔ ۱۱۸۱
هوش مصنوعی: این اشعار دربارهٔ دردها و چالش‌های انسانی و همچنین جستجوی معنا و زیبایی در زندگی هستند. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که تسلی واقعی در اسباب مادی و هوس‌ها نیست و برای رسیدن به آرامش واقعی، باید به عمق وجود خود توجه کرد. او به مشکلات عاطفی و احساسات ناشی از زخم‌های روحی اشاره می‌کند و به دنبال پرواز به دنیایی بهتر است. در عین حال، از ما می‌خواهد که در محافل خود حیا داشته باشیم و باخود صادق باشیم. در نهایت، شاعر از مخاطب می‌خواهد که مراقب نفس و اندیشه خود باشد و به جای تمرکز بر مادیات، به جستجوی معنا و حقیقت بپردازد.
تسلی کو اگر منظورت اسباب هوس باشدندارد برگ راحت هر که را در دیده خس باشد
هوش مصنوعی: اگر به دنبال آرامش هستی و آن را با چیزهای superficial (سطحی) میخواهی به دست بیاوری، باید بدانی که هیچ آسایش واقعی نصیب کسی نمیشود که در دلش مشکلات و ناامیدیها وجود دارد.
ز هستی هرچه اندیشی غبار دل مهیا کنکسوف آفتاب آیینهٔ عرض نفس باشد
هوش مصنوعی: هر چیزی که از وجود و هستی فکر کنی، باید غبار دل را پاکسازی کنی. کسوف (گرفتگی) آفتاب میتواند به عنوان یک آینه، حالت نفس را نشان دهد.
درین محفل حیا کن تا گلوی ناله نخراشینفس هم کم خروشی نیست گر فریادرس باشد
هوش مصنوعی: در این جمع، حیا و ادب را رعایت کن تا صدای نالهات آسیب نبیند. نفسها هم کمتر به صدا درمیآید، اگر کسی باشد که به فریاد ما برسد.
نمی‌گیرد به غیر از دست و تیغ و دامن قاتلمرا درکوچه‌های‌زخم رنگ‌خون عسس باشد
هوش مصنوعی: هیچ چیزی جز دست و تیغ و دامن قاتل، مرا در کوچههای زخم، رنگ خون عسسها (نگهبانان) نمیپوشاند.
چه امکانست ما و جرات پرواز گلزارتنگاه عاجزان را سایهٔ مژگان قفس باشد
هوش مصنوعی: چیست امکان پرواز برای ما در جایی که نگاههای بیپناه ما همچون سایههایی از مژگان، ما را در قفس نگه میدارند؟
نبالیدیم بر خود ذره‌ای در عرض پیداییغبار ما مباد افشانده ی بال مگس باشد
هوش مصنوعی: ما در زندگیمان تلاش کردیم که ذره‌ای از وجود و ارزش خود را در دنیای پیرامون نشان دهیم. امیدواریم که آنچه از ما باقی میماند، بیارزش و کماهمیت نباشد و شبیه به چیزی ناپایدار و بیمفهوم نباشد، مانند گرد و غبار یا بال مگس که هیچ معنای خاصی ندارد.
به دل وامانده ای از لاف ما و من تبرا کنمقیم خانهٔ آیینه باید بی‌نفس باشد
هوش مصنوعی: اگر دلت از شعارها و گفتارهای ما که به خود میبالیم خسته و دلزده است، بهتر است از آنها دوری کنی. کسی که در خانهٔ آیینه زندگی می‌کند، باید از نفس و خودخواهی خالی باشد.
چه لازم تنگ گیرد آسمان ارباب معنی راشکخ‌ما همان مضمورن‌که نتوان بست بس باشد
هوش مصنوعی: آسمان برای صاحب معنا چه نیازی دارد که تنگ بگیرد، چرا که دشواریها و پیچیدگیهای زندگی آنقدر زیاد است که نمیتوان همه آنها را محدود کرد.
مکن ساز اقامت تا غبار خویش بشکافینفس پر می‌فشاند شاید آواز جرس باشد
هوش مصنوعی: تا زمانی که غبار زندگی و دلت را از بین نبری، در جایی نمان. ممکن است نفس پر از شوق و سرمستیات به تو بگوید که صدای زنگ عافیت و رهایی نزدیک است.
شکست رنگ امیدی‌ست سر تا پای ما بیدلز سیر ما مشو غافل اگر عبرت هوس باشد
هوش مصنوعی: شکست رنگ امید به طور کامل وجود ما را در بر گرفته است. ای بیدل، از سفر ما غافل نشو، اگر که هوس عبرتی باشد.