غزل شمارهٔ ۱۱۹۵
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر احساس عمیق و اندوه شاعر نسبت به وفا و عشق است. شاعر می‌گوید اگر بوی وفا وجود نداشته باشد، دلی که درد عشق را تجربه کند، بدون معنا است. او به ارزش لحظه‌های حال توجه می‌کند و اشاره می‌کند که عمر و زمان هیچ ارزشی ندارند اگر در حال حاضر خوشی و رضایت وجود نداشته باشد.
شاعر همچنین به مسائلی همچون تظاهر، ریا و آفت‌های روابط انسانی اشاره می‌کند. او نسبت بهدیانت ظاهری زاهدان و دورویی آن‌ها انتقاد می‌کند و به لزوم صداقت و ارتباط واقعی در عشق و دوستی تأکید می‌کند. در نهایت، او از پیوندهای سطحی و ناپایدار به عنوان آفتی برای قلب و روح انسان هشدار می‌دهد و امید دارد که در دل و روح انسان، خلوص و سادگی وجود داشته باشد.
گر بوی وفا را نفس آیینه نباشداین داغ دل اولی‌ست که در سینه نباشد
هوش مصنوعی: اگر آینه نتواند بوی وفا را به ما منتقل کند، این تنها درد دل نیست که در سینهام وجود دارد.
صد عمر ابد هیچ نیرزد به‌گذشتنامروز خوشی هست اگر دینه نباشد
هوش مصنوعی: هیچچیزی به اندازهی لذت امروز ارزش ندارد، حتی اگر صد عمر جاودانه هم داشته باشیم. اگر این لحظه خوشی وجود نداشته باشد، زندگی بیفایده است.
لعل تو مبراست ز افسون مکیدناین پستهٔ تر مصرف لوزینه نباشد
هوش مصنوعی: لبهای تو آزاد از سحر و جادو هستند؛ مانند پستهٔ تر که نباید بهجای لوزینه مصرف شود.
تکرار مبندید بر اوراق تجدّدتقویم نفس را خط پارینه نباشد
هوش مصنوعی: برگههای نو را با گذشته پر نکنید، زیرا تقویم نفس شما باید از خطاهای گذشته پاک باشد.
بر شیخ دکانداری ریش است مسلمخرس این همه سوداگر پشمینه نباشد
هوش مصنوعی: این غزل به طور غیرمستقیم به مسألهای اجتماعی اشاره دارد. در اینجا، فردی به وضوح می‌گوید که شخصیتی که به نظر میرسد دلسوز و آگاه باشد، در واقع نمیتواند به آسانی به منافع دیگران کمک کند. همچنین، میتوان برداشت کرد که ظواهر ممکن است فریبنده باشند و افراد با ریش و لباسهای زیبا لزوماً شخصیت معتبر و قابل اعتمادی ندارند. در واقع، شخصی که ظاهراً در مقام رهبری یا مشاوره قرار دارد، ممکن است به اندازه کافی توانایی یا صداقت برای انجام این نقش را نداشته باشد.
زاهد به نظر می‌کند از دور سیاهیاین صبح قیامت شب آدینه نباشد
هوش مصنوعی: زاهد از دور به نظرش میرسد که سیاهی این صبح قیامت شب آدینه نیست.
لب‌کم شکند مهر ودیعتکدهٔ رازگر تشنهٔ رسوایی گنجنیه نباشد
هوش مصنوعی: اگر کسی به راز و محبت کسی اشاره کند، او را باید در نظر داشته باشد که اگر تشنهٔ رسوایی و فاش شدن secretos نباشد.
از دل چو نفس می‌گذری سخت جنونی‌ستای بیخبر این خانهٔ آیینه نباشد
هوش مصنوعی: اگر از دل من عبور کنی، بدان که این کار جنونآمیز است. ای بیخبر، اینجا جایی نیست که در آن فقط انعکاسها باشد.
گر حرف وفا سکته فروشد به تامّلدر رشتهٔ الفت گره کینه نباشد
هوش مصنوعی: اگر قول وفا دچار تردید شود و در دوستی متوقف گردد، دیگر جای کینه و دشمنی وجود نخواهد داشت.
چون صبح اگریک نفس از خویش برآییتا بام فلک پیچ و خم زینه نباشد
هوش مصنوعی: وقتی که صبح یکی از نفسهای خود را آزاد کنی، دیگر هیچ پیچ و خمی در مسیر آسمان وجود نخواهد داشت.
بیدل حذر از آفت پیوند علایقامید که در دلق تو این پینه نباشد
هوش مصنوعی: از وابستگی به امیدها و آرزوها بپرهیز، زیرا در این لباس که پوشیدهای، نشانهای از این پیوندها وجود ندارد.