غزل شمارهٔ ۱۲۲۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان حسرت‌ها و ناامیدی‌های خود از دنیا و زندگی می‌پردازد. او به شمعی تشبیه می‌شود که در تنگنای سفر، امیدی برای روشنایی سحر ندارد. انسان‌ها در ناراحتی و بیکاری به سر می‌برند و شاعر از شکایت‌های بی‌پایان آنها سخن می‌گوید. او همچنین به تقدیر و سرنوشت اشاره می‌کند که زندگی را به تلخی کشیده و نشان‌دهنده آن است که افراد همچنان در تلاش‌اند لیکن با مشکلات روبه‌رو هستند. در نهایت، شاعر به فردای روشن و امید به بهبودی که شاید به دنبال تلاش و کوشش به دست آید، اشاره می‌کند و به اهمیت آگاهی و خودشناسی می‌پردازد.
ای شمع تک وتاز نفس گرد سفر شداکنون به چه امید توان سوخت سحر شد
هوش مصنوعی: ای شمع، تو که با نشاط و بیتابی در حال شعلهور شدن هستی، حالا که سفر به پایان رسیده، به چه امیدی میتوانی در صبحگاه زندگی ادامه دهی و بسوزی؟
در نسخهٔ بیحاصل هستی چه توان خواندزان خط‌که غبار نفسش زبر و زبر شد
هوش مصنوعی: در دنیای بیمحتوایی که در آن زندگی میکنیم، چه فایدهای دارد که از نوشتهای بخوانیم که به دلیل کثیفی و بیکیفیتی، سخت قابل فهم است؟
مردم همه در شکوهء بیکاری خویشندسرخاری این طایفه هنگامهٔ گر شد
هوش مصنوعی: مردم همه از بیکاری خود ناراحت و نگران هستند و در عوض، این گروه همواره در حال نمایشی پر سر و صدا هستند.
در خامهٔ تقدیر نگونی عرقی داشتکاخر خط پیشانی ما اینهمه تر شد
هوش مصنوعی: در قلم سرنوشت، نشانی از عرق وجود داشت که باعث شد خط پیشانی ما به این حد مرطوب و نمناک شود.
تمثال به آن جلوه نمودیم مقابلای بیخردان آینه‌داری چه هنر شد
هوش مصنوعی: ما با زیبایی خود را به نمایش گذاشتیم، اما ای نادانان، آینه‌داری چه هنری به شمار میآید؟
افسانهٔ خاموشی من‌کیست‌که نشنیدگم شد جرس از قافله چندانکه خبرشد
هوش مصنوعی: داستان خاموشی من، چه کسی را جذب کرده است که صدای جرس از کاروان گم شود، آنقدر که اخبار آن به گوش برسد؟
یاران نرسیدند به داد سخن مننظمم چه فسون خواند که گوش همه کر شد
هوش مصنوعی: دوستان نتوانستند به صحبتهای من توجه کنند و آنچنان چیزی از من شنیدند که تمام توجهها را از دست دادند.
چون سبحه درین سلسله بیگانگیی نیستسرها همه پا بود که پاها همه سر شد
هوش مصنوعی: در این جمع نمیتوان هیچ بیگانگیای یافت؛ همه اعضا با هم هماهنگاند و هر کس در جایگاه خود درست است.
گستاخی‌ام از محفل آداب بر آوردگردیدن من‌گرد سرش حلقهٔ در شد
هوش مصنوعی: من از ادب و آداب اجتماعی سرپیچی کردم و به گرد هم آمدن در جمع به سر و صدای خود ادامه دادم.
فریاد که از دل به حضوری نرسیدمشب بودکه در خانهٔ آیینه سحر شد
هوش مصنوعی: درگیریهای درونی و عاطفی من باعث شد که نتوانم به کسی مراجعه کنم یا خودم را بیان کنم. در تاریکی شب، حتی در حالی که سحر در حال فرا رسیدن بود، احساس تنهایی و ناتوانی میکردم.
در قلزم تقدیرکه تسلیم کنار استکشتی و کدو، صورت امواج خطر شد
هوش مصنوعی: در دنیای تقدیر که فقط باید تسلیم شد، کشتی و کدو، هر دو در برابر امواج خطر قرار دارند.
چون ما نو آن‌کس که به تسلیم جبین سودهرچند که تیغش به سر افتاد سپر شد
هوش مصنوعی: وقتی ما به تسلیم و فروتنی نزدیک میشویم، حتی اگر دشمنان هم با شمشیر به ما حمله کنند، ما مانند سپری عمل میکنیم که در برابر ضربهها مقاومت می‌کند.
تا یک مژه خوابم برد ازخویش چو اخگرخاکستر دل جوش زد و بالش پر شد
هوش مصنوعی: وقتی که یک مژه خوابم برد و از خودم غافل شدم، مانند یک خاکستر در حال جوش زدن بودم و دلم آتش گرفت و بالش پر از احساسات شد.
فکر چمن‌آرایی فردوس که داردسر در قدمت محو گریبان دگر شد
هوش مصنوعی: به این فکر کن که باغ و گلکاری بهشتی که در آن هستی، چقدر زیبا و دلفریب است. در چنین مکان فوقالعادهای، همه چیز به شدت تحت تاثیر تو قرار گرفته و گویی آن زیبایی کمکم دور و برش را فراموش می‌کند.
بیدل نشوی غافل از اقبال گریبانهر قطره که در فکر خود افتاد گهر شد
هوش مصنوعی: اگر به فرصتی که در زندگی برای انسانی به وجود میآید بیتوجه باشی، هر لحظهای که در فکر خود غرق میشوی، میتواند به نوعی ارزشمند و مانند مروارید باشد.