غزل شمارهٔ ۱۳۷۶
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی احساسات عمیق و پیچیده‌ی انسانی است. شاعر از زیبایی و لطافت دنیا حرف می‌زند، اما در عین حال به ناامیدی و بی‌قراری اشاره می‌کند. او به طور خاص به احساس گمگشتگی در زندگی و عشق می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه تعلقات سطحی و بی‌معنا می‌توانند باعث پریشانی روحی شوند. شاعر به سرنوشتی اشاره می‌کند که در آن فراموشی و غفلت در زندگی نقش دارد و انتظارات و آرزوهای برآورده نشده‌اش را به تصویر می‌کشد. با تصاویری از دشت، چمن و وحشت، او حالت روانی پیچیده‌ای را توصیف می‌کند که در آن زیبایی و درد توأمان وجود دارد.
خوش‌خرامان اگر اندیشهٔ جولان کردندگردش رنگ مرا جنبش دامان کردند
هوش مصنوعی: اگر خوش‌خرامان (شادابان) در اندیشهٔ حرکت و جا به جایی باشند، رنگ من به گردش درمیآید و لباس من در تکاپو خواهد بود.
دام من در گره حلقهٔ افلاک نبودچون نگاهم قفس از دیده حیران کردند
هوش مصنوعی: من در دام و تلهای که افلاک درست کرده بودند گرفتار نبودم، اما چون به من نگاه کردند، احساس کردم که قفس و محدودیتی از جانب آنها بر من تحمیل شده است.
به سراغم نتوان جز مژه برهم چیدنداشتم مشت غباری که پریشان کردند
هوش مصنوعی: جز با چشمان معشوق که با نگاهش میدرخشد، نمیتوانم به سراغ عشق بروم. قلبم پر از اندوه و غم است که همچون غباری پراکنده شده و آرامش را از من گرفته است.
به چه امید درین دشت توان آسودنوحشتی بود که تسلیم غزالان کردند
هوش مصنوعی: در این دشت بینهایت، به چه دلیلی میتوانم آرامش پیدا کنم در حالی که ترس و وحشت به قدری شدید است که حتی غزالها را هم به تسلیم وادار کرده است؟
زین چمن حاصل عشاق همین‌بس که چو رنگچینی از خود شکنی زینت دامان کردند
هوش مصنوعی: در این چمن، عشقورزی عاشقان همین بس است که وقتی از خودشان دست میکشند، زیباییها و گلهای تازهای به دامان خود میآورند.
بی قراران ادب‌پرور صحرای جنونسیلها درگره آبله پنهان‌کردند
هوش مصنوعی: درد و دلهای کسانی که در جستجوی مهر و ادب هستند، شبیه به بی‌قراری در یک دشت جنونآور است و در این بین، احساسات عمیق و پنهان آنها همچون سیلهایی هستند که در زیر ظاهری آرام و بیسر و صدا، در حال حرکت و ذخیرهسازیاند.
سعی واماندهٔ خلق آن سوی خود راه نبردبسکه دامن ته پا ماند گریبان کردند
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش مردم به نتیجه نمیرسد و آنها نتوانستهاند به سمت اهدافشان پیش بروند؛ زیرا بیش از حد به گذشته و موانع چسبیدهاند و نتوانستهاند از آنها عبور کنند.
نقش بند چمن وحشت ما بی رنگی استشد هوا آینه تا ناله نمایان کردند
هوش مصنوعی: چمن به سبب ترس و وحشت ما رنگ باخته است و حالا هوا مانند آینهای شده که نالههای ما را نشان می‌دهد.
بحر امکان چوگهر شوخی‌یک‌موج نداشتاز پریشان‌نظری اینهمه توفان کردند
هوش مصنوعی: در دریای امکانات، مانند جواهر، هیچ موجی وجود نداشت. از آنجا که در نگرش ما آشفتگی و بینظمی وجود داشت، این همه طوفان به وجود آمد.
جنس بازار وفا رنگ نمی‌گردانددل چه مقدارگران‌کشت‌که ارزان کردند
هوش مصنوعی: در بازار محبت، وفا هیچگاه تغییر نمیکند و احساسات واقعی با گذشت زمان کاهش نمییابد، حتی اگر محبت به سادگی به دست آید.
تا ز یادم نگرانی نکشد خاطر کسسرنوشت من بیدل خط نسیان کردند
هوش مصنوعی: برای اینکه کسی نگران حال من نشود، سرنوشت بیدل به گونهای رقم خورد که فراموشی به سراغم آمد.