غزل شمارهٔ ۱۴۶۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف روشندلان و بینش عمیق آنها می‌پردازد. آنها مانند آینه بر تمام موارد آگا‌ه‌اند و در جستجوی حقیقت از گداز تمنا، پاکی و عشق به زندگی سخن می‌گویند. شاعر به آزادی و زیبایی‌های طبیعت اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی در سختی‌ها همچنان باید به عشق و محبت ادامه داد. همچنین، به زندگی و لذت‌های آن که در قید و بند رنگ و بوها نیستند اشاره می‌شود و در نهایت تأکید می‌کند که برای درک حقیقت، تلاش و جستجو ضروری است. در کل، شعر بر عشق، حقیقت، و تلاش برای رهایی از قید و بندهای دنیا تأکید دارد.
روشندلان چو آینه بر هرچه رو کنندهم در طلسم خویش تماشای او کنند
هوش مصنوعی: روشندلان مانند آینه، هر چیزی را که به آن نگاه کنند، در حقیقت در حال بازتاب خودشان هستند و همانند یک سحر و جادو، جنبههای خود را در آن تماشا میکنند.
پاکی چو بحر موج زند از جبینشانقومی که از گداز تمنا وضو کنند
هوش مصنوعی: افرادی که به خاطر خواستههایشان به سختی و دردسر میافتند، وقتی که از خلوص و پاکی جانشان بهرهمند میشوند، مانند دریا موجی از صفا و زلالی ایجاد میکنند.
آزادگان نهال گلستان ناله‌اندبر باد اگر روند نشاط نموکنند
هوش مصنوعی: آزادگان مانند نهالهای گل در گنجینهای هستند که اگر از بین بروند، دیگر خبری از شادابی و رشد نخواهد بود.
پروانه‌مشربان بساط وفا چو شمعاجزای خویش را به گداز آبرو کنند
هوش مصنوعی: پروانههای عشق و وفا همچون شمع، همه چیز خود را فدای محبوب میکنند و در این راه آبروی خود را نیز به خطر میاندازند.
ما را به زندگی ز محبت گزیر نیستنتوان گذشت گر همه با درد خو کنند
هوش مصنوعی: ما نمیتوانیم از زندگی پر از محبت فرار کنیم و اگر همه به درد و رنج عادت کنند، نمیتوانیم از آن بگذریم.
عنقاست در قلمرو امکان بقای عیشتاکی بهار را قفس از رنگ و بو کنند
هوش مصنوعی: پرندهی افسانهای در دنیای ممکنات همچنان آزاد است تا زمانی که بهار رنگ و بوی زندگی را به قفس بیاورد.
جیب مرا به نیستی انباشت روزگارچاکی‌ست صبح را که به هیچش رفو کنند
هوش مصنوعی: روزگار تمام داراییهای من را به فنا رسانده، مانند روزی که صبح با نوار رفو، چاک یک لباس را بیارزش و کم اهمیت میداند.
این موجها که گردن دعوی کشیده‌اندبحر حقیقتند اگر سر فروکنند
هوش مصنوعی: این امواجی که خود را بزرگ و پر ادعا نشان میدهند، اگر پایین بروند و عمق آب را ببینند، حقیقت وجودشان را در عمق دریا خواهند یافت.
ای غفلت آبروی طلب بیش از این مریزعالم تمام اوست‌که را جستجوکنند
هوش مصنوعی: ای نادانی، مبادا که بر آبروی جستجوی حقیقت بیفزایی؛ زیرا کل جهان همان چیزی است که او را میکوشند بیابند.
بیدل به این طراوت اگر باشد انفعالباید جهانیان ز جبینم وضو کنند
هوش مصنوعی: اگر بیدل با این طراوت باشد، باید همه جهان از پیشانی من وضو بگیرند و مقداری منفعل شوند.