غزل شمارهٔ ۱۴۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات و اندیشه‌های عمیق شاعر دربارهٔ زندگی و وجود انسانی می‌پردازد. شاعر با استفاده از تصاویر و استعاره‌های زیبا، به جستجوی معنا و جایگاه انسان در جهان می‌پردازد. او به ناپایداری زندگی و گذرایی آن اشاره کرده و بر این نکته تأکید می‌کند که جا برای آرامش و استراحت در این دنیا وجود ندارد. شعر به نوعی از درد ناشی از جدایی و نبودن محبوبان صحبت می‌کند و به بی‌معنایی و ناپایداری زندگی اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر از تقدیر و ناچاری در برابر آن می‌گوید و به حالت نشسته شمعی اشاره می‌کند که در انتظار است تا شعله‌اش خاموش شود.
آفاق جا ندارد همت کجا نشیندسنگ از نگین براید تا نام ما نشیند
هوش مصنوعی: عالم وسعتی ندارد که همت و ارادهی بزرگ ما در آن جا بگیرد. همچنین، اگر سنگی از جواهرات بیفتد، نام ما در آنجا خواهد درخشید.
جایی که خاک باشد پست و بلند هستیتا چند سایه بالد یا نقش پا نشیند
هوش مصنوعی: در جایی که زمین است و فضای بلندی وجود دارد، دیگر چه توقعی از سایه و آثار پا وجود دارد؟
تاب و تب نفس‌ها از یکدگر جداییستدر خانه‌ای که ماییم راحت چرا نشیند
هوش مصنوعی: نفسهای ما از یکدیگر جدا نیستند و در خانه‌ای که ما هستیم، راحت نمیشود نشستن.
هم‌صحبتان این بزم از دیده رفتگانندعبرت خوشست از این‌ها رو بر قفا نشیند
هوش مصنوعی: یادآوران این میهمانی کسانی هستند که دیگر در میان ما نیستند. از این افراد میتوان درسها و عبرتهای خوبی گرفت، اما بهتر است که به گذشته نگاه کنیم و عبرت بگیریم.
فرصت نمی‌پسندد جا گرم کردن از ماآیینه پر فشانده‌ست تمثال تا نشیند
هوش مصنوعی: فرصت به ما اجازه نمیدهد که در جایی ثابت بمانیم و راحتی را برگزینیم. مانند آینهای که تصویرش را منعکس می‌کند، باید آماده و هوشیار باشیم تا در لحظات مناسب، عمل کنیم.
زین ما و من که داریم آفات در خروش استای کاش سرمه گردیم تا این صدا نشیند
هوش مصنوعی: این دنیا پر از هیاهو و شور و غوغا است و ما که به خود مشغولیم، کاش بتوانیم مانند سرمه به آرامی درآییم تا این صدا و شلوغی فروکش کند.
راه نفس دو دم بیش فرصت نمی‌کند گلتا کی قفای شبنم صبح از حیا نشیند
هوش مصنوعی: زندگی تنها به مدت کوتاهی به افراد اجازه تنفس و شکوفایی میدهد و گل تا زمانی که بیدار نشده، نمیتواند حیا و زیباییاش را به نمایش بگذارد.
زین وحشتی که ما را چون بو ز گل برآوردمشکل که جای ما هم برجای ما نشیند
هوش مصنوعی: به خاطر این ترسی که ما داریم، مانند بویی که از گل برمیخیزد، برای ما دشوار است که در جایی قرار بگیریم که هیچ چیز جز خود ما نباشد.
بگذار تا دمی چند بر گرد خویش گردیمعالم به دل نشسته‌ست دل در کجا نشیند
هوش مصنوعی: بذار برای مدتی دور هم باشیم، چرا که دنیا در دل ما جا گرفته و دل ما نمیداند کجاست در بیفتد.
در کارگاه دولت شور حشم شگون نیستیکسر خروش جغد است هرجا هما نشیند
هوش مصنوعی: در محیطی که دولت و حکومت برقرار است، هیچ نشانهای از خوشاقبالی و شادابی وجود ندارد. به جای آن، همه جا صدای ناخوشایند و غمانگیز جغدی به گوش میرسد که نشانهای از بدبختی است، هر کجا که فرشتگان و یا نیروهای خوب حضور داشته باشند.
از مرگ نیست باکم اما ز بی‌نصیبیترسم ز دامن او گردم جدا نشیند
هوش مصنوعی: من از مرگ نمیترسم، اما از این میترسم که از رحمت او دور شوم و از نعمتهایش بیبهره بمانم.
ای شور شوق بردار از جا غبار ما راپامال یأس تا چند این بی‌عصا نشیند
هوش مصنوعی: ای شور و شوق، ما را از این حالت بیحرکت و ناامید خارج کن. تا کی باید اینجا بنشینم و بی‌عصا و ناتوان منتظر بمانم؟
سرمایه پرفشانی‌ست اظهار بی‌نشانی‌ستاز رنگ و بو چه مقدار گل بر هوا نشیند
هوش مصنوعی: سرمایهٔ افکنده شده و نشاندهندهٔ بینشانی است. از رنگ و عطر چه اندازه گل در فضا قرار میگیرد.
بیدل به حکم تقدیر فرمانبر اطاعتاستاده‌ایم چون شمع تا سر ز پا نشیند
هوش مصنوعی: ما همچون شمع در برابر تقدیر ایستادهایم و به آن تسلیم هستیم، تا زمانی که بر اثر گرما، سرمان به پایین نسود.