غزل شمارهٔ ۱۶۶۶
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تامل درباره زندگی و آزارهای آن می‌پردازد. او به زیبایی و ناز گل‌ها اشاره می‌کند و این‌که لذت زندگی ممکن است با حسرت و ناامیدی همراه باشد. به بیان او، روزهای امروز نباید به گذشته ترجیح داده شوند و زندگی در پیری شبیه تکرار نخواهد بود. شاعر به طبیعت و شگفتی‌های آن نیز اشاره دارد و امید را در دل خود حفظ می‌کند. او از سرکشی و آزادی صحبت می‌کند و از بی‌توجهی به تکرار روزمرگی‌ها گلایه دارد. در پایان، به آرامش و زیبایی ذاتی زندگی در این باغ حیرت‌انگیز اشاره می‌کند.
چیست هستی به آن‌همه آزار؟گل چشمی و ناز صد مژه خار
هوش مصنوعی: هستی تو چیست که آنقدر بیرحمانه به گل چشم و نازکنیازی که داری، آزار میرسانی؟
عیش، مزد خیال نومیدی‌ستحسرتی خون کن و بهار انگار
هوش مصنوعی: زندگی با آرزوی خیال بافی و ناامیدی همراه است، پس حسرت را به عمق احساس و رنگینکمانی از شادابی تبدیل کن.
نیست امروز قابل ترجیححلقهٔ صحبتی به حلقهٔ مار
هوش مصنوعی: امروز هیچ صحبتی به اندازهٔ حلقهٔ مار ارزش ندارد.
در ترش‌رویی انفعالی هستسرکه ناچار عطر آرد بار
هوش مصنوعی: وقتی کسی حالت بدی دارد و ترشرو به نظر میرسد، گاهی اوقات ممکن است که او به نوعی از اتفاقات ناخواسته خوب هم بهرهمند شود.
دم پیری ز خود مشو غافلصبح را نیست در نفس تکرار
هوش مصنوعی: در دوران پیری از خود غافل نشو، زیرا زندگی مانند صبحی است که هر بار تکرار نمیشود.
شاید آیینه‌ای به‌بار آیدتخم اشکی به یاد جلوه بکار
هوش مصنوعی: شاید آینهای باعث شود که اشکی به یاد زیبایی کسی بچکد.
حیرتت قدردان این چمن استرنگ ما نشکنی، مژه مفشار
هوش مصنوعی: توجهت به زیباییهای این چمن و گل‌ها باعث شگفتی و شکرگزاری است. اگر رنگ ما را نشکنی، چشمپوشی کن و به آن آسیب نزن.
چون قلم عندلیب معنی رابال پرواز نیست جز منقار
هوش مصنوعی: وقتی که قلم پرنده خوشصدا معنی را نمیتواند به پرواز درآورد، تنها راهش برای انتقال آن چیزی جز منقار نیست.
سرکشی سنگ راه آزادی‌ستکوه صحراست، گر شود هموار
هوش مصنوعی: سرکش بودن سنگی که بر سر راه آزادی است، به سختی کوه و بیابان مانند است و اگر هموار شود، میتواند مسیر را آسانتر کند.
نوسواد کتاب امیدمغافلم زآنچه می‌کنم تکرار
هوش مصنوعی: من بیاطلاع از محتوای کتابی که میخوانم، به تکرار کارهایم ادامه میدهم و از هدفم غافل هستم.
خلوت بی‌تکلفی دارمکه اگر وارسم ندارم بار
هوش مصنوعی: من در تنهایی سادهام دمی را دارم که اگر به آن برسم، دیگر هیچ فشاری بر دوشم نخواهد بود.
بیدل این باغ حیرت آبادستهر گل آنجاست پشت بر دیوار
هوش مصنوعی: در این باغ پر از شگفتی، هر گل به دیواری تکیه دارد و در دل خود داستانی دارد.