غزل شمارهٔ ۱۶۸۸
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌ها و جذابیت‌های یک معشوق می‌پردازد. شاعر در هر بیت به ویژگی‌های خاص معشوق اشاره می‌کند، از صبح طلعتش و شب طره‌اش گرفته تا برق نگاهش و دندانه‌های ابرویش. همچنین به تأثیراتی که معشوق بر دل و روان انسان می‌گذارد، مانند اشک‌های بلبل و غم و شادی‌هایی که به وجود می‌آورد، پرداخته است. در نهایت، شاعر به مفهوم وفا و جفا در روابط انسانی اشاره کرده و به جست‌وجوی نشانه‌های وفاداری در میان افراد می‌پردازد.
ز صبح طلعتش آیینهٔ دل را صفا بنگرز شام طره‌اش چون شب دلیل بخت ما بنگر
هوش مصنوعی: از صبح زیباییاش، دل را روشنایی ببخش، و از شب زیبایی موهایش، نشانهای برای بخت و اقبال ما ببین.
به کشت صبر ما برق نگاهش را تماشا کنز چین ابرویش دندانهٔ داس بلا بنگر
هوش مصنوعی: به امید و شکیبایی ما در برابر مشکلات، به زیبایی نگاه او توجه کن. همچنین از پیچیدگی ابروهایش که مانند داس بلا میماند، عبرت بگیر.
به پای زلف از هر حلقه خلخالی تماشاکنبه دست نرگس بیمارش از مژگان عصا بنگر
هوش مصنوعی: نگاهت را به زلف و زیبایی حلقههای آن بینداز و آنگاه ببین که چگونه نرگس زیبا با مژگانش به آرامی مانند عصا بر زمین تکیه کرده است.
غبار خاطر خورشید از خطش برون آمدبه باغ دلفریبی شوخی این سبزه را بنگر
هوش مصنوعی: خطوطی که بر چهره خورشید نقش بسته، برطرف شده و حالا در باغی زیبا، زیبایی و نشاط سبزه را ببین و لذت ببر.
به جای خنده‌های غفلت گل درگلستانهاز موج اشک بلبل در گلستان حیا بنگر
هوش مصنوعی: به جای خوشحالی و خنده‌های بیخبر، به گلستانها نگاه کن و ببین چگونه بلبلها از شدت غم و ناراحتی، اشک میریزند و حال و هوای غمانگیزی دارند.
نشان مردمی بیدل چه جویی از سیه‌چشمانوفا کن پیشه و زین قوم آیین جفا بنگر
هوش مصنوعی: از آنجا که وفای واقعی را در سیهچشمان بیدل جستجو میکنی، بهتر است به رفتار و رسم و رسوم این گروه از انسانها توجه کنی، زیرا نشانه‌های بیرحمی و خیانت در آنان مشهود است.