غزل شمارهٔ ۱۷۰۶
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف وضعیت‌های انسانی و رابطه‌ی آن با عشق و زندگی می‌پردازد. شاعر به ما یادآوری می‌کند که نباید در قفس محدودیت‌ها گرفتار شویم و باید به پرواز روح بپردازیم. تسلیم غم‌ها نشویم و از هوس‌های بیهوده دوری کنیم. لذت واقعی در فضیلت و عطر عشق نهفته است. همچنین، اشاره می‌شود که نباید توقع زیادی از نعمت‌ها داشته باشیم و باید در زندگی با انصاف و اعتدال عمل کنیم. در نهایت، شاعر به زیبایی زندگی و قدرت عشق پرداخته و از ما می‌خواهد تا از زوال و کدورت دور شویم و به سوی نور و روشنی برویم.
هستی چو صبح قابل ضبط نفس مگیرپرواز پرگشاست، تو چاک قفس مگیر
هوش مصنوعی: وجود و هستی مانند صبحگاه است که همیشه تازه و تازهتر می‌شود. در زندگی، نفس کشیدن و محدود کردن خود را فراموش کن و از آزادی و پرواز لذت ببر. به دام و قید و بندها توجه نکن و اجازه نده که تو را در قفس زندانی کند.
تسلیم باش، با غم خیر و شرت چکارخود را به کار عشق فضول و هوس مگیر
هوش مصنوعی: تسلیم باش و با غمهای خوب و بد خود مشکلی نداشته باش. دست از کار عشق و هوس‌های بیمورد بردار.
لذت پرست مایدهٔ فضل بودن استسلوی و من از آیهٔ سیر و عدس مگیر
هوش مصنوعی: لذت واقعی در بهرهمندی از نعمتهای خاص و برتر است و من نباید به چیزهای معمولی و پیشپاافتاده اکتفا کنم.
بی‌انتظار در حق نعمت ستم مکنیعنی تمتع از ثمر زودرس مگیر
هوش مصنوعی: به راحتی نباید از نعمتهای زندگی بهرهبرداری کرد و برای لذت بردن از چیزهای زودگذر عجله کرد.
تمکین خرام قافلهٔ اعتبار باشدل برهوا منه پی صورت جرس مگیر
هوش مصنوعی: سعی کن با وقار و اعتبار در زندگی پیشروی کنی و به دل خود اجازه نده به دنبال ظواهر فریبنده برود. بر اثر صدای جرس، دامنهی توجهت را محدود نکن.
ترسم به خود ز ننگ گرفتن فرو رویزنهار از طمع چو نگین نام‌کس مگیر
هوش مصنوعی: بترس از این که به خاطر شرم، به سمت پایین افتی و مراقب باش که خواستهها و هوسها تو را خراب نکنند، مانند نگینی که نام کسی را بگیرد.
در پلهٔ ترازوی انصاف میل نیستای نوبهار عدل کم خار و خس مگیر
هوش مصنوعی: در ترازوی انصاف، هیچ تمایلی وجود ندارد که باعث برتری یک طرف بر طرف دیگر شود. ای بهار نو، از این خاشاک و زبالهها دوری کن.
آیینه پایمال تغافل، قیامت استتمثال از حضور تو داریم پس مگیر
هوش مصنوعی: آیینهای که به خاطر بیتوجهی زیر پا رفته، نمادی از روز قیامت است. ما تصویر تو را در این آیینه داریم، پس آن را نستان.
عنقا هزار رنگ پرافشان قدرت استگر محرمی کلاغ به بال مگس مگیر
هوش مصنوعی: عنقا در اینجا نماد قدرت و جمال بینظیر است که هزار رنگ دارد و میتواند خواص و جلوههای مختلفی را از خود نشان دهد. اما اگر شخصی نتواند به این مقام و مرتبه رسید و ما را به انحطاط کشاند، بهتر است که به آن اهمیت ندهیم و به کارهای ناچیز دیگران توجه نکنیم. باید همواره به سمت بالاترین آرمانها و زیباییها حرکت کرد و از افراد بیارزش دوری گزید.
بیدل به این کدورت اگر ساز زندگیستآیینه گر شوی سر راه نفس مگیر
هوش مصنوعی: اگر زندگی برای تو سخت و تاریک شده است، بهتر است مانند آینه شفاف باشی و نگذار که نفس و خواستههای خودت مانع از روشنی زندگیات شود.