غزل شمارهٔ ۱۷۳۳
هوش مصنوعی: این شعر با مضامین فلسفی و عرفانی به ما می‌آموزد که باید از وابستگی به امور دنیوی و موهومات دوری کنیم. شاعر هشدار می‌دهد که دل را به چیزهای بیهوده و بی‌فایده مشغول نکنیم و از آمال و آرزوهای بی‌پایه دست بکشیم. او به اهمیت غم و اندوه در زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که حسرت و انتظار بی‌فایده است. همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که عشق واقعی و معانی عمیق آن برای عده‌ای قابل درک نیست و نباید به نظرات بی‌پایه توجه کنیم. ضمن تشویق به حفظ وقار و حیا، او از انسان می‌خواهد که بی‌جهت به دنبال ناز و دل‌باختگی نباشد و دقیقاً در جایگاه خود بماند. شاعر همچنین اشاره می‌کند که هرگونه احساس نادرست یا بی‌دلیل می‌تواند به انسان آسیب برساند و باید از اشتباهات و افسوس گذشته پرهیز کرد. در نهایت، او تأکید می‌کند که انسان باید در تلاش و کوشش خود آگاه و هوشیار باشد و به اختیار و اراده خود پایبند بماند.
به دل ز مقصد موهوم خار خار مریزدر امید مزن خون انتظار مریز
هوش مصنوعی: به دل خود نسبت به اهداف نامشخص و خیالی ناامیدی نرسان، و در آرزوی رسیدن به آنها، خود را غمگین نکن.
مبند دل به هوای جهان بیحاصااز جهل، تخم تعلق به شوره‌زار مریز
هوش مصنوعی: به دل خود وابسته به آرزوهای بی‌فایده این دنیا نکن، چون از نادانی، بذر وابستگی را در زمین خشک و بیثمر نکار.
به یک دو اشک، غم ماتم‌که خواهی داشتگل چراغ فضولی به هر مزار مریز
هوش مصنوعی: با چند قطره اشک، غم و اندوهی که میخواهی داشته باشی، گلی که به یاد مفقودین میگذاری را در هر قبر نگذار.
حدیث عشق سزاوار گوش زاهد نیستزلال آب‌گهر در دهان مار مریز
هوش مصنوعی: حرف عشق برای زاهدان مناسب نیست، مانند آب زلالی که در دهان مار نیست.
به عرض بیخردان جوهرکلام مبربه سنگ و خشت دم تیغ آبدار مریز
هوش مصنوعی: به عقیدهی افراد نادان، ارزش کلمات خود را با سنگ و خشت پایین نیاورید و آنها را بیاهمیت نسازید. مانند آن که نباید مایهی ب بریدن را بیدقت و بیتوجهی استفاده کنید.
به تردماغی کروفر از حیا مگذرز اوج ناز به پستی چو آبشار مریز
هوش مصنوعی: با احتیاط و مراقبت از حیا و اخلاق خود دور نشو، چون زیبایی و ناز خود را به راحتی نشان نده و از بلندی به پایین نیفت.
ز آفتاب قیامت اگر خبر داریبه فرق بیکلهان سایه‌کن، غبار مریز
هوش مصنوعی: اگر از روز قیامت باخبر هستی، بر سر کسانی که در بیخبری به سر میبرند سایهافکن و غبارشان را نپاش.
خجالت است شکفتن به عالم اوهامدر آن چمن‌که نه‌ای رنگ این بهار مریز
هوش مصنوعی: ایستادن و جلوهگری در دنیای خیالی و توهمات در جایی که تو خود را در آن بهاری نمیبینی، اساساً خجالتآور است.
خراب گردش آن چشم نشئه‌پرور باشبه ساغر دگر آب رخ خمار مریز
هوش مصنوعی: با نگرش به آن چشمان مست و دلبرانه، خود را خراب نکن، و به یاد داشته باش که هرگز زیبایی چهره خمار را در جام دیگری نریز.
اگرچه جرأت اهل نیاز بی‌ادبی استزشرم آب شو و جز به پای یار مریز
هوش مصنوعی: گرچه درخواست از دیگران ممکن است نشانهای از بی‌ادبی باشد، اما باید با فراغت خاطر مانند آب زلال شو و تنها به پای محبوب خود بریز.
به هرچه نازکنی انفعال همت توستغبار ناشده در چشم انتظار مریز
هوش مصنوعی: هرچه به آن توجه کنی، نشاندهنده عمق آرزوها و هدفهایت است. پس به خاطر بیحوصلگی و بیتوجهی خود، چشمانت را از انتظار و آرزوهای روشن مکن.
به هر بنا که رسد دست طاقتت بیدلبه غیر ریختن رنگ اختیار مریز
هوش مصنوعی: هر کجا که به قابلیت و تواناییات میرسی، فرصتها را از دست نده و اجازه نده که بیتفاوتیات بر انتخابهایت اثر بگذارد.