غزل شمارهٔ ۱۷۴۵
هوش مصنوعی: این شعر ناله‌ای از دل شاعر است که از احساسات عمیق و درونی خود صحبت می‌کند. او به وضعیت خود و رابطه‌اش با زندگی و حیات اشاره دارد. در ابیات، شاعر از درد و ندامت خود می‌گوید و به نوعی از عدم و تنهایی صحبت می‌کند. او همچنین به فراموشی و نسیان اشاره می‌کند و به حالت تسلیم خود در برابر هستی می‌پردازد. احساس ضعف و عجز او در برابر قدرت خدادادی و همچنین نیش و کنایه‌هایی که از دیگران می‌خورد، در این اشعار به وضوح حس می‌شود. شاعر به دقت وضعیت خود را بررسی می‌کند و از برخوردهای ظاهری و غیرواقعی می‌گوید و در نهایت از معنای زندگی و حقیقت درون می‌پرسد.
دل قیامت می کند از طبع ناشادم مپرسبیستون یک ناله می‌گردد ز فرهادم مپرس
هوش مصنوعی: دل من به شدت ناراحت و پریشان است، اما از من نپرس که چرا. مانند بلبل که در کنار کوه بیستون ناله میزند، من نیز در وجود خود فریاد میزنم، اما دلیلش را نمیتوانی از من بپرسی.
نام هم مفت است، عنقا بشنو و خاموش باشصد عدم از هستی آن سویم ز ایجادم مپرس
هوش مصنوعی: به نام من اهمیت چندانی ندارد، به داستان مرغ عنقا توجه کن و خاموش بمان. از وجود من چیزی نپرس که من از عدم به وجود آمدهام.
محفل‌آرای حضورم خلوت نسیان اوستگو فراموشم نخواهی هیچش از یادم مپرس
هوش مصنوعی: محفل من به خاطر وجود دیگران زینت یافته، که باعث شده به فراموشی عمیق دچار شوم. اگر میخواهی از من بپرسی که او را فراموش کردهام یا نه، بهتر است هیچ وقت این سوال را نپرسید.
پهلوی‌خودمی‌خورم چون شمع‌و ازخود می‌رومرهنورد وادی تسلیمم از زادم مپرس
هوش مصنوعی: من چون شمعی در خودم میسوزم و از خودم بیرون میروم. راهی در دامن تسلیم دارم و نپرس از کجا آمدهام.
تهمت تشویش نتوان بر مزاج سایه بستخواب امنی دارم از عجز خدادادم مپرس
هوش مصنوعی: اتهام و نگران کردن نمیتواند بر روح و روان من تأثیر بگذارد. من خواب آرام و اطمینانی دارم که از ناتوانی و نیازمندیام به خداوند ناشی شده، بنابراین از من در این رابطه سوال نکن.
تا مژه در جنبش آید عافیت خاکستر استشمع بزم یأسم از اشک شررزادم مپرس
هوش مصنوعی: تا زمانی که مژههای چشم حرکت کنند، آرامش به مانند خاکستر است و شمع در مراسم غم، از اشکهای من و تو به وجود میآید. نپرس که چه وضعیتی دارم.
همچو طاووسم به چندین رنگ محو جلوه‌اینقش دامم دیدی از نیرنگ صیادم مپرس
هوش مصنوعی: من به زیباییهای بسیار شبیه طاووس هستم، اما در این میان، ناپدید شدنم به خاطر جلوههایی است که کنجکاوی تو را نسبت به دامها و نیرنگهای شکارچی من مختل می‌کند. از من در مورد این بازیهای شیطانی سؤال نکن.
کس در این محفل زبان‌دان چراغ‌کشته نیستاز خموشی سرمه گردیدم ز فریادم مپرس
هوش مصنوعی: هیچکس در این جمع نیست که به زبانآوری و ادبیات آگاه باشد. من از شدت سکوت و ناراحتی، مثل سرمهای سیاه شدم. درباره فریادهایم از من نپرس.
آب در آیینه بیدل حرف زنگار است و بسسیل اگر گردی سراغ کلفت‌آبادم مپرس
هوش مصنوعی: آب در آیینه نشاندهنده زشتیها و عیوب است و هیچ چیز دیگری در آن دیده نمیشود. اگر به دنبال موفقیت و خوشبختی هستی، از کسی که به سختی کار می‌کند، سوال نکنید.