غزل شمارهٔ ۱۷۵۸
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی زندگی و عشق می‌پردازد و تأکید می‌کند که نباید در جستجوی لذت و سود، از فرصت‌ها غافل شد. شاعر به اهمیت شور عشق و زیبایی‌ها در زندگی اشاره کرده و تأکید می‌کند که در آرامش و سکوت نباید از گفتگو و فعالیت خودداری کرد. او می‌گوید که راحتی واقعی در تلاش و کوشش نهفته است و حتی یک اشتباه کوچک می‌تواند اثرات زیادی داشته باشد.
شاعر به ارتباط انسان‌ها و جذابیت‌های طبیعی اشاره می‌کند و می‌گوید که زندگی با درد و لذت آمیخته است. اهمیت وجود و تلاش برای درک حقیقت و زیبایی‌ها را نیز یادآوری می‌کند. در نهایت، او از روزگار عارضی زندگی و حسی که در آن وجود دارد سخن می‌گوید و به مخاطب توصیه می‌کند که در هر شرایطی، باید آگاه و فعال باشد.
من نمی‌گویم زیان کن یا به فکر سود باشای ز فرصت بیخبر در هر چه باشی زود باش
هوش مصنوعی: نباید به دنبال ضرر یا سود باشی، بلکه باید بکوشی و از فرصتهای موجود استفاده کنی. در هر وضعیتی که هستی، به سرعت عمل کن.
در طلب تشنیع کوتاهی مکش از هیچکسشعله هم گر بال بی آبی گشاید دود باش
هوش مصنوعی: در جستجوی نقص و عیبجویی از دیگران کوتاهی نکن. حتی اگر به نظر میرسد که آتش درون تو خاموش شده، باد بیآبی می‌تواند دودی به وجود آورد.
زیب هستی چیست غیر از شور عشق و ساز حسننکهت گل گر نه‌ای دود دماغ عود باش
هوش مصنوعی: زیبایی و وجود چه چیزی جز شور و شوق عشق و زیبایی ظاهری است؟ اگر اینها نیستی، پس مانند بوی خوش عود نیستی.
از خموشی گر بچینی دستگاه عافیتگفتگو هم عالمی دارد نفس فرسود باش
هوش مصنوعی: اگر از سکوت و آرامش بهرهبرداری کنی، گفتوگو و معاشرت با دیگران نیز دنیای خاص خود را دارد، اما باید مراقب نفس خود نیز باشی و از فرسودگی آن پرهیز کنی.
راحتی‌گر هست در آغوش سعی بیخودیستیک قلم لغزش چو مژگانهای خواب‌آلود باش
هوش مصنوعی: اگر به آرامش و راحتی در آغوش تلاش دستیابی نداشته باشی، هر گونه غفلت و بیتوجهی می‌تواند به راحتی تو را از مسیر خارج کند؛ همانند چشمان خواب‌آلود که به سادگی ممکن است به اشتباه بیفتند.
مومیایی هم شکستن خالی از تعمیر نیستای زیانت هیچ بهر دردمندی سود باش
هوش مصنوعی: شکستن مومیایی بدون ترمیم ممکن نیست، پس ای زینت، برای کسی که در رنج است، سودی داشته باش.
خاک آدم، آتش ابلیس دارد درکمیناز تعین هم برآیی حاسد و محسود باش
هوش مصنوعی: خاک انسان دارای خصایص و توانمندیهایی است که در آن نهفته است و ممکن است به راحتی به سوخت و آتش کشیده شود. از این رو، اگر به خودت توجه کنی و از خودت فراتر بروی، ممکن است حسادتهایی به وجود آید.
چیست دل تا روکش دیدار باید ساختنحسن بی‌پروا خوشست آیینه‌گو مر دود باش
هوش مصنوعی: دل چه چیزی است که باید برای دیدار و ملاقات آماده شود؟ زیبا و بی‌پروا بودن خوشایند است، پس بیایید با این حال مانند آینه صاف و بینقص باشیم و از غبار و کدورت دوری جوییم.
زینهمه سعی طلب جز عافیت مطلوب نیستگر همه داغست هر جا شعله آب آسود باش
هوش مصنوعی: از این همه تلاش و کوشش، تنها آرامش و راحتی هدف است. حتی اگر همه جا آتش و مشکل باشد، باید با آرامش و صبر زندگی کرد.
نقد حیرتخانهٔ هستی صدایی بیش نیستای عدم نامی به دست آورده‌ای موجود باش
هوش مصنوعی: در میان شگفتیهای وجود، صدای توهینآمیزی بیش نیست. ای ناوجود، نامی برای خود پیدا کردهای، اما بهتر است که وجود داشته باشی.
بر مقیمان سرای عاریت بیدل مپیچچون تو اینجا نیستی گوهر که خواهد بود باش
هوش مصنوعی: به کسانی که در این خانه موقتی زندگی میکنند، دل نبند و عاطفه نشان نده؛ چون تو در اینجا حضور نداری، پس ارزش و زیور چه کسی می‌تواند در اینجا باشد؟