غزل شمارهٔ ۱۷۶۶
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفهوم زندگی و وجود انسان می‌پردازد. شاعر به تبیین حالاتی از وجود و عدم در عشق و حقیقت می‌پردازد و به فلسفه‌ی تسلیم در برابر سرنوشت اشاره می‌کند. او به تفاوت بین ظاهر و باطن در زندگی اشاره کرده و می‌گوید که حقیقت زندگی در داخل انسان و درون او نهفته است. همچنین به ناچیزی دنیا و فانی بودن آن می‌پردازد و وضعیت‌های انسانی را تحت تاثیر این واقعیت‌ها می‌داند. در پایان نشان می‌دهد که انسان با وجود سنگینی مبارزات زندگی، چون نگینی در گل آلودی دنیای مادی باقی مانده است.
آیین خود آرایی از روز الست استشدل تحفه مبر آن جا کایینه به دست استش
هوش مصنوعی: آئین زیبا کردن خود از روز نخستین خلق بوده است؛ دل خود را از آنجا که حقیقت به دست است، خالی مکن.
نخجیر فنا غیر از تسلیم چه اندیشددر رنگ تو پردازد تیری که به دست استش
هوش مصنوعی: در لحظهی فنا و نابودی، غیر از تسلیم چه فکری میتوان کرد؟ در واقع کسی که به تو علاقهمند است، چگونه میتواند از تیر عشقش دست بکشد؟
توفان کشاکشها وضع نفس است اینجاما ماهی آن بحریم کاین صورت شست استش
هوش مصنوعی: توفان و کشمکشها نتیجه وضعیت روح و نفس ماست. در اینجا ما مانند ماهی در دریا هستیم، چرا که این شکل و ظاهر فقط در آب قابل شستن و تغییر است.
هرگه نسق هستی موصوف نفس باشددر بند چه بند استش در بست چه بست استش
هوش مصنوعی: هر زمان که زندگی و وجود تو به وصف نفس و روح مرتبط است، در حقیقت در قید و بند چه چیزی قرار داری و این قید و بند چه معنی و درکی دارد؟
موضوع خیالات است آرایش این محفلچون آینه عنقایی نی بود و نه هست استش
هوش مصنوعی: موضوع این مجلس خیالات و آرزوهاست. مانند آینهای که فقط تصورات و جذابیتها را نشان می‌دهد، این محفل نه از حقیقتی واقعی برخوردار است و نه قابل دسترسی است.
برکوس و دهل نتوان بنیاد سلامت چیددنیا گله‌ای دارد کاین شور شکست استش
هوش مصنوعی: با صدای ساز و طبل نمیتوان پایههای سلامت و آرامش را بنا کرد، چرا که دنیا پر از درد و شکایات است.
هر چند زمینگیری‌ست جز نعل درآتش نیستمانند سپند اینجا هر آبله جست استش
هوش مصنوعی: این متن به این معناست که علیرغم مشکلات و موانع، راهی برای پیشرفت و حرکت به جلو وجود دارد. مانند این که در زمان سختیها، تنها نجاتدهنده، وجود یک آتش به عنوان نماد امید و انرژی است. در واقع، هر نقص یا عیب میتواند به یک فرصت برای یادگیری و رشد تبدیل شود.
سر در قدم اشکم کاین شیشه به سنگ افکنبی‌منت خودداری لغزیدن مست استش
هوش مصنوعی: در مقابل قدمهای او، اشکهایم مانند شیشهای هستند که به سنگ میخورند. او بدون هیچ چشمداشتی از افتادن من دوری می‌کند، چراکه در حالتی دلربا و مستوار به سر میبرد.
بیمایگی فقرم تهمت‌کش هستی ماندکم سایگی دیوار برگردن پست استش
هوش مصنوعی: فقر خود را به عنوان یک بیماری احساس میکنم، زیرا که از آن میترسم و این احساس به من فشار میآورد. مانند دیواری که بر گردن ضعیف من سنگینی می‌کند.
چون نقش نگین بیدل پا درگل آفاتیمهر چند بنای ما سنگ است شکست استش
هوش مصنوعی: ما مانند نقش زیبای یک نگین، در میان مشکلات و آلام قرار داریم. هرچند که ظاهراً مقاوم و سخت هستیم، اما در واقع به راحتی آسیبپذیر هستیم و ممکن است شکننده شویم.