غزل شمارهٔ ۱۸۹۲
هوش مصنوعی: این شعر به مضامین عمیق و فلسفی پرداخته و به ارتباط انسان با وجود مطلق و ناقص‌بودن تجربه‌های انسانی اشاره می‌کند. شاعر به سرشت هستی و عدم، و همچنین به جستجوی حقیقت و عشق در دنیای پر از توهم و خیال می‌پردازد. او به خلوت عدم و بی‌معنایی دنیا اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که هر آنچه از تغییرات و مختصات دنیوی می‌گوییم، در نهایت به یک حقیقت مطلق و فراگیر نمی‌رسد. در نهایت، شعر به عدم و بیهوده بودن جستجو در چیزهای ظاهری تأکید کرده و بیان می‌دارد که در عالم خیال و توهم زندگی می‌کنیم و تنها در عشق و حقیقت ممکن است به درک عمیق‌تری دست یابیم.
ما سجدهٔ حضوریم محو جناب مطلقگمگشته همچو نوریم در آفتاب مطلق
هوش مصنوعی: ما در برابر وجود مطلق مانند سجدهکنندهای هستیم که به شدت در زیبایی و عظمت آن غرق شده است. مانند نوری هستیم که در تابش شدید خورشید، گم و محو میشود.
در عالم تجرد یارب چه وانماییماو صد جمال جاوید ما یک نقاب مطلق
هوش مصنوعی: در عالم مجردی، ای خدا، چه چیزی را باید نشان دهیم؟ او دارای زیباییهای ابدی است، اما ما فقط یک پوشش کامل داریم.
ای خلق پوچ هیچید بر وهم و ظن مپیچیدکافیست بر دو عالم این یک جواب مطلق
هوش مصنوعی: ای مردم، شما چیز خاصی نیستید و به خیال و گمان خود چنگ نزنید. برای دو جهان، همین یک پاسخ روشن و قطعی کافی است.
کم نیست‌گر به نامی از ما رسد پیامیشخص عدم چه دارد بیش ار خطاب مطلق
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است از ما پیامی به نامی برسد، اما شخصی که هیچ وجودی ندارد، چیزی بیشتر از یک خطاب کلی ندارد.
اوراق اعتبارات چندان که سیر کردیمدر نسخهٔ مقٌید بود انتخاب مطلق
هوش مصنوعی: به هر اندازه که در اسناد اعتباری بررسی کردیم، در نسخهٔ محدود ما حق انتخاب کاملاً آزاد بود.
خواهی برآسمان بین خواهی به خاک بنشینزیر و زبر جز این نیست وقف‌کتاب مطلق
هوش مصنوعی: اگر بخواهی میتوانی به اوج آسمان نائل شوی و اگر بخواهی میتوانی در خاک نشینی و حال و روزت تغییر کند. جز این، هیچ چیز دیگری نیست که در دنیا ثابت باشد.
افسانه‌های هستی در خلوت عدم ماندکس وا نکرد مژگان از بند خواب مطلق
هوش مصنوعی: داستانهای زندگی در سکوت عدم باقی ماندند و هیچکس از خواب عمیق و مطلق بیدار نشد.
شاید به برق عشقی از وهم پاک‌گردیماین نقش سنگ نتوان شستن به آب مطلق
هوش مصنوعی: شاید با جرقهای از عشق از تصورات خیالی خود خلاص شویم، اما این نقش و اثر سنگین که بر دل و جان ما نشسته را نمیتوان با آب زلال پاک کرد.
تقریربیش و کم چند چشمی‌گشا وبنگرجز صفر بر نیاید هیچ از حساب مطلق
هوش مصنوعی: به نزدیکی و دوریها توجه کن و با دقت نگاه کن؛ جز عدد صفر هیچ چیزی از محاسبات مطلق به دست نمیآید.
هر چند وارسیدیم زین انجمن ندیدیمبا یک جهان عمارت غیر از خراب مطلق
هوش مصنوعی: هرچند به این جمع آمدیم و دیدار کردیم، اما در دنیا چیزی جز ویرانی مطلق نیافتیم.
بیدل به رنگ‌گوهر زین بحر بر نیایدآب مقید ما غیر از شراب مطلق
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به این نکته اشاره می‌کند که مانند درد و رنج و مسائل زندگی، تنها چیزی که میتواند ما را از این شرایط رها کند، چیزی ناب و خالص است. او این احساس را با تشبیه به رنگ و گوهر بیان می‌کند و تأکید می‌کند که جز نوشیدنی خالص و حقیقی، هیچ چیز دیگری قادر به فراهم آوردن آرامش و خوشبختی نیست.