غزل شمارهٔ ۱۹۰۹
هوش مصنوعی: شعر به بیان حالتی از ناامیدی و شکست می‌پردازد. شاعر از درد و رنج ناشی از جدایی و عجز سخن می‌گوید و به تصویر رنگی از زندگی که دچار تغییر و افول شده، اشاره می‌کند. او به می‌نوشی و لحظات خوشی که از بین رفته‌اند، اشاره می‌کند و بر عدم توانایی برای بازگشت به آن ایام تأکید دارد. با مقایسه خود با شمعی که در حال ذوب شدن است، از ضعف و تنهایی‌اش سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که در زندگی هیچ جز رنگ و نقش‌های شکست خورده باقی نمانده است. در پایان، شاعر به دنبال فرصتی برای تغییر و نشاط در این گلستان زندگی است، اما از وضعیت کنونی ناامید است.
گرم نوید کیست سروش شکست رنگکز خویش می‌روم به خروش شکست رنگ
هوش مصنوعی: کیست که خبر خوشی را میآورد؟ صدا و نالهای که از درون خودم برمیخیزد، مرا به سمت نابودی و درد بیشتری میبرد.
جام سلامت از می آسودگی تهی استغافل مشو ز باده‌فروش شکست رنگ
هوش مصنوعی: جامی که باید سلامت را به ارمغان بیاورد، از می لذت و آرامش خالی است. پس بیهوده غافل نشو از بادهفروشی که رنگش شکسته است.
مانند نور شمع درین عبرت انجمنبالیده‌ایم لیک ز جوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: ما همچون نور شمع در این جمع عبرتآموز رشد کردهایم، اما به سبب هیجان و شکست، رنگ و روی خود را از دست دادهایم.
ای صبح گر ز محمل عجزیم چاره نیستباید نفس کشید به دوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: ای صبح، اگر از ناتوانی در شرایط سخت قرار داریم، چارهای نداریم و باید با وجود سختیها و شکستها به زندگی ادامه دهیم.
غیر از خزان چه گرد کند رفتن بهارخجلت نیاز بیهده کوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: به غیر از پاییز، چه چیزی میتواند رفتن بهار را شرمنده کند؟ تلاش بیفایده برای شگفتانگیز شدن، رنگ را از بین میبرد.
چون موج برصحیفهٔ نیرنگ این محیطنتوان نمود غیر نقوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: هیچ چیز نمیتواند جز نقوشی از رنگهای مختلف بر صفحه نیرنگ این دنیا مانند موجی بر روی آب بیفزاید و تغییرش دهد.
آنجا که عجز قافله سالار وحشتستصدکاروان دراست خروش شکست رنگ
هوش مصنوعی: در جایی که فرمانده کاروان از ترس و ناتوانی بیخبر است، صد کاروان در حال حرکت هستند اما تلاش آنها به شکست میانجامد و رنگ باختگی را به همراه دارد.
آخر برای دیدهٔ بیخواب ما چو شمعافسانه شد صدای خموش شکست رنگ
هوش مصنوعی: در نهایت، برای چشمان بیخواب ما، صدای سکوت مانند شمعی که داستانها را روایت می‌کند، رنگ و حالت خود را از دست داد.
پرواز محو و منزل مقصود ناپدیدما و دلیم باخته هوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: پرواز به فراموشی رفته و هدف نهایی ما هم ناپدید شده است. ما و دلمان در هم گسیختهایم و هوشمان را بر اثر شکست و ناکامی از دست دادهایم.
شاید پیام بیخودی ما به او رسدحرفی‌کشیده‌ایم به‌گوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: شاید پیام بیمقدار ما به او برسد، که حرفهایی را با ناامیدی و در دل شکسته رد و بدل کردهایم.
بیدل کجاست فرصت گامی در این چمنچون رنگ رفته‌ایم به دوش شکست رنگ
هوش مصنوعی: بیدل، در این باغ فرصتی برای قدم زدن نیست. چون رنگها از بین رفته‌اند و رنگ شکست بر دوش ماست.