غزل شمارهٔ ۱۹۱۱
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف زیبایی و جلوه‌های طبیعی می‌پردازد و عواطف خود را نسبت به عشق و زندگی بیان می‌کند. او با استفاده از تصاویر رنگارنگ، به تماشای زیبایی‌ها و لحظات خوش می‌پردازد، اما در عین حال از زوال و عدم دائمی لذت‌ها نیز سخن می‌گوید. شاعر به تضاد زندگی و مرگ، و از دست رفتن زیبایی‌ها اشاره دارد و احساساتی چون غم و انتظار را به تصویر می‌کشد. در نهایت، او به پرسش‌هایی درباره شادابی و زیبایی زندگی، و چگونگی کنار آمدن با زوال و عدم می‌پردازد.
در یاد جلوهٔ توکه دارد هزار رنگچون گل گرفته است مرا در کنار رنگ
هوش مصنوعی: یاد زیبایی تو در ذهنم همچون گلی پر از رنگ و عطر است و این یاد، مرا در کنار دیگر رنگها به خود مشغول کرده است.
عصمت صفای آینهٔ جلوه‌ات بس استتا غنچه است‌گل نفروشد غبار رنگ
هوش مصنوعی: پاکی و خلوص در چهرهی تو کافی است. تا زمانی که گل هنوز غنچه است، غباری از رنگ نمیفروشد.
عریان تنی ز چاک گریبان منزه استای بوی عافیت نکنی اختیار رنگ
هوش مصنوعی: بدن عریان و بیپوشش من پاک و بیگناه است، ای بوی خوش سلامتی، رنگ و لعاب به اختیار نکن.
در راه جلوه‌ات که بهشت امیدهاستگل کرده اشک همچو نگه انتظار رنگ
هوش مصنوعی: در مسیر زیبایی تو که بهشتی از آرزوهاست، اشکها مانند نگاههای منتظر به رنگ گل در آمدهاند.
ای بیخبر درین چمن اسباب عیش‌کواینجاست بی‌بقا گل و بی‌اعتبار رنگ
هوش مصنوعی: ای ناآگاه، در این باغ لذتهای زندگی فراهم است، اما بدان که گلها زودگذرند و رنگها ارزش واقعی ندارند.
هر برگ گل ز صبح دگر می‌دهد نشاناز بس شکسته است به طبع بهار رنگ
هوش مصنوعی: هر گلبرگی که در صبح جدید ظاهر میشود، نشان از این دارد که بهار به خاطر زیباییاش، آسیبهای زیادی را تحمل کرده است.
بی برگ از این چمن چو سحر بایدت گذشتگو خاک جوش‌گل زن وگردون ببار رنگ
هوش مصنوعی: اگر بیبرگ و بیثمر از این چمن عبور کنی، باید مانند صبحگاه با شتاب و نشاط پیش بروی. پس بکوش که گلها برویند و آسمان هم رنگ و بوی زیبایی ببخشد.
سیر بهار ما به تأمل چه ممکن استبال فشانده‌ایست به روی شرار رنگ
هوش مصنوعی: بهار در حال گذر است و زیباییهای آن باعث شده تا دلهای ما به تفکر و تامل بیفتد. این زیبایی مانند بالی است که بر روی آتش رنگها میرقصد و جلوه می‌کند.
از خود چو اشک جرأت پرواز شسته‌ایمیارب مکن به خون نیازم دچار رنگ
هوش مصنوعی: ای خدا، ما مانند اشک، جرأت پرواز را از خود گرفتهایم. خواهش میکنم که من را به نیاز به خون دچار نکن.
افراط در طبیعت عشرت کدورت استبی داغ‌گل نمی‌کند از لاله‌زار رنگ
هوش مصنوعی: زیادهروی در لذتجویی از طبیعت، موجب ناراحتی و کدورت میشود. بدون وجود زخم و رنج، از گلزار لالهها نمیتوان رنگ و زیبایی واقعی را تجربه کرد.
خونم همان به دشت عدم بال می‌زندگر بسملم کنی چو نفس صدهزار رنگ
هوش مصنوعی: خون من در دشت عدم مثل پرندهای بال میزند. اگر مرا مانند یک قربانی ذبح کنی، نفس من صدها رنگ و شکل مختلف به خود میگیرد.
بیدل کجاست ساغر دیگر درین بساطگردانده‌ام چو رنگ به رفع خمار رنگ
هوش مصنوعی: بیدل، کجاست ساغر دیگری که در این مجلس میچرخد؟ من رنگ خمار را از بین بردهام.