غزل شمارهٔ ۱۹۲۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به تأمل در موضوع پیری، قناعت و عشق می‌پردازد. او به آرامش درونی که به پیری رسیده اشاره می‌کند و می‌گوید که دیگر نیازی به روشنایی و چراغ دل ندارد. همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که قناعت در زمینه هدف و تلاش مردان نمی‌گنجد، زیرا حتی روزگار نیز هر از چندی به سراغ فرد می‌آید. شاعر به رضایت از عشق و زیبایی اشاره کرده و می‌گوید که گرچه در دنیا تلاش برای موفقیت فایده‌ای ندارد، اما دل انسان در جستجوی محبت و گم‌گشتگی خود است. در نهایت، او به خوبی و زیبایی‌های بی‌نظیر عشق اشاره کرده و می‌گوید که هر چه در دنیای عشق می‌روید، تنها گل دل است.
به پیری گشته حاصل از برای من فراغ دلسحر شد روغن دیگر نمی‌خواهد چراغ دل
هوش مصنوعی: در پیری، به آرامش و آسودگی خاطر رسیدهام؛ برای روشنگری دل دیگر نیازی به چراغ ندارم.
قناعت در مزاج همت مردان نمی‌باشدفلک هم ساغری دارد اگر باشد دماغ دل
هوش مصنوعی: رضایت به داشتهها و قناعت در ذات مردان بلند پرواز نیست. آسمان (یا سرنوشت) هم ظروفی دارد، اگر دل و عقل شایستهای برای آن وجود داشته باشد.
خمستان فلک صد نوبت صهبا تهی داردولی از بی‌دماغی تر نشد کام ایاغ دل
هوش مصنوعی: ماه در آسمان بارها شربت خوشگوار نداشته، اما با این حال، همچنان از دل بیاحساس بزم ناکام مانده است.
همای عزتی پر می‌زند آن سوی اوهامتکم پرواز عنقا گیر اگر گیری کلاغ دل
هوش مصنوعی: پرندهای با شکوه و عزت در حال پرواز است و به سوی آرزوها و رویاهای بزرگ میرود. اگر بتوانی از دل دلتنگیها و ناامیدیها بیرون بیایی و به اهداف بلند پرواز کنی، میتوانی به موفقیت و شکوه دست یابی.
نه دنیا جهد می‌خواهد نه عقبا هوش می‌کاهددلی در خویش گم گشته‌ست و می‌پرسد سراغ دل
هوش مصنوعی: نه برای رسیدن به دنیا تلاش لازم است و نه برای آخرت نیاز به یادگیری است. دلی در درون خود گم شده و در پی یافتن دلخود میگردد.
حریفان از شکست رنگ شمع آواز می‌آیدکه ما را عاقبت زین بزم باید برد داغ دل
هوش مصنوعی: رقیبان از شکست خودشان به بهانهای مانند صدای شمع به ما خبر میدهند که در نهایت باید از این مجلس با دلی آکنده از غم و حسرت برویم.
هزار آغوش واکرده است رنگ ناز یکتاییجز این گل نیست بیدل هر چه می‌روید ز باغ دل
هوش مصنوعی: هزاران آغوش آماده و باز شدهاند، اما هیچچیز زیباتر و دلرباتر از این گل وجود ندارد. بیدل، هر چیزی که از باغ دل می‌روید، تنها زیبایی و لطافت این گل را ندارد.