غزل شمارهٔ ۱۹۴۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به زیبایی و جلوه‌های بهار و گل‌ها اشاره می‌کند. او می‌گوید که زیبایی بهار در شش جهت خود را نشان می‌دهد و بدون آن که بتوان او را درک کرد، مانند خاری در دل است. یک نگاه بهار می‌تواند سرشار از شادی و نوشینی باشد و یک لبخندش می‌تواند باغی از گل‌ها را به آغوش بکشاند. در گلستانی که بوی وعده دیدار معشوق در آن پیچیده، نگاه بهاری مانند برگ‌هایی که از درختان می‌افتند، آرامش‌بخش است.
سپس شاعر به پوشاندن زیبایی‌ها و شوخی‌های بهار اشاره می‌کند و می‌پرسد که چه مدت این نقاب بر چهره معشوق پنهان خواهد ماند. او اشاره می‌کند که در دل یک غنچه نمی‌توان به این اندازه زیبایی را یافت. همچنین، بر روی هر گل شبنم نشسته که از خواب ناز بیدار می‌شود.
شاعر در ادامه تأکید می‌کند که با وجود زیبایی‌ها و شوخی‌های ناز، رنگی از عرق بر روی لاله‌ها نمی‌نشیند و بهار در جمع دوستانش درخواست شادی دارد. همچنین با وجود تمام زیبایی‌ها، بهار با نغمه‌ها و شادابی خود زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در نهایت، شاعر از اندیشه‌هایش به تأمل و درک عمیق‌تری از زیبایی و وجود معشوق می‌رسد و بر این امر اعتراف می‌کند که در مقابل این زیبایی و طراوت، عذرخواهی و استغفار می‌کند.
ای بهار جلوه‌ات را شش جهت دربار گلبی رخت در دیدهٔ من می‌خلد چون خار گل
هوش مصنوعی: ای بهار، جلوه و زیبایی تو در همهجا چنان است که مانند خاری در گل، زیباییات در چشم من نقش بسته است. وقتی تو در میان ما نیستی، صفای دنیای من به شدت کم می‌شود.
یک نگه نظاره‌ات سر جوش صد میخانه مییک تبسم کردنت آغوش صد گلزار گل
هوش مصنوعی: نگاه تو باعث شعف و سرخوشی می‌شود، به گونهای که انگار صد میخانه در دل دارم. یک لبخند تو مانند آغوشی باز از صد گلستان است.
درگلستانی که بوی وعدهٔ دیدار توستمی‌کند جای نگه چون برگ از اشجارگل
هوش مصنوعی: در باغی که عطر وعدهٔ ملاقات تو در آن است، هر چیز به انتظار تو مینشیند، همانطور که برگها بر روی درختان قرار دارند.
اینقدر در پردهٔ رنگ حنا شوخی کجاستمی‌زند جوش ازکف پایت به این هنجارگل
هوش مصنوعی: در رنگ حنا اینقدر بازی و لطافت وجود دارد که جوش و هیجان از پای تو به خاطر این زیبایی به بیرون می‌زند.
تا به کی پوشد تغافل بر سراپایت نقابدر دل یک غنچه نتوان یافت این مقدارگل
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی با بیتوجهی بر وجودت پرده بیندازی؟ در دل یک غنچه نمی‌توان این مقدار گل را یافت.
بر رخ هر گلبن از شبنم نقاب افکنده‌اندتا ز خواب نازگردد بر رخت بیدارگل
هوش مصنوعی: بر روی هر گل، صبحگاهان قطرات شبنم مانند پردهای قرار گرفتهاند تا خواب زیبای آن گل بیدار شود و زیباییاش را نشان دهد.
نیست ممکن گر کند در عرض شوخی‌های نازلاله‌رویان را عرق بی‌رنگ از رخسارگل
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد در برابر شوخی‌های دلنشین و زیبای دختران لالهرو، رنگ و روی بیخبر از شرم را از چهرهی گل بگیرد، این کار امکانپذیر نیست.
می‌زند در جمع احباب از تقاضای بهارسایهٔ دست کرم بر گوشهٔ دستار گل
هوش مصنوعی: در جمع دوستان، بهاری به همراه دارد که مانند سایهای ملایم و لطیف از بخشندگی، بر لبهٔ دستار گل نشسته است.
ساز عیش از قلقل مینا قیامت غلغل استابر رنگ نغمه می‌بندد به روی تار گل
هوش مصنوعی: موسیقی شادی از صدای لیوان مینا به گوش می‌رسد و صدای باران چون رنگی زیبا بر گلهای تار مینشیند.
ریشه‌ها را گر به این سامان نمو بخشد هواموی سر چون خامهٔ تصویر آرد بارگل
هوش مصنوعی: اگر هوا در اینجا باعث رشد ریشه‌ها شود، موهای سر مانند قلمی برای تصویر سازی گل خواهد بود.
نوبهارست و طراوت شوخیی دارد به چنگبوی‌گل از غنچه‌کرده نغمه از منقارگل
هوش مصنوعی: فصل بهار فرا رسیده و هوای تازهای دارد. گل‌ها در حال شکفتن هستند و عطر گل‌ها از غنچهها به مشام می‌رسد. پرندهها نیز با نغمههای شیرین خود به زیبایی این فصل افزودهاند.
بیدل از اندیشهٔ لعلش به عجزم معترفمی‌کند در عرض جرأت رنگ استغفار گل
هوش مصنوعی: بیدل از فکر و تصوراتش دربارهٔ زیبایی و ارزش لعل (یعنی سنگ قیمتی) به ناتوانی خود اعتراف می‌کند و در مقایسه با شجاعت، رنگ استغفار گل (یعنی توبه و عذرخواهی) را تجلیل می‌کند.