غزل شمارهٔ ۱۹۷۵
هوش مصنوعی: سخن در این شعر از احساس عمیق ناامیدی و حسرت است. شاعر با بی‌تابی و جنون ناشی از نبود کسی که دوستش دارد، به تصویر می‌کشد که چگونه در درون خود غرق در درد و اندوه است. او مانند دریا، به تکه‌های مختلف خود آسیب زده و احساس تنهایی دارد.
شاعر از یادآوری حسرت‌هایی صحبت می‌کند که به دنبال‌اش می‌رود و در حالی که جزئی از اوست، نمی‌تواند از خود بگذرد. او معتقد است که در زندگی مانند زمین، طاقت و تحملی ندارد و تلاش می‌کند تا در خیال دیگران زندگی کند، اما در واقع دلش پر از درد و رنج است.
در انتها، شاعر به عدم آگاهی از خلوت یکتایی‌اش اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که با وجود تمام دردها و ناکامی‌ها، همچنان او همان فرد بوده و از غم خود نمی‌هراسد.
بی تو در هر جا جنون جوش ندامت بوده‌امهمچو دریا عضو عضو خویش بر هم سوده‌ام
هوش مصنوعی: بدون تو در هر جا دچار جنون و پشیمانی بوده‌ام، مثل دریا که بخشهای مختلف خود را به هم بافتهام.
چون زمین زبن بیش نتوان بردبار وهم بوددوش هرکس زیر باری رفت من فرسوده‌ام
هوش مصنوعی: با این که کسی نمی‌تواند بار بیشتری از آنچه که زمین میتواند تحمل کند، به دوش بکشد، اما شب گذشته هر کس زیر بار مشکلات رفت، من بسیار خسته شدم.
در خیالت حسرتی دارم به روی کاروبسهمچو دل یک صفحهٔ رنگ امید اندوده‌ام
هوش مصنوعی: در ذهنم آرزوهایی دارم که مانند یک چهرهای زیبا و رنگین به تصویر میآید، همانطور که دل من پر از امید و آرزو است.
روزگار بی تمیزی خوش که مانند نگاهمی‌روم از خویش و می‌دانم همان آسوده‌ام
هوش مصنوعی: زندگی بدون دردسر برایم خوشایند است، چرا که بدون اینکه به خودم توجه کنم، مثل یک نگاه ساده آرامش را تجربه میکنم.
سودها مزد زیان من که چون مینای میهر چه از خودکاستم بر بیخودی افزوده‌ام
هوش مصنوعی: سودها پاداش زیانهایی هستند که متحمل شدم، چرا که مانند مینای می، هر چه از خودم کم کردهام، به بیخود بودنم افزوده‌ام.
بسته‌ام چشم از خود و سیر دو عالم می‌کنماین چه پرواز است یارب در پر نگشوده‌ام
هوش مصنوعی: چشمهایم را از خودم میبندم و به دنیای بیرون پرواز میکنم. این چه نوع پروازی است که من در حالی که هنوز بالهایم را نگشوده‌ام، انجام میدهیم؟
گرچه قطع وادی امیدگامی هم نداشتحسرت آگاهست از راهی که من پیموده‌ام
هوش مصنوعی: با وجود اینکه قدمی در مسیر امید برنداشتهام، حسرت میداند که چه راهی را طی کردهام.
بسکه دارد پاس بیرنگی بهار هستی‌امعمرها شد در لباس رنگم و ننموده‌ام
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و شادابی بهار، عمرهای زیادی را در رنگهای مختلف زندگی کردهام، اما هیچ وقت در این تغییرات رنگ و نما، خود واقعیام را نشان ندادهام.
نیستم آگه چه دارد خلوت یکتایی‌اشاینقدر دانم‌که آنجا هم همین من بوده‌ام
هوش مصنوعی: من نمیدانم در خلوت تنهایی او چه میگذرد، اما این را می‌دانم که در آنجا هم همان خودم بوده‌ام.
نیست بیدل باکم از درد خمار عافیتصندلی در پرده دارد دست بر هم سوده‌ام
هوش مصنوعی: بیدل احساس نگرانی و ناراحتی نمیکند، چرا که در وضعیت راحتی به سر میبرد و دستهایش را بر هم گذاشته است. او به نوعی از درد و رنج دور شده و آرامش را در آن لحظه تجربه می‌کند.