غزل شمارهٔ ۲۰۷۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان احساسات عمیق خود می‌پردازد و از ناتوانی در تحقق آرزوها و حسرت‌هایی که در دل دارد، سخن می‌گوید. او به تصویرسازی از غم و رنج ناشی از دوری از معشوق و ناکامی در رسیدن به او می‌پردازد. شاعر ابراز می‌کند که تلاش‌هایش بی‌نتیجه بوده و به رغم آرزوهایش، موفق به ایجاد تغییرات در زندگی‌اش نشده است. او همچنین به زیبایی‌های عالم و لحظات ناب عشق اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می‌کند که بسیاری از احساساتش در درونش مخفی مانده‌اند. در نهایت، شاعر از فقدان فرصت‌ها و ناکامی در ابراز خود شکایت می‌کند.
گر چراغ ازنفس سوخته بر می‌کردمشب هنگامهٔ تشویش سحر می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر چراغی که از نفس من خاموش شده را روشن می‌کردم، میتوانستم در شبهایی که پر از اضطراب است، صبح را به آرامش برسانم.
آرزو در غم نامحرمی فرصت سوختکاشکی سیرگریبان شرر می‌کردم
هوش مصنوعی: در دل آرزو دارم که در غم نامحرمان، فرصتی پیدا می‌کردم تا به خودم بپردازم و از زخمهای درونیام بیفزایم. ای کاش میتوانستم با شجاعت بیشتری به این احساسات رسیدگی کنم.
گرد اوهام رهایی نشکستم هیهاتتا قفس را نفسی بالش پر می‌کردم
هوش مصنوعی: من نتوانستم از دست خیالها و اوهامم خلاص شوم و به هیچ وجه نمیتوانم. تا زمانی که قفس را ترک نکردم، نفس و امیدم را به پرواز درآوردم.
یاد آن دولت بیدارکه در خواب عدمچشم‌نگشوده بر آن‌جلوه نظر می‌کردم
هوش مصنوعی: به یاد آن زندگی پرنشاط و بیدار هستم که در حالتی از عدم و در خواب، بدون دیدن شواهد آن، به زیباییاش نگاه می‌کردم.
زان تبسم‌که حیا زیر لبش پنهان داشتچه شناهاکه نه در موج‌گهر می‌کردم
هوش مصنوعی: از لبخند او که حیا را زیر آن پنهان کرده بود، چقدر غرق در شعف و خوشحالی شدم، مانند کسی که در دریا غوطهور میشود.
آه بیدردی فرصت نپسندید از منآن قدر جهد که خونی به جگر می‌کردم
هوش مصنوعی: ای وای از بیاحساسی! دیگر وقت را از من نگیر، من برای درد و رنجی که در دل دارم، به شدت تلاش کردهام.
فطرت از جوهر تنزیه‌که در طبع من استآب می‌شد اگر اظهار هنر می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر استعداد و ذات پاک من به نمایش گذاشته می‌شد، جوهر تنزیه و خلوص وجودم نمایانتر میگشت.
این بنایی‌که جهان خمزدهٔ پستی اوستنردبان داشت اگر زبر و زبر می‌کردم
هوش مصنوعی: این جهانی که از ناامیدی و پستی پر شده است، اگر نردبانی داشت، میتوانستم آن را به سمت بالا ببرم و تغییر دهم.
امشبم نالهٔ دل اشک فشان پر می‌زدچقدر حل معمای شرر می‌کردم
هوش مصنوعی: امشب دل من در حال ناله و اندوه بود و اشکهایم بر زمین میریخت. به دنبال پیدا کردن جواب معمای آتش عشق، تلاشهای زیادی کردم.
قدم سعی به جایی نرساندم بیدلکاش چشمی به نمی آبله تر می‌کردم
هوش مصنوعی: من تلاش زیادی کردم ولی به جایی نرسیدم، ای بیدل، کاش میتوانستم نگاهی به عشق بیندازم که مرا به درد بیشتری دچار کند.