غزل شمارهٔ ۲۱۸۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر درباره‌ی عشق، تلاش و عروج انسانی صحبت می‌کند. او از می و باده به عنوان نماد لذت و آزادی یاد کرده و می‌گوید که عروج معنوی نیاز به تلاش زیادی ندارد، بلکه به سادگی و حرکت در زندگی وابسته است. شاعر همچنین به مراقبت از خود و عدم غفلت در برابر خطرات اشاره می‌کند و از ناامیدی و زیبایی‌های عشق می‌گوید. او بر این باور است که کمال و رشد انسان به نور و درخشندگی نیاز دارد و در نهایت، از تنهایی و آسیب‌پذیری اش صحبت کرده و می‌گوید که هرچند ممکن است رنج ببرد، اما همواره در جستجوی زیبایی و صعود به اوج خواهد بود.
اگر ساقی ز موجِ باده بندد رشتهٔ سازمرساند قلقلِ مینا به رنگِ رفته آوازم
هوش مصنوعی: اگر ساقی نوشیدنی را به من بدهد، صدا و نغمهام را به رنگی لطیف و زیبا میآوَرَد.
عروجِ خاکساران آن‌قدر کوشش نمی‌خواهدچو گرد از جنبشِ پایی توان کردن سرافرازم
هوش مصنوعی: پرواز افرادی که از خاک به عرش میرسند، آن‌قدر سخت و دشوار نیست. مانند گردی که با یک حرکت پا به هوا میرود و سر بلند می‌کند.
مباش ای آرمیدن از کمینِ وحشتم غافلکفِ خاکسترم بی‌بال‌وپر جمع‌ست پروازم
هوش مصنوعی: نباید از خطراتی که در کمین هستند غافل باشی، زیرا هیچ چیز نمیتواند مانع از پرواز من شود؛ حتی اگر در حالت سکون به نظر برسم.
نگاهِ چشمِ عبرت جوهرِ آیینهٔ یأسمگسستن‌ها ز پیوندِ جهان تاری‌ست از سازم
هوش مصنوعی: چشم عبرتنگر مانند آینهای است که شکستها و قطع پیوندها را بررسی می‌کند و از این منظر، جهان را تاریک و بینظم میبیند.
نفس تا بال بر هم می‌فشاند ناله می‌گرددز استغنای نومیدی بلندافتاده اندازم
هوش مصنوعی: تا زمانی که نفس عمیق میکشم و احساس آزادی و شور و نشاط دارم، نالهای از دل پر از ناامیدی به گوش میرسد.
ز اسرارِ محبت صافیِ آیینه‌ای دارمکه نتواند به جز حیرت‌نمودن چشمِ غمازم
هوش مصنوعی: از رازهای عشق، آینهای روشن دارم که جز حیرت و تعجب، نمیتواند چیز دیگری به چشم کسی که غمگین است، نشان دهد.
قدح‌پیماییِ الفت ندارد رنجِ مخموریز بس گردیده‌ام گردِ سر او نشئهٔ نازم
هوش مصنوعی: به خاطر عشق و دوستی، دیگر برایم درد و رنج مستی بیمفهوم شده است، زیرا به قدری در اطراف او و زیباییهایش گشتهام که اکنون حالتی سرمستی و لذت دارم.
کمالِ من عروجِ پایهٔ دیگر نمی‌خواهدهمان خورشید خواهم بود اگر از ذره ممتازم
هوش مصنوعی: کمال من نیاز به صعود به سطحی بالاتر ندارد؛ من همانند خورشید خواهم درخشید، حتی اگر در جمع ذرات کوچک و معمولی قرار داشته باشم.
وبالِ عشرتم یارب نگردد قیدِ خود داریکه من با لغزشِ پا همچو طفلِ اشک گلبازم
هوش مصنوعی: خدایا، گناهانی که به دوشم سنگینی می‌کند، مرا اسیر نکند. من مانند کودکی هستم که در هنگام لغزش پا و شکست، اشک میریزد و نیاز به محبت و دلداری دارد.
هوای نارسا را نیست جز شبنم گریبانیز خجلت آشیان‌سازِ عرق گردیده پروازم
هوش مصنوعی: در هوای کمثمر و ناامید، جز شبنمی که از شرم به وجود آمده، چیزی وجود ندارد، در حالی که آشیانهساز من از عرق عرق کرده به پرواز درآمده است.
به سامانِ شکستِ رنگِ من خندیدنی داردبه رنگی ناله سر کردم که کس نشنید آوازم
هوش مصنوعی: او در حالی که به حال و روز خراب خود میخندد، از درد و غمی که در دل دارد، ناله می‌کند؛ اما هیچکس صدای او را نمیشنود.
نی‌ام چون موج جولان‌جرأتِ آزارِ کس بیدلشکستی دارم و بر روی خود صد رنگ می‌تازم
هوش مصنوعی: من مانند موجی هستم که به جلو حرکت می‌کند و جرأت آن را دارم که کسی را آزار دهم. میتوانم به راحتی خود را بشکنم و بر روی خود رنگهای مختلفی بریزم.