غزل شمارهٔ ۲۳۴۸
هوش مصنوعی: این شعر درباره ناکامی‌ها و حسرت‌های عاشقانه سخن می‌گوید. شاعر احساس می‌کند که در عشق و زندگی فرصت‌ها را از دست داده و به دلایل مختلف نتوانسته به حقیقت و زیبایی‌های عشق دست یابد. او به عواطف خود و عدم پیوند واقعی با معشوق اشاره می‌کند و از تلاش‌های بی‌نتیجه‌اش سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر به خودآگاهی و احساس بی‌کسی‌اش اعتراف می‌کند و از اینکه نتوانسته با وجود همه تلاش‌ها به درک عمیق‌تری از عشق برسد، ابراز ناامیدی می‌کند.
از چاک گریبان به دلی راه نکردیمکار عجبی داشت جنون آه نکردیم
هوش مصنوعی: ما از شکاف گریبان به دل راهی پیدا نکردیم. این واقعیت عجیبی بود که ما در عالم جنون هیچ آه و نالهای نکردیم.
دل تیره شد آخر ز هوایی که به سر داشتاین آینه را از نفس آگاه نکردیم
هوش مصنوعی: دل در نهایت تحت تأثیر فضایی قرار گرفت که به آن دچار بود. این آینه را از نفس خود مطلع نکردیم.
فرصت‌شمری‌های نفس بال امل زدپرواز شد آن رشته که کوتاه نکردیم
هوش مصنوعی: زمانی که ما از فرصت‌ها غافل شدیم و از آرزوهایمان دور شدیم، آن رشتهای که میتوانست ما را به آسمان برساند و ما را به پرواز درآورد، کوتاه و از هم گسسته شد.
هر چند به صد رنگ دمیدیم درین باغپرواز طرب جز به پر کاه نکردیم
هوش مصنوعی: با وجود اینکه با رنگهای مختلف و شاد در این باغ زندگی کردیم و شادی را تجربه کردیم، اما در نهایت تنها به چیزهای بیارزش و سطحی دست یافتیم.
چون شمع که از خویش رود سر به گریباننقش قدمی نیست که ما چاه نکردیم
هوش مصنوعی: با این حال که ما به یاد کسی هستیم و دلتنگ او، اما هیچ خدمتی از خود به یادگار نگذاشتهایم. مانند شمعی که در سکوت به سوختن خود ادامه میدهد و هیچ اثری از خود بجای نمیگذارد.
صد دشت به هر کوچه دویدیم و لیکنخاکی به سر از دوری آن راه نکردیم
هوش مصنوعی: ما در هر کوچهای صدها دشت را پیمودیم، اما از دوری او هیچ خاکی بر سر نکردیم.
ماندیم هوس شیفتهٔ کثرت موهوماز گرد سپه رو به سوی شاه نکردیم
هوش مصنوعی: ما در آرزوی عشق و زیبایی‌های دروغین زندگی کردیم و از دور به سپاه نگاه میکردیم، ولی هیچگاه به سوی شاه نرفتیم.
در وصل ز محرومی دیدار مپرسیدشب رفت و نگاهی به رخ ماه نکردیم
هوش مصنوعی: در لحظههای وصال، از دوری و غیبت معشوق نپرسید، زیرا شب سپری شد و ما حتی نگاهی هم به چهره ماه نینداختیم.
چون سایه به حرمانکدهٔ فرصت هستیروز سیهی بود که بیگاه نکردیم
هوش مصنوعی: زمانی که در فرصتی از زندگی خود قرار داریم، مانند سایهای میمانیم. روزی که غفلت کردیم و از آن بهره نبردیم، روزی تاریک و ناامیدکننده خواهد بود.
بیدل تو عبث خون مخور از خجلت تحقیقماییم که خود را ز خود آگاه نکردیم
هوش مصنوعی: بیدلیل از خجالت نگریید و غم نخورید، زیرا ما خود را از حقیقت خویش آگاه نکردهایم.