غزل شمارهٔ ۲۴۸۱
هوش مصنوعی: شعر به احساس ناامیدی و تلاش بیهوده در رسیدن به اهداف اشاره دارد. شاعر از سفرهای بی‌نتیجه و دعاهایی که به جایی نمی‌رسند سخن می‌گوید و به تردید و سردرگمی در تلاش‌ها اشاره می‌کند. او می‌گوید که علیرغم تلاش‌های زیاد، هنوز به هدف‌هایش نرسیده و حس می‌کند که حتی در کوشش‌ها هم ناکام مانده است. در انتها به مفهوم حقیقت و شناخت اشاره می‌کند و اینکه گاهی مشاهده ظاهری چیزها مانع از درک حقیقت آن‌ها می‌شود. شاعر به نوعی از تلاش بی‌فایده و ناامیدی در برابر محدودیت‌های ناهموار زندگی سخن می‌گوید.
رسانده است به آن انجمن ز ما نرسیدنهزار قافله آهنگ و یک دعا نرسیدن
هوش مصنوعی: دیدار با آن جمع به ما نمیرسد، اگرچه هزاران کاروان در تلاشاند؛ حتی یک دعا هم نتوانسته به آنجا برسد.
نفس‌کشد چقدر محمل غرور ترددبه یک دوگام ره وهم تا کجا نرسیدن
هوش مصنوعی: چقدر نفسگیر است و مملو از غرور بودن، در حالی که با یک یا دو قدم در مسیر توهمیم و هیچ وقت به مقصد واقعی نمیرسیم.
تاملی‌که جهان چیده سعی هرزه تلاشانبر ابتدا تک و تاز و بر انتها نرسیدن
هوش مصنوعی: جهان به گونهای طراحی شده که تلاش‌های بیهوده افراد، همواره در نقطه آغاز معلق میماند و هرگز به انتها نمیرسد.
ز دیر وکعبه مپرسید کاین خیال‌پرستانرسیده‌اند به چندین مقام تا نرسیدن
هوش مصنوعی: از معبد و کعبه نپرس که این خیالپرستان به چه مقامهایی رسیدهاند، زیرا هنوز به آن مقامها نرسیدهاند.
چه‌گویم از مدد ضعف نارسایی طاقتبه خود رساند مرا سعی هیچ جا نرسیدن
هوش مصنوعی: نمیدانم چه بگویم از کمک کمبود و ناتوانی، چرا که تلاش من مرا به جایی نمیرساند.
تلاش هرزه مآلم درین بساط چه داردچکیدن از مژه چون اشک و تا به پا نرسیدن
هوش مصنوعی: تلاش کردن بی‌فایده من در این شرایط چه سودی دارد؟ فقط مانند اشکی که از مژهها میچکد، احساساتی زودگذر و بیمعناست، و هرگز به مقصد واقعی نمیرسد.
زآبیاری اشکم چو نخل شمع چه حاصلتنیده بر ثمر باغ مدعا نرسیدن
هوش مصنوعی: از اشکهایم که مانند آبیاری درخت نخل است، چه بهرهای میتوان برد؟ درختی که برمیآید ولی به میوه نرسیده است.
ز بسکه داشت جهات ظهور تنگ فضاییگداخت شبنم گلزارش از هوا نرسیدن
هوش مصنوعی: به علت اینکه فضا برای بروز زیباییها بسیار محدود است، شبنمی که بر گلزار نشسته است، از هوای اطرافش تبخیر نمیشود و نمیتواند به سایر جاها برسد.
تغافل است تماشاگر حقیقت اشیارسیده‌گیر به هر یک بقدر وا نرسیدن
هوش مصنوعی: نادانی در این است که انسان فقط به ظواهر اشیا توجه کند و نتواند عمق حقیقت آن‌ها را درک کند؛ هر یک به اندازهای که از واقعیت دور هستند، به چشمش میآید.
بس است آینه پرداز جرات من بیدلعرق دمیدن و تا جبهه از حیا نرسیدن
هوش مصنوعی: کافی است که آینهدار به من جرات دهد، من بیدل و بیپروا از شدت شرم به جبهه نمیرسم.