غزل شمارهٔ ۲۶۴۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مسائل فلسفی و انسانی می‌پردازد. او از خلوت و جمع، شعله‌های وجود انسان و تناقض‌های زندگی سخن می‌گوید. به مرور زمان و تاثیرات آن بر انسان اشاره می‌کند و از حسرت‌ها و عبرت‌های زندگی یاد می‌کند. شاعر بر اهمیت آگاهی و بیداری در برابر واقعیات زندگی تاکید دارد و از افسوس‌های گذشته و پیری می‌گوید. او در نهایت به بی‌ثمری حسرت و ضرورت درک معنای واقعی زندگی اشاره می‌کند و از شنونده می‌خواهد که به جوانب مختلف زندگی و مرگ توجه کند و با نگاه عبرت‌آمیز به آنها بنگرد.
کجا خلوت و انجمن دیده‌ایتو شمعی همین سوختن دیده‌ای
هوش مصنوعی: آیا تاکنون جایی را دیده‌ای که همزمان هم عزلت و تنهایی باشد و هم جمع و شلوغی، مانند شمعی که فقط در حال سوختن است؟
ز رنگی‌که جز داغش آیینه نیستچو طاووس خود را چمن دیده‌ای
هوش مصنوعی: از رنگی که فقط اثر درد آن را نشان میدهد، مانند طاووسی هستی که خود را در باغ دیده است.
به وهم حسد باختی نور دلچراغی ندیدی لگن دیده‌ای
هوش مصنوعی: حسادت باعث شده که بینش و درک تو کاهش پیدا کند، به طوری که نتوانستهای زیباییها و روشنیهای واقعی را ببینی و فقط به مسایل سطحی و بیارزش توجه کردهای.
که صیقل زد آیینهٔ عبرتتکه او بودی امروز و من دیده‌ای
هوش مصنوعی: آینهٔ عبرت خود را جلا بده، زیرا امروز تو همان کسی هستی که من دیدهام.
جنون بر شعورت نخندد چراکه گم کرده را یافتن دیده‌ای
هوش مصنوعی: هیچگاه بر عقل و شعور خود نخند، زیرا ممکن است در حالم که به جنون میزنم، چیزی را پیدا کنم که دیگران نتوانستهاند آن را بیابند.
به عمر تلف کرده حسرت چه سودزمین بر زمین ریختن دیده‌ای
هوش مصنوعی: نمیتوان حسرت عمر هدر رفته را جبران کرد، حتی اگر چقدر خود را به زحمت بیندازیم یا اشک بریزیم.
به ترکیب پیری چه دل بستن استخم طاقهای کهن دیده‌ای
هوش مصنوعی: به چه دل بستن به شکل و حالتی که مربوط به پیری است، در حالی که تنها آثار و نشانههای گذشته را میبینی.
زمرگ کسانت چه عبرت چه شرمچو نباش عرض کفن دیده‌ای
هوش مصنوعی: از مرگ دیگران چه درس و عبرتی میگیری، یا چه شرمی احساس میکنی، وقتی که خودت حتی کفن را در جلوی چشمانت نمیبینی؟
اقامت تصورکن و آب شوگر از خانه بیرون شدن دیده‌ای
هوش مصنوعی: تصور کن که در خانهای و به جایی نرو، زیرا اگر به بیرون بروی، شاید نتوانی برگردی.
ز اسباب، خاشاک بر دل مچیناگر زحمت رُفتن دیده‌ای
هوش مصنوعی: اگر در دل خود چیزهای ناچیز و بیارزش را جمعآوری میکنی، بهتر است که از زحمت دور کردن آنها از دیدن بپرهیزی.
به در زن چو موج از کنار محیطکه رنج سفر در وطن دیده‌ای
هوش مصنوعی: به در بزن و وارد شو، مانند موجی که از کنار دریا عبور می‌کند؛ زیرا تو در وطن خود، سختیهای سفر را تجربه کردهای.
کسی داغ عبرت مبادا چو شمعز رفتن مگو آمدن دیده‌ای
هوش مصنوعی: برای کسی که تجربه تلخی دارد، نباید مانند شمعی در حال آب شدن بود و فقط به رفتن کسی فکر کرد. بلکه بهتر است به بازگشت و آمدن نیز توجه شود.
سحر خوانده‌ای گرد آشفته راحیاکن که بر خویشتن دیده‌ای
هوش مصنوعی: صبح آمده و تو را از خواب بیدار کرده، حالا که به خودت نگاه میکنی، شرم کن و خود را مرتب کن.
به صبح قیامت مبر دستگاهچو بیدل نفس را سخن دیده‌ای
هوش مصنوعی: در روز قیامت، خود را تحت فشار نگذار، زیرا مانند درخت بید، نفس تو در این دنیا گفتگوهایی را تجربه کرده است.