غزل شمارهٔ ۲۶۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق انسانی و بازتاب زندگی می‌پردازد. شاعر با تأمل بر زندگی و آرزوهای ناپایدار، به محدودیت‌ها و دردهای موجود می‌پردازد. او از زیبایی‌های محبت سخن می‌گوید، اما از عذاب ناشی از فقر و ناکامی نیز شکایت می‌کند. تیره‌روزی و شب‌زنده‌داری او را در دل تردید و ناکامی گرفتار کرده است. در نهایت، شاعر بر اهمیت نان و آب و نیازهای اولیه تأکید می‌کند و از آرزوهای دور و بی‌اساس پرهیز می‌کند.
خوش آن ساعت که چون تمثال از آیینهٔ فردیتو آری سر برون از جیب ناز و من کنم گردی
هوش مصنوعی: ساعت خوبی است که تو مانند یک تصویر زیبا از آینه، با ناز و زیبایی خود به جلو بیایی و من بتوانم به دور تو بچرخم و زیباییات را تماشا کنم.
ز رنگ ناتوانی عذر خواهد سیر این باغمبه دستنبویی خجلت ندارم جز گل زردی
هوش مصنوعی: به خاطر ناتوانیام، نمیتوانم به خوبی از این باغ مراقبت کنم و تنها چیزی که مرا در این وضعیت خجالت نمیدهد، گل زردی است که در آنجا رشد کرده است.
اگر گردی کند خاک ته پا پشت پا بوسدبر احباب ازین بیشم نمی‌باشد ره آوردی
هوش مصنوعی: اگر گرد و غبار پای کسی بر روی زمین بیفتد، نشاندهنده این است که او به دوستان خود احترام میگذارد و چیزی بیشتر از این نمیتوانند به عنوان نشانهای از ارادت و محبت داشته باشند.
عقوبت از کمین معصیت غافل نمی‌باشدشب من تیره‌تر شد آخر از تشویش شبگردی
هوش مصنوعی: عذاب و کیفر از گناهی که انسان از آن غافل است، دور نیست. شب من به خاطر نگرانی و اضطراب، تاریکتر شده است.
جهان یکسر قمار آرزوی پوچ می‌بازدبجز دست پشیمانی که دارد برد و آوردی
هوش مصنوعی: دنیا تنها بازیای است که همه در آن فقط بر روی آرزوهای بیهوده شرطبندی میکنند، جز احساس پشیمانی که در نهایت به دست میآورند و نتیجهای ندارد.
مروت سخت دور است از مزاج بیحس ظالمز زخم کس نمی‌گردد دچار نیشتر دردی
هوش مصنوعی: فقدان مروت و جوانمردی از طبیعت ظالمین دور است؛ به طوری که بر اثر زخم هیچ کس نمیتواند به درد و رنج خود ادامه دهد.
به این سامان که گردون نشئهٔ وارستگی داردبلند افتا‌ده باشد دامن برچیدهٔ مردی
هوش مصنوعی: در این دنیا که آسمان حالتی از آزادی و رهایی دارد، مردی که به مقام خود رسیده است، باید دامن خود را جمع کند و بر افراشته باشد.
اسیر فقرم اما راحت بی‌درد سر دارمبه ملک تیره روزی نیست چون من سایه پرورد‌ی
هوش مصنوعی: من در فقر به سر میبرم، اما زندگیام بی‌درد و آرام است. در این دنیا، مانند من، کسی نیست که چنین سایهای از حمایت و آرامش را داشته باشد.
به ذوق کوثر و الوان نعمت خون مخور بیدلبهشت آن بس که یابی نان گرم و آبک سردی
هوش مصنوعی: از لذتهای بهشتی و نعمتهای فراوان لذت ببر و برای بیهوده به فکر خوردن خون و زخم زدن نباش. بیدل، بهشتی که در آن نان گرم و آب سرد هست، برایت کافی است.