غزل شمارهٔ ۲۶۷۵
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بررسی زندگی و اعمال انسان‌ها می‌پردازد و به نوعی به انتقاد از رفتارهای نادرست و ناپسند می‌زند. او از قربانیان و زیان‌هایی که بر اثر این اعمال به مردم وارد می‌شود، صحبت می‌کند. شاعر به احساس گمشده و غربت اشاره دارد و می‌گوید که فردی که در پی بدعت و فریب است، از انسانیت و محبت دور شده و آتش در وطن خود به پا کرده است.
شاعر با زبانی استعاری به از دست رفتن امکان‌های خوب و گلایه از رفتارهای ناپسند اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه انسان‌ها به طمع دنیا و زخارف فانی، مسیرهای نادرست را انتخاب می‌کنند. در نهایت، او از عدم درک حقیقت و غفلت انسان‌ها سخن می‌گوید و به این نکته می‌پردازد که سرانجام هر کس، به رفتار و اعمالش برمی‌گردد و برداشت‌هایی که از زندگی داشته، اثرات خود را به جا می‌گذارد.
عبث چون چشم قربانی وبال مرد و زن بردیورق‌گرداندی و روی سیاهی درکفن بردی
هوش مصنوعی: بیهوده است که دیوانگی قربانی را به دوش بکشی و ورق را برگردانی و چهره سیاهی را در تابوت ببینی.
به نور دل دو گامی هم درین وادی نپیمودیچراغی داشتی چون تیره شد از انجمن بردی
هوش مصنوعی: اگر به نور دل خود دو قدم در این راه برداشته بودی، وقتی که جمعی از اطراف دور میشدند، چراغی در دست داشتی تا روشناییات را از دست ندهی.
حریفان را چراغ راه مقصد دستهٔ گل شدتو داغ لاله‌ای با نیل سوسن زین چمن بردی
هوش مصنوعی: رقیبان در مسیر رسیدن به هدف، درخشش و روشنی دلچسبی را دریافت کردند که تو با از دست دادن لاله‌ای زیبا و با نیل سوسن زین چمن، آن را به دست آوردی.
صدایی پرفشان چون سایه اکنون زیرکوه آمدکه بر دوش سبکروحی گرانیهای تن بردی
هوش مصنوعی: گونهای از صدا که مانند سایهای گسترده است، اکنون زیر کوه شنیده می‌شود، در حالی که یک روح سبکبال بار سنگینیهای جسم را به دوش کشیده است.
سیهکاری نمی‌بایست زاد آخرت کردنازین غربت سرا رفتی و آتش در وطن بردی
هوش مصنوعی: در این دنیا نباید به زشتی و ناپاکی روی آورد، زیرا وقتی از این سرای غریب میروی، آتش فتنه و مشکل را به سرزمین خود میبری.
طواف دار عقبایت کنون معلوم خواهد شدکه از فریاد مظلومان برای خود رسن بردی
هوش مصنوعی: به دور تو طواف میکنم و به زودی مشخص می‌شود که از نالههای ستمدیدگان، چه چیزی برای خود به دست آوردهای.
حق اندیشیدی و باطل برآمد سعی مجهولتبه‌امید آبروها ریختی، خون ریختن بردی
هوش مصنوعی: تو با فکر و اندیشه به حق رسیدی، اما در نهایت خود را درگیر باطل کردی. تلاشت بیمورد بود و با امید به اعتبار و آبروها، به جای خون دل، خون ریختی.
تحیر خنده دارد بر شعور غفلت آهنگتکه دل عود ترنم بود و بهر سوختن بردی
هوش مصنوعی: تحیر و شگفتی تو درباره ناآگاهی آهنگت خندهآور است، زیرا دل مانند عود به صدا درآمده و تو باعث سوختن آن شدهای.
به‌خواب امن می‌ترسم سیاهیها کند زیرتکزین آتشکده دودی عجب با خویشتن بردی
هوش مصنوعی: در خواب آرامی هستم، اما از تاریکی اطرافم می‌ترسم که مبادا زیرم برود. از این آتشکده، دود عجیبی بلند شده که به جدایی من از خودم اشاره می‌کند.
وفا درکسب اعمال اینقدر تغییر هم داردمحبت بودی ای بیداد خصمیها به تن بردی
هوش مصنوعی: اعمال و رفتار انسان در وفاداری به اندازهای تغییر می‌کند که محبت و علاقهاش را تحت تأثیر قرار می‌دهد، و این موضوع باعث شده که تو به سختی و مشکلات بر بخوری.
به نفرین جهانی باخت‌گردون نقد عمرت رااز این بازیچه افسوسی اگر بردی ز من بردی
هوش مصنوعی: به دلیل دشواریهایی که در زندگی وجود دارد و ناکامیهای متعدد، تنها نتیجهای که از این بازی پر از افسوس به دست میآید، از دست دادن عمر گرانبهاست. اگر در این بازی به موفقیتی دست یابی، آن را از من دریغ کردهای.
به هر رنگ از من و ما درس عبرت بردنی داردزخلق آن جنس معنیها زبیدل این سخن بردی
هوش مصنوعی: هر رنگ و نمادی که از ما و شما وجود دارد، میتواند درسی برای عبرت گرفتن باشد. این معانی که از خالق به وجود آمدهاند، از درک و فهم انسان ناشی میشوند.