غزل شمارهٔ ۲۷۵۰
هوش مصنوعی: این غزل از بیدل دهلوی به توصیف حسرت و تردید در زندگی می‌پردازد. شاعر از دنیا و فطرت عالی یاد می‌کند و به تنگناهای روحی و اهمیت زمان اشاره دارد. او ابراز ناراحتی می‌کند که فرصت‌های زندگی را از دست داده است و به تبعات زیان‌بار تمایلات دنیوی اشاره دارد. همچنین، شاعر از بی‌اعتباری دنیا و کسالت ناشی از آن سخن می‌گوید و بر دوش خود بار سنگین زندگی را احساس می‌کند. این اشعار به درون‌نگری و تأمل در کیفیت زندگی انسان و چالش‌های آن تاکید دارند.
به ما و من غلو دارد دنی تا فطرت عالیجهان تنگ آسودن دل پر می‌کند خالی
هوش مصنوعی: دنیا به ما و خودخواهیهای ما دلبستگی دارد و از فطرت عالی و اصیل خود دور می‌شود. آرامش دل در این دنیای پر از تجمل و خودبینی نمیتواند به وجود بیاید و به نوعی دل را از معنا خالی می‌کند.
نقوش وهم و ظن در هر تأمل می‌شود باطلخط پارینه باید خواندن از تقویم امسالی
هوش مصنوعی: در هر فکر و تأملی، تصاویر و تصورات اشتباه از بین میروند و برای درک درست و دقیق باید به آنچه در سال جاری اتفاق افتاده است، توجه کنیم.
نفس سحر چه مضمون بر دماغ هوش می‌خواندکه عمری شد ز هوشم می‌برد این مصرع خالی
هوش مصنوعی: نفسِ سحر چه سخن زیبایی را در دل ذهن من میسراید که سالهاست از عقل و درکم میکاهد و مرا به تفکر وادار می‌کند.
در آن وادی که مخمور نگاه او قدم سایددماغ آبله بالد قدح در دست پامالی
هوش مصنوعی: در آن مکان که نگاه او مست و خوابآلود است، گام برمیدارم و دستانم پر از شراب است، به طوری که گویی پایم بر روی گل و لای میلغزد.
به هر واماندگی سعی ضعیفان در نمی‌ماندفسردن می‌شود پرواز رنگ از بی پر و بالی
هوش مصنوعی: در هر نوع سرخوردگی و ناامیدی، تلاشهای ضعیف به جایی نمیرسد و در نهایت ناامیدی باعث می‌شود که رنگها و زیباییها از بین بروند، مانند پرندهای که بدون پر و بال میماند و نمیتواند پرواز کند.
نمی‌دانم ز شرم فوت فرصت کی برون آیمعرق عمریست بر پیشانی‌ام بسته‌ست غسالی
هوش مصنوعی: نمی‌دانم از چه چیزی خجالت میکشم و چه زمانی میتوانم از این حال بیرون بیایم. عرقی که شبیه به پیری و گذر عمر بر پیشانی‌ام نشسته، حالت پاکی را نشان میدهد.
به بازار هوس شغل چه سودا داشتم یاربزیان و سود رفت و مانده برجا ننگ دلالی
هوش مصنوعی: در بازار آرزوها به دنبال کسب و کار و سود بودم، اما حالا تنها چیزی که باقی مانده است، شرمندگی و عذاب دلالی است.
جهان بی‌اعتبار افتاد از لاف دنی طبعاننیستان پشم می‌بافد ز شیر و گربهٔ قالی
هوش مصنوعی: جهان به خاطر ادعاهای بیمبنای عدهای در مورد زندگی و طبیعتش، اعتبار خود را از دست داده است. در حقیقت، از مواد و منابع مختلفی که در دسترس است، مانند شیر و گربه، برای بافتن قالی استفاده می‌شود، که نشاندهنده نوعی دستکاری و تغییر در واقعیت است.
شکوه عالم موهوم را با ما چه سنجد کسهجوم ذره گر قنطار چیند نیست مثقالی
هوش مصنوعی: عظمت و grandeur دنیا و تصوراتی که از آن داریم، با ما چه ارتباطی دارد؟ هیچ کس نمی تواند ارزش و اهمیت ذرات ریز را در مقایسه با ثروت های کلان و بزرگ بسنجد، زیرا این ذرات نیز بدون ارزش و وزن خاصی هستند.
به این تسلیم بار نیک و بد تا کی کشم بیدلسیه‌گردید همچون شانه دوش من ز حمالی
هوش مصنوعی: تا کی باید این بار سنگین خوب و بد را بر دوش خود تحمل کنم؟ بیدل به حال غمانگیز من مینگرد، مانند شانهای که از بار سنگین خسته و فرسوده شده است.