غزل شمارهٔ ۲۸۱۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عشق و شوق به معشوق است. شاعر به زیبایی و جذبه‌ی معشوق اشاره می‌کند و از دیدن او در مکان‌های مقدس همچون دیر و حرم سخن می‌گوید. او به حسرت و longing برای دیدار معشوق اشاره کرده و می‌پرسد که چرا معشوق به او کمتر می‌آید. شاعر به توصیف ناز و لطافت معشوق پرداخته و آن را معجزه‌آسا می‌داند. در پایان، او به حالت تسلیم و امیدواری اشاره می‌کند که سرانجام به جایی خواهد رسید که معشوق نیز در آنجا حاضر خواهد بود. در مجموع، شعر حاکی از غم و شادی ناشی از عشق و انتظار است.
ای که در دیر و حرم مست کرم می‌آییدل چه دارد که درین غمکده کم میآیی
هوش مصنوعی: ای کسی که با بخششهای خود در میخانه و عبادتگاه میروی، دل چه جای نگرانی دارد که در این مکان پر از غم و اندوه، کمتر به سر میزنی؟
جوهر ناز چه مقدار تری می‌چیندکه به حسرتکدهٔ دیدهٔ نم میآیی
هوش مصنوعی: زیبایی و لطافت نازک تو چه اندازه است که جلوهگریات در چشمهای اشکآلود دیگران حسرت به جا میگذارد.
اینقدر سلسلهٔ ناز که دیده‌ست رسا؟عمرها شد که به هر سو نگرم می آیی
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی اشاره دارد به آنچه که فرد در عمرش دیده و تجربه کرده است. گوینده می‌گوید آیا چنین زیبایی و دلربایی که از ناز و لطافت میتابد، تا این حد برجسته و واضح است؟ او به یاد میآورد که سالهاست که هر جا نگاه کرده، نشانهای از این زیبایی و ناز را دیده است، و انگار این زیبایی همیشه در حال آمدن است. به عبارت دیگر، گوینده حس می‌کند که زیبایی مورد نظر، همواره در زندگیاش حضور داشته و هر لحظه در کنارش است.
صمدی لیک در این انجمن عجز نگاهبه چمن سازی آثار صنم می آیی
هوش مصنوعی: تو در ظاهر مثل یک معشوق هستی، اما در واقعیت در جمع دوستان ناتوانی. به زیبایی باغ توجهی نداری و فقط نشانههای محبوب را میبینی.
چقدر لطف تو فریادرس بی‌‌بصری‌ستکه به چشم همه‌کس دیر و حرم میآیی
هوش مصنوعی: چقدر محبت تو به کسانی که کمنور و ناتوانند، کمک و پشتیبانی می‌کند، گرچه دیگران دیر متوجه حضور تو میشوند.
عقل و حس غیر تحیر چه ترازد اینجاکز حدوث آینه‌پرداز قدم میآیی
هوش مصنوعی: با عقل و احساس نمیتوانی با پیچیدگیها و شگفتیها کنار بیایی، چرا که در اینجا، تو به عنوان کسی که با زیبایی و هنر آشنا هستی، قدم گذاشتهای.
عرض تنزیه به تشبیه نمی‌آید راستسحر کاریست که معنی به رقم میآیی
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که شایسته نیست ارزشهای ناب و خالص را با تشبیه کردن به چیزهای دیگر تحتالشعاع قرار دهیم، زیرا کار سحرآمیز و عمیق درک مفهوم واقعی چیزی است که به زیبایی آن را به تصویر میکشد.
فقر نازد که به تجرید نظر دوخته‌ایجاه بالد که به سامان حشم میآیی
هوش مصنوعی: فقر به خود میبالد چون تو توجهی به زندگی ساده و بیپیرایه داری و مقام والایی که به واسطه شغل و حال حشم (اسبها) به دست میآوری، تو را به سمت معیشت و دنیا مشغول کرده است.
ای نفس آمد و رفت هوست داغم کردمی‌رو‌ی سوی عدم یا ز عدم میآیی
هوش مصنوعی: ای جان، با آمدن و رفتنت، آرزوهایم را داغ و سوزان کردی. تو به سوی نیستی میروی، اما از آنجا دوباره به من برمیگردی.
چشم تا بسته‌ای، آفاق سواد مژه استصد شق خامه ز یک نقطه به هم میآیی
هوش مصنوعی: زمانی که چشمانت را ببندی، تمامی دور و برت به رنگ سیاه و تاریک است و از یک نقطه، خطوط زیادی به هم میپیوندند.
چینت از دامن آرام به هرجا گل کردذره تا مهر به آرایش رم میآیی
هوش مصنوعی: حالت و لحن تو موجب زیبایی و جذابیت هرجا که بروی میشود، به طوری که حتی خورشید هم به نرمی و زیباییات میافزاید.
انتظار تو به هر رهگذرم دارد فرشهرکجا پای نهی پا به سرم میآیی
هوش مصنوعی: هر بار که به کسی فکر میکنم که تو را میشناسد، احساس میکنم که حضور تو در هر جا و هر زمان برایم ملموس است؛ هر جا که بروی، انگار رد پایت بر دل من میافتد و همیشه در ذهنم میمانی.
کم آرایش تسلیم نگیری زنهارابروی نازی اگر مایل خم میآیی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی تسلیم نشوی، مواظب ابروی زیبای او باش، چون اگر بخواهد، به راحتی میتواند تو را به سمت خود بکشاند.
چه ضرور است کشی رنج وداعم بیدلمی‌روم من به مقامی که تو هم میآیی
هوش مصنوعی: چرا باید زحمت بکشیم و رنج ببینیم، وقتی من به جایی میروم که تو هم به آنجا خواهی آمد؟