قصیدهٔ شمارهٔ ۵۱ - و له ایضاً فی مدحه
هوش مصنوعی: شعر به دو موضوع اصلی می‌پردازد: قضا و قدر و همچنین تبعات و نقش آن‌ها در زندگی انسان. شاعر به تمایز میان خاصان و عامه مردم اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که هدف از آفرینش تنها رسیدن به خواسته‌های خودمان است. او به قدرت خداوند و ویژگی‌های الهی اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی اگر جهان در اختیارمان باشد، در نهایت همه چیز به تایید الهی بستگی دارد.
شاعر همچنین به مسأله تقوی و معنویت می‌پردازد و می‌گوید که تقوی‌داران در دوزخ فرار می‌کنند و به حسادت می‌رسند. او از لزوم حفظ تعهدات انسان‌ها به دیگران صحبت می‌کند و اشاره دارد که اگر در دو جهان هوشیار نباشیم، در نهایت به نابودی و شکست منجر خواهد شد.
به طور کلی، شاعر در این شعر به تأمل در جهان، ارزش‌های انسانی، و نقش خداوند در زندگی می‌پردازد و بر لزوم هم‌سویی با اهداف الهی تأکید می‌کند.
بهادر شه ای شهریاران غلا‌متقضا و قدر هردو در اهتمامت
هوش مصنوعی: ای پادشاه دلیر، ای سرور نیکوکاران، سرنوشت و تقدیر هر دو در دست توست و به امور تو وابستهاند.
به خاصان درافتاده غوغای عامیز ادراک خاص و ز انعام عامت
هوش مصنوعی: در میان عدهای خاص، درگیری و شور و هیاهو ایجاد شده که ناشی از درک عمیق آن‌ها و یا به خاطر نعمتها و برکات عمومی است که به دست آوردهاند.
جهان آفرین زافرینش نداردمرادی دگر جز حصول مرامت
هوش مصنوعی: آفریننده جهان هیچ هدف دیگری جز دستیابی به خواستهات ندارد.
برون بود نه چرخ از جمع امکاناگر بود همپایه با احتشامت
هوش مصنوعی: اگر چرخ وجود داشت و در کنار عظمت و احترام بود، از دایره امکان بیرون میرفت.
به دوزخ گریزند ارباب تقویکشند ار به فردوس شکل حسامت
هوش مصنوعی: اگر افراد پرهیزکار به دوزخ فرار کنند، پس از اینکه شکل دشمنی تو را ببینند، نشان میدهد که چقدر از تو دوری می‌کنند، حتی اگر بهشت در مقابلشان باشد.
به پیش رواق توگردون خضراگیاهیست روینده از طرف بامت
هوش مصنوعی: در برابر سرای تو، دنیای سبز و خوشی وجود دارد که گیاهی از آن بر بام تو، روییده و شکوفا گشته است.
نیم قایل شرک لیکن درآیدپس از نام یزدان بهر خطبه نامت
هوش مصنوعی: نیم قایل به شریک بودن، اما پس از ذکر نام خداوند، نام تو در خطبهها ذکر میشود.
به ایوان طرف را به میدان شغب راقیام از قعودت قعود از قیامت
هوش مصنوعی: به طرف ایوان مینگرم و در میدان شور و هیجان میبینم که قیام و حرکت از آرامش و سکون برمیخیزد و آرامش از قیامت و روز رستاخیز ناشی میشود.
ز رفعت کند منع تدویر گردونسنان رماح و قباب خیامت
هوش مصنوعی: از بلندی و عظمت آسمان، تیرها و نیزهها پراکنده و از بین رفتهاند و قیامت برپا شده است.
به عالم درونی و از عالم افزونچو مضمون وافر زمو جزکلامت
هوش مصنوعی: در دنیای درونی، چیزی فراتر از دنیای ظاهری وجود دارد؛ مانند مفهومی غنی که تنها از طریق کلام تو قابل درک است.
چو در حضرت قدس صف ملایکصفوف سلاطین به صفّ سلامت
هوش مصنوعی: زمانی که در حضور مقدس، فرشتگان صف کشیدهاند، سلاطین نیز با صفی از آرامش و سلامت در کنار هم ایستادهاند.
اگر هفت دریا شود جمله گوهربه هنگام بخشش نیابد تمامت
هوش مصنوعی: اگر تمام دریاها تبدیل به گوهر شوند، باز هم در زمان بخشش، همه آن‌ها به تو نخواهد رسید.
وگر دست رادت عطا وام دادیزمین و زمان بود در زیر وامت
هوش مصنوعی: اگر تو دست نیاز کسی را به دلتنگی بگیری، زمین و زمان زیر سایه وجود تو قرار میگیرند.
کجاگشت عزمت مصمّم به یاریکه حالی نگردید گردون به کامت
هوش مصنوعی: کجا رفتی که ارادت و عزم تو بر این است که به یاری برآمدهای، اما هنوز زمان بر وفق مرادت نچرخیده است؟
کجا آهوی رافتت کرد جولانکه حالی نشد شیر درنده رامت
هوش مصنوعی: کجا آهو و لطافت تو به گردش در آمده است که حالا شیر درنده دیگر رام و آرام شده است؟
ژحل لحظه‌یی دورگردون‌کند طیدهد سیرش از اَبَرَش تیز کامت
هوش مصنوعی: برخوردار بودن از لحظهای که بخت و سرنوشت گردش می‌کند، باعث میشود که تو را به سرعت به آرزوهایت برساند.
تعالی‌الله ای برق تک خنگ داراکه‌نقش‌است نصرت به زرین ستامت
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ است، ای برقی که در نهایت زیبایی و قدرت خویش میدرخشی و نشان از پیروزی را به تصویر میکشی.
تو آن باد سیری که هنگام جولانبود درکف باد صرصر زمامت
هوش مصنوعی: تو همچون بادی هستی که در زمان حرکت و جولان، در دست بادهای تند و خشن به کار گرفته میشود.
بدانسان‌که روی زمین می‌نوردیاگر سوی گردون شود یک خرامت
هوش مصنوعی: به افراد بگو که در حین قدم زدن بر روی زمین، اگر پاهایتان به سمت آسمان حرکت کند، یک گام خاص و ویژهای برداشتهاید.
به یک لحظه پویی ز نه چرخ برتراگر دست دارا نگیرد لجامت
هوش مصنوعی: اگر در یک لحظه از چرخ روزگار بالاتر بروی و قدرت برتر را در دست نگیری، ممکن است کنترل اوضاع را از دست بدهی.
به هر قطره‌کالای صدگنج بخشدبه گاه کرم دست همچون غمامت
هوش مصنوعی: هر قطرهای از کرم و بخشش، به اندازهای ارزش و گنج دارد که میتواند به هر کسی عطا شود، مانند ابری که با بارش خود زندگی را سیراب می‌کند.
هنوز آسمان پنبه درگوش داردز افغانِ افغان به غوغای جامت
هوش مصنوعی: آسمان هنوز هم صدای ناله و فریاد را در خود دارد و این به خاطر شور و حال جامی است که در دستان توست.
هنوز از وغازان زمین لاله رویدز خونریزی خنجر لعل فامت
هوش مصنوعی: هنوز هم از خاک، لالههایی به عمل میآید که یادآور خونریزی و رنجی است که بر زمین رفته است.
هنوز است صحرا و هامون مغربلز آسیب پولاد پیکان سهامت
هوش مصنوعی: صحرا و هامون هنوز به آسیبهای ناشی از تیر و کمان تو آسیب دیدهاند.
اگر پای عفوت نبُد در میانهبرانگیخت دود از جهان انتقامت
هوش مصنوعی: اگر نبود بخشش تو، به سرعت خشم و انتقام تو، در دنیا منتشر میشد.
بود بر یمین مایهٔ مرگ تیغتبود بر یسار آیت عیش جامت
هوش مصنوعی: سلاح تو در سمت راست موجب مرگ است و در سمت چپ نشانهای از نعمت و خوشی است.
خرد فتنه اندر زوایای عالمبرآید چو نیلی پرند از نیامت
هوش مصنوعی: خرد میتواند در گوشه و کنار جهان مانند نیلی که از نی بلند میشود، ظهور کند.
الا تا مُدام آورد شادمانیبود شادمانی مدام از مدامت
هوش مصنوعی: به یاد داشته باشید که همیشه شادی و خوشحالی را در زندگی خود حفظ کنید؛ زیرا این شادی دائمی میتواند از استمرار و تداوم زندگی شما نشأت بگیرد.
نه جز در رواق ریاست نشستتنه جز بر سریر کیاست مقامت
هوش مصنوعی: تو جز در مکانهای با شکوه و پر از تجمل نمینشینی و هیچگاه جز بر تخت و مقامهای بالا آرام نمیگیری.