قصیدهٔ شمارهٔ ۵۵ - در ستایش پادشاه رضوان جایگاه محمد شاه غازی طاب الله ثراه فرماید
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی و جذابیت پسر جوانی اشاره می‌کند که دارای ناز و کرشمه‌های فراوان است. او از محبت و عشقش به این پسر می‌گوید و به ویژگی‌های ظاهری و باطنی او اشاره می‌کند، مانند موها، قامت موزون، و چشمان سیاهش. شاعر همچنین از غرور و ناز او صحبت می‌کند و عشق او را به عنوان احساسی جان‌سوز توصیف می‌کند که می‌تواند انسان را تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه، شاعر به مقام و فضائل معشوق می‌پردازد و بر این نکته تاکید می‌کند که عشق به او می‌تواند زندگی را دگرگون کند. به طور کلی، این شعر نمایانگر احساس عمیق عشق و زیبایی‌شناسی شاعر است.
عجبی عجب آن پسر به سر داردمانا که ز حسن خود خبر دارد
هوش مصنوعی: عجیب است که آن پسر چه حسی دارد، چرا که از زیبایی خود باخبر است.
وقتست‌که سرگران شود با خویشاز بس که کرشمه آن پسر دارد
هوش مصنوعی: زمانی است که از شدت عشق و محبت، انسان به نوعی مست و سرمست میشود، بهطوریکه نشانههای جذابیت و زیبایی آن جوان چنان او را مجذوب کرده که او را به حال و هوای دیگری میبرد.
زان پیش که دل دهم ندانستمکاو ناز و کرشمه این‌قدر دارد
هوش مصنوعی: قبل از آنکه دل به کسی بسپارم، ندانستم که او تا چه اندازه می‌تواند ناز و جاذبه داشته باشد.
معشوقهٔ قیصرست پنداریزان این همه نخوت و بطر دارد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که معشوقهٔ او مانند معشوقهٔ قیصر است و به همین دلیل این همه خودبینی و غرور دارد.
طفلست و غرور حسن و دولت راآمیخته خوش به یکدگر دارد
هوش مصنوعی: کودکی که زیبایی و قدرت را با هم ترکیب کرده است، به شکلی دلنشین هر یک را در خود دارد.
چون خیره به روی عاشقان بیندچشمش همه تاچخ و تبر دارد
هوش مصنوعی: چشمانش به عاشقان دوخته شده و به همین خاطر، هر چیزی را که ببیند، مانند تبر و چخماق است.
چون م‌ژه به یکدگر زندگوییهر یک دو هزار نیشتر دارد
هوش مصنوعی: وقتی مژهها به هم میرسند، گویی هر کدام دو هزار زخمی را به همراه دارند.
با این همه چون به رقص برخیزدصد معجزه بلکه بیشتر دارد
هوش مصنوعی: با وجود همه چیز، وقتی به رقص درآید، شگفتیها و معجزههایی فراتر از حد تصور به نمایش میگذارد.
آن موی میان بدان همه سستیکوهی چو احد ز جای بردارد
هوش مصنوعی: آن موی میان، به قدری نیرومند و جذاب است که می‌تواند حتی کوهی بزرگ مانند احد را از جا حرکت دهد.
و آن کوه ز پیچ و تاب پی در پیچون پردهٔ چین دو صد صور دارد
هوش مصنوعی: کوه به قدری پیچ و تاب دارد که مثل پردهای چروک، از زوایای مختلفش تصاویر و منظرههای گوناگونی به چشم میخورد.
اندک اندک گهش به زیر آردنرمک نرمک گَهش زبر دارد
هوش مصنوعی: به آرامی و به تدریج، او را به سمت خود میکشد. گاهی به نرمی و گاهی به سختی.
واندر حرکات چرب و شیرینشگویی همه روغن و شکر دارد
هوش مصنوعی: در حرکات نرم و دلنشین او، به نظر میرسد که همه چیز با روغن و شکر ترکیب شده است.
عاش همه ساعت از تماشایش‌امسکین لب خشک و دیده تر دارد
هوش مصنوعی: عاشق هر لحظه از دیدن او لذت میبرد، اما او با چشمانی پر از اشک و لبهایی خشک و بیرمق در انتظار است.
از شعر تر حکیم قاآنیاین طرفه غزل چه خوش زبر دارد
هوش مصنوعی: شعر زیبای حکیم قاآنی دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را بسیار دلنشین و جذاب می‌کند.
ترکی که نسب ز کاشغر دارداز مشک سیه کله به سر دارد
هوش مصنوعی: ترکی که اصالتش به کاشغر میرسد، بر روی سرش از مشک سیاه استفاده می‌کند.
چهری به فراز قامت موزونچون بر خط استوا قمر دارد
هوش مصنوعی: چهرهای که به زیبایی و تناسبی خاص است، مانند ماهی که در خط استوا است، درخشش و جذابیتی خاص دارد.
رویی ز نشاط می عرق کردهچون بر گل ارغوان مطر دارد
هوش مصنوعی: صورتش به خاطر شادی و سرخوشی چونان گلی که بر اثر باران خیس شده، به سرخی درآمده است.
قدش شجره نسب چو بر خواندپیوند به سرو غاتفر دارد
هوش مصنوعی: قد او مانند درختی است که نسب و ریشهاش را نشان میدهد و به سرو بلند و خوشقد و قامت میماند.
گویی‌که جهان نهال قدش رااز تخمهء سرو کاشمر دارد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که دنیا از جوانههای درخت سروی که در کاشمر رشد کرده است، قد کشیده و بلند شده است.
خوش سرمه همی کشد نمی‌دانمکان چشم سیه چه در نظر دارد
هوش مصنوعی: او با سرمه، به آرایش چشمانش می‌پردازد و نمیداند که آن چشمان سیاه چه نیتی دارند.
مانا خواهد که روز مردم رااز مردم چشم تیره تر دارد
هوش مصنوعی: روزگار خواهد آمد که مردم به دلیل افکار و رفتارهایشان از یکدیگر دور خواهند شد و به نوعی از یکدیگر بیتوجه خواهند بود.
گویدکه وفا به وعده خواهم‌کردباور نکنم وفا مگر دارد
هوش مصنوعی: می‌گوید که به وعدهاش وفا خواهد کرد، اما من به این وعده اعتقادی ندارم مگر اینکه واقعاً وفا داشته باشد.
پایین‌تر از آن کمر که می‌بندداز نقرهٔ خام یک سپر دارد
هوش مصنوعی: کسی که از نظر مقام و ارزش پایین‌تر است، از نقرهٔ خام یک سپر دارد که نشان میدهد به خاطر موقعیتش خود را به خوبی محافظت می‌کند.
هرخسته که آن سپر به چنگ آردپروا نه ز جنگ شیر نر دارد
هوش مصنوعی: هر کسی که آن سپر را به دست آورد، ترسی از جنگ ندارد و مانند شیر نر شجاع است.
چون چرمهء گرگ باز پیونددزخمی که به کارزار بر دارد
هوش مصنوعی: وقتی چنگال گرگ دوباره به زخمی که در نبرد برجا مانده، بخورد.
نی نی غلطم دو چشم معصومماز دیدن آن سرین حذر دارد
هوش مصنوعی: دوچشم پاک و معصوم من از دیدن آن منطقه پرخطر پرهیز دارد.
کان گرد سرین به شکل گردابستکشتی چو درو فتد خطر دارد
هوش مصنوعی: دور گرداب شکل و حالتی دارد که اگر کشتی به آن گرفتار شود، در معرض خطر قرار میگیرد.
معجر به هوا برافتد از شوقه‌ر مادر کاینچنین پسر دارد
هوش مصنوعی: پدر و مادر از شادی و غرور به سمت آسمان میروند، زیرا خوشحالند که چنین پسری دارند.
عشقش همه خصلت جانسوزیاز خنجر شاه نامور دارد
هوش مصنوعی: عشق او همچون یک خنجر تیز و بران است که صفات سوزناک و دردناک زیادی دارد.
حسنش همه منصب جهانگیریاز عزم خدیو داد‌گر دارد
هوش مصنوعی: زیبایی او تمام قدرت و مقام فرمانروایی را از اراده خداوند و عدالت او به ارث برده است.
دارای جهان ستان محمد شهکز قدر سپهر پی سپر دارد
هوش مصنوعی: محمد، صاحب جهان است و از بزرگی خود به جایی رسیده که آسمان به او پناه میبرد.
شاهی که ظهارهٔ وجود اواز اطلس هستی آستر دارد
هوش مصنوعی: حاکمی که نشانه وجودش از پارچه گرانبهای هستی است، خود را با زیبایی و شکوهی بزرگتر از آنچه که هست، پوشانده است.
رودی که ز ابر تیغ او خیزداز مرگ پل از فناگذر دارد
هوش مصنوعی: رودی که از بارش ابرها به وجود میآید، به مانند تیری است که از مرگ عبور می‌کند و پلهایی به سمت زندگی و ادامهی حیات میسازد.
چشمی‌که نه با ولای او خسبدشب تا سحر از عنا سَهَر دارد
هوش مصنوعی: چشمی که به محبت و پیروی از او نپردازد، شب تا صبح آرامش نخواهد داشت و همیشه در عذاب خواهد بود.
از صولت مهر و کین او زایدایام هر آنچه خیر و شر دارد
هوش مصنوعی: از تاثیر عشق و نفرت او، روزگار هر آنچه خوبی و بدی دارد به وجود میآید.
از جنبش تیغ و کلک او خیزدآفاق هر آنچه نفع و ضر دارد
هوش مصنوعی: از حرکات و تاثیرات او، هر چیزی که سود و زیانی دارد در جهان پدیدار میشود.
طفلی که نه با ولای او زایدسر تا قدم از بلا خطر دارد
هوش مصنوعی: کودکی که به راه و هدایت او وارد نشده است، از همه بلاها و خطرات در امان است.
گر مدحت او بر اژدها خوانندزهرش همه طعم نیشکر دارد
هوش مصنوعی: اگر درباره او با طعمی شیرین سخن بگویند، حتی اگر او مانند اژدها خطرناک باشد، زهرش هم تلخی نخواهد داشت و همه چیزش خوشمزه و دلپذیر است.
شاها ز عنایت تو قاآنیبر تارک مهر و مه مقرّ دارد
هوش مصنوعی: ای شاه، به خاطر لطف و رحمت تو، قاآنی در اوج مقام و اعتبار خود قرار دارد و مانند خورشید و ماه درخشان است.
بر دارد تیغ تو سرش از تنگر دل ز ارادت تو بر دارد
هوش مصنوعی: اگر دل بخواهد که از عشق تو آزاد شود، تیغ تو سرش را از تنش جدا خواهد کرد.
تیغ تو ز بس که جانور کشتستگویی همه هوش جانور دارد
هوش مصنوعی: تیغ تو به حدی جانوران را میکشد که انگار خود او هم عقل و هوش جانوران را دارد.
شاعر نبود هر آنکه گوید شعرروح الله نیست هر که خر دارد
هوش مصنوعی: هر کسی که شعر بگوید شاعر نیست و هر کسی که خر داشته باشد، روحالله نیست. این جمله به ما می‌گوید که عنوانهای ظاهری یا داراییها نشاندهندهی واقعیتهای عمیقتر نیستند.
مز‌کوم بود حسود و شعر منخاصیت نافهٔ تتر دارد
هوش مصنوعی: حسود مانند مگس تنها به عیبهای دیگران می‌پردازد، اما شعر من خصوصیتی دارد که همچون عطر نافهٔ تتر (گیاهی خوشبو) دلها را مینوازد و خوشبو می‌کند.
آری چکند نوای موسیقیبیچاره کسی که گوش کر دارد
هوش مصنوعی: بله، صدای موسیقی برای کسی که گوشش کر است، بیفایده و بیمعناست.